Roger Hardy BBC Ortadoğu Uzmanı

Adaylıklarının çoğu Koruyucular Konseyi'nce veto edilen reformcularsa, seçimlerin ertelenmesi gerektiği görüşünde. İran'daki siyasi krizin, ülkede İslam Cumhuriyeti'nin kurulmasının 25.yıldönümünde yaşanması dikkat çekici.

İran İslam Cumhuriyeti 25. yıldönümünde siyasi bir kriz yaşıyor

İran'da bundan 25 yıl önce, Amerika'nın desteklediği monarşik yönetim devrilmiş, onun yerine radikal ve Amerika karşıtı bir söylem geliştiren İslami bir cumhuriyet kurulmuştu.

İranlılar bugünlerde, cumhuriyetlerinin 25. yıldönümünü kutluyor olmalıydı. Ancak tam tersine ülke bugün anaysal bir krizin içinde. İran'ın tüm siyasi kurumları da, felç olmuş durumda.

İran siyasetinin Şah Rıza Pehlevi'nin 1979'da devrilmesinden bu yana, değişik grupların yükselişine sahne olduğu ve değişim sürecinden geçtiği bir gerçek.

Devrimin lideri Ayetullah Humeyni, ülkede karmaşık ve eşsiz bir sistem oluşturdu.

Bu sistem içinde birbirleriyle rekabet eden iki güç merkezi var. Bunların biri yarım demokratik, diğeriyse yarı otoriter. Humeyni 'Fakih' yani üstün lider olduğu sürece, sistem sorunsuz işledi. Ancak Humeyni'nin 1989'da ölmesinin ardından, aynı karizma ve otoriteye sahip başka bir lider çıkmadı.

İran İslam Cumhuriyeti'nin, toplumun gereksinimlerini karşılmaktan yoksun olduğu her geçen gün daha da belirgin hale geldi.

Bu özellikle de, genç nüfus için geçerliydi. Reformcu bir kişi olan Muhammed Hatemi'nin 1997'de Devlet Başkanı seçilmesi, halkın değişim talebinin ilk açık kanıtıydı.

Ancak muhafazakarlar bu talebe direndi. Hatemi'nin Devlet Başkanı seçilmesinin üzerinden tam 7 yıl geçti. Ancak bugün İran'da reformcular artık sırat köprüsünde yürüyor. Onların görüşlerini benimseyenlerinse, moralleri çok bozuk.

Muhafazakarlar parlamentonun kontrolünü ellerine geçirerek reformculara ağır bir darbe indireceklerinden emin.

Devlet Başkanı Hatemi gelecek yıl ikinci döneminin sonunda görevden ayrıldığında, onun yerine kendi görüşlerini benimseyen bir kişiyi seçtirmeyi planlıyorlar.

İran'da İslami prensipleri benimseyen bir hükümet oluşturulmasının üzerinden 25 yıl geçti. Ancak görünen o ki, İran İslam Cumhuriyeti artık kritik bir dönüm noktasına gelmiş durumda.