Nicholas Walton BBC Muhabiri, Saraybosna

	Mostar Köprüsü'nün yıkılması kopan ilişkilerin simgesiydi

10 yılı aşkın bir süre önce sona eren iç savaştan bu yana Bosna'da Müslümanlar, Sırplar ve Hırvatlar çocuklarını ayrı ayrı okullara yollamaya başlamıştı.

Fakat gözlemciler, bu eğilimin ülkenin geleceğini ciddi biçimde tehlikeye soktuğu uyarılarında bulunuyordu.

Şimdi Mostar'da bir okulda, yeni eğitim yılına Sırp, Hırvat ve Müslüman öğrenciler artık aynı koridorlarda giriyor. Bu pilot program başarılı olursa, Bosna okullarındaki etnik uçurumun sona erdirilmesi planlanıyor.

17 yaşındaki Serjan, Bosnalı bir Sırp. Karışık okula yazıldığını duyunca, diğer Sırp arkadaşlarının tepkisinin bir hayli olumsuz olduğunu söylüyor.

''Müslümanlar, Hırvatlar'' diye bağırmışlar, ''Sen tek bir Sırp olarak aralarında kalacaksın.''

Ama Serjan, verdiği karardan memnun.

Etnik bölünme

Aslında okullar, Bosna'daki bölünmüşlüğün sadece bir yüzü.

İç savaştan bu yana hemen hemen bütün kurumlar, etnik çizgilerle bölünmüş durumda. Ama bunu ortadan kaldırmak için de, önce okullardan başlanması gerektiğini düşünenler var...

	Bosnalılar çocuklarına huzurlu bir gelecek arıyor

Saraybosna'nın doğusunda bir Sırp okuluna giden Darko "Müslümanlar sadece Bosna tarihini okuyup, Sırplardan bahsetmiyor okullarında", diye şikayet ediyor.

Darko, "savaşın sonuçlarını kabul edip, üç ayrı tarihin, Sırp, Hırvat, ve Bosnalı Müslümanların anlattıklarının yanyana okutulması lazım" diyor.

Fakat, ortak bir tarih okumak için, henüz çok erken olduğu kanısında.

Öyleyse, farklı etnik grupların aynı okul binasını farklı saatlerde paylaştığı şu anki sisteme devam mı edilsin?

Sabahçılar Müslüman, öğlenciler Sırp

Kimi okullarda çözüm böyle bulunmuş. Müslümanlar sabah, Sırplar öğleden sonra geliyor mesela.

Bina aynı ama, öğrenciler, öğretmenler ve okudukları kitaplar, değişiyor. Ya da, okulu ayrı iki kapıdan, iki farklı etnik grup kullanıyor, farklı sınıflara ve hocalara gidiyorlar.

Mostar'da denenen karışık okul programının yöneticilerinden Viena Janciç, bu böyle devam edemez diyor.

"Herşeyden önce, birbirlerinden uzaklaşıyor, birbirlerine bir yabancı gözüyle bakıyorlar. Oysa aynı toplumun bir parçası olan gençler bunlar. Hem de Bosna gibi, küçük bir toplumun üyelerinden bahsediyoruz. Bosna'nın nüfusu toplam 3 buçuk milyon kişi o kadar. Üstelik, ki bu çok endişe verici, genellikle bu okullarda birbirine taban tabana zıt bir tarih anlayışıyla yetiştiriliyorlar."

Mostar'daki karma okulun arkasında, Birleşik Dünya Okulları adlı bir hayır kurumu var. Müfredatı yurtdışından örnek alarak oluşturup, sadece Mostar'dan değil öğrencileri bütün Bosna çapından -ve hatta diğer ülkelerdeki Bosnalılar arasından- seçmeye karar vermişler.

	Mostar 1992-1995 arasındaki savaşta yoğun bombardımana uğradı

Viena Janciç, ülkenin gelecek nesillerinin gerçekten iyiliğini düşünenlerin, Mostar'daki okul örneğine destek vermesini istiyor.

Janciç, "Bosna'nın ileride lideri olacak kişilerin, geçmişte neler olup bittiği hakkında anlaşmazlığa düşmesi olasılığı var. Fakat asıl tehlike, bunun da ötesinde. Bu çocuklar, ayrı okullarda, kendi bildiklerinin yanlış olabileceğini hiçbir zaman akıllarından geçirmeden, böyle bir olasılık onlara öğretilmeden büyüyor. Otoriteyi hiç sorgulamayan, gerçek nedir diye kafasını kurcalamayan çocuklar bunlar." diyor

Mostar'daki eğitim deneyi, dışarıdan aldığı uzman desteğini, savaş sonrası Bosna gerçeğinde ne kadar uygulamaya sokabilecek?

Bosna'da ve dünyanın daha birçok sorunlu bölgesinde, gözler Mostar deneyinde. Kentin savaşta yıkılan Osmanlıdan kalma köprüsü, yeniden inşa edildi; Müslüman mahallesiyle Hırvatların bölgesi birbirine yeniden bağlandı.

Ancak Bosna'da, yeniden inşayı bekleyen daha çok köprü var...