Roger Hardy BBC Orta Doğu uzmanı

Ancak seçim kampanyası boyunca, Cumhurabaşkanı Muhammed Hatemi yandaşı reformcularla, ülkenin dinî lideri Ayetullah Ali Hamaney taraftarı muhafazakârlar arasında siyasî tartışmalar yaşandı.

Adaylık sürecinde kriz yaşandı

Reformcular, 11 Ocak günü büyük bir darbe aldılar. Anayasayı Koruyucular Konseyi, seçimlerde aday olmak isteyen sekiz bin adayın hemen hemen yarısının seçime katılamayacağına karar verdi. Konsey'in bu kararından etkilenenlerin büyük bir bölümü reformcu kanadın aday adaylarıydı.

Başvurusu reddedilenler arasında şu andaki parlamentonun 80 üyesi de yeni seçimlerde aday olamayacak. Aday olmalarına izin verilmeyen milletvekilleri, "seçim öncesi darbe" diye niteledikleri kararı protesto etmek için Meclis'te oturma eylemi yaptılar.

Reformcular arasında bölünme başladı

Ülkenin dinî lideri Ayetullah Ali Hamaney'in müdahalesinin ardından, Koruyucular Konseyi, başvurusu reddedilen bazı adayların seçimlere katılmasına izin verdi. Ancak aralarında önde gelen reformcuların da bulunduğu yüzlerce kişinin seçime girmeleri engellendi.

Bu, reformcu kamp içinde, belki de planlandığı şekilde, çatlaklara neden oldu. Başında Cumhurbaşkanı Hatemi'nin kardeşinin bulunduğu ülkenin en büyük reformcu partisi İslamî Katılım Cephesi seçimleri boykot ettiğini açıkladı. Ancak Cumhurbaşkanı Hatemi ve partisi seçimlere gireceklerini açıkladı.

Muhafazakârların canlanışı

Muhafazakârlar, parlamentonun kontrolünü, 2000'de yapılan seçimlerde kaptırdıkları reformculardan geri alabileceklerine inanıyor.

Muhafazakârların temel amacı, reformcu hareketi ortadan kaldırarak yönetimde tek güç olabilmek.

Seçim süreci

İran, 11 Şubat'ta İran İslam Devrimi'nin 25'inci yıldönümünü kutladı.

12-18 Şubat tarihleri arasında yapılacak seçim kampanyalarının ardından 20 Şubat'ta seçimler yapılacak.

Kimler oy kullanabilir? Kimler aday olabilir?

15 yaşını geçmiş her İranlı seçimlerde oy kullanabiliyor.

Seçime katılacak adayların İran vatandaşı, 30-75 yaşları arasında inançlı ve İslam'ın kurallarına ve İran İslam Cumhuriyeti'ne bağlı olmaları şartı aranıyor.

İran parlamentosunda şu anda 11 kadın milletvekili var.

Seçime katılım

Seçime katılacak olan reformcu partiler, 20 Şubat'ta katılımın yüksek olacağını umuyor. Katılımın az olması ise muhafazakârların lehine olacak.

İlk işaretler, İran halkının, reformcu kanadın verdiği sözlerin yerine getirilememiş olmasından hoşnut olmadığını gösteriyor.

Reformcu kanadın geleceği

Muhammet Hatemi'nin 1997'de cumhurbaşkanı seçilmesinin ardından oluşan reformcu kanat İran halkı için demokrasi ve ilerleme yolunda umut olmuştu. Ancak bu hareket şimdi hızını kesmiş ve etkisini yitirmiş durumda.

Muhafazakârların ağırlıkta olacağı bir parlamentoda sadece birkaç reformcu kalsa da reformcu kanat parlamento dışı bir güç olabilmek için politikalarını yeniden gözden geçirmek durumundalar.

Cumhurbaşkanı Hatemi'nin geleceği

Reformcu kanat, Cumhurbaşkanı Hatemi'den muhafazakârlara karşı daha katı bir tutum izlemesini, gerekirse hükümetin toplu halde istifa etmesini istese de daha önce yaşanan krizlerde olduğu gibi, Cumhurbaşkanı Hatemi bu kez de sabır ve temkinli olma çağrısında bulundu.

Cumhurbaşkanı Hatemi'nin ikinci dönem görev süresi gelecek yıl doluyor. muhafazakârlar, yeni cumhurbaşkanının kendilerinden, yani muhafazakâr kanattan olmasını istiyor.

Seçim sonuçları gerçekten önemli mi?

İslam Devrimi'nin üzerinden 25 yıl geçtikten sonra kritik bir dönemeçe gelen İran açısından seçim sonuçları önemli.

Sonuçlar Batı için de önemli. İran'ın şer ekseninin parçası olduğunu söyleyen ABD Başkanı George Bush, ülkede bir tutum değişikliği olması gerektiğinde ısrarlı.

Sandıktan çıkacak sonuç, tüm dünyadaki Müslüman toplum için de önemli. Çünkü İran, İslam ve demokrasinin birlikte işleyebileceği savının deneme platformu.