Örgüte göre, savaş sonrasında evlerine geri dönen mültecilerin sayısı bir milyonu buldu. Ülkede yaklaşık dört yıl süren etnik çatışmalar, 2 milyon Bosnalıyı göçe zorlamıştı.

BM Mülteciler Örgütü'nden Peter Kessler "Bir milyondan fazla insan geri döndü. 560 binden fazlası, ülke içinde başka bir yere göçenler. 440 bin kişi de yurtdışından dönüş yaptı" diyor ve ekliyor "Asıl önemli olan, nerdeyse yarısının, azınlıkta oldukları bölgelere dönmeleri. Bunlar arasında Sırp ve Hırvat bölgelere geri dönen Müslüman Boşnaklar çoğunlukta. Ama Hırvatlar ve Sırp azınlıklar da evlerine dönüyor."

Peki ya, Dayton barış anlaşmasından dokuz sene sonra, hala yerlerine yurtlarına dönmeyenlerin durumu ne olacak?

Peter Kessler, yarım milyon kişinin daha evlerine dönebileceğine inandıklarını belirtiyor ancak gittikleri ülkelerde yeni hayatlar kuran, oralara entegre olan yüz binlerce kişi bulunduğunu söylüyor.

Kessler, "İngiltere'de, Almanya'da, diğer Avrupa ülkelerinde, Kuzey Amerika'da, Avustralya'da yaşıyorlar artık. Ama sayıları bir milyona varan büyük bir grubun geri dönmüş olması da Bosna'ya duyulan güvenin bir göstergesidir diye düşünüyorum" diyor.

Peter Kessler, evlerine dönmeyi seçen mültecilerin dönüşlerinde karşılaşacakları tablo konusunda pek iyimser değil.

"Bugün Bosna'daki sorunlar dev boyutlarda. Altyapı, eğitim, sağlık, yeni konut ve iş alanı yaratma konularında aşılması gereken büyük engeller var" diyen Kessler "Ama yine de son dokuz yılda gözlemlediğimiz bu dönüş eğilimi önemlidir; çünkü uluslararası toplum bu tür projeler için kaynak yaratmaya hazır olduğunda, mültecilerin evlerine dönebileceğini, ve bunu istikrarlı, güvenli bir şekilde yapabileceğini gösteriyor" diyor