Liderler için sıkı önlemler alındı

Açılış törenine, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ile birlikte, Rusya Federasyonu Başkanı Vladimir Putin ve İtalya Başbakanı Silvio Berlusconi katıldı.

Törende konuşan Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, İtalya ve Rusya liderlerine projeye katkılarından ötürü teşekkür etti.

Erdoğan, Adana'ya bağlı Ceyhan'ı da her alanda bir enerji merkezine dönüştürmeyi hedeflediklerini, burasının 10 yıl içinde Irak, Azeri, Kazak ve Rus menşeyli petrolün ulaşacağı bir terminal olacağını vurguladı.

"Karşılıklı bağımlılık" olarak ifade ettiği enerji ilişkilerinin güvenlik boyutu da olduğunu söyleyen Erdoğan, "Türkiye'nin bir enerji koridoru olmasının ekonomik ve ticari ilişkileri aşan bölgesel dayanışmaya büyük katkılar sağlayacağını düşünüyorum" diye konuştu.

Rusya Federasyonu Başkanı Putin, projenin Türkiye'yi Doğu ile Batı arasında enerji köprüsü haline getirdiğini belirterek bu projenin Rus doğalgazının üçüncü ülkelere, Güney Avrupa ve İsrail'e sevki için yeni imkanlar yarattığını kaydetti.

İtalya Başbakanı Silvio Berlusconi de "Bir zamanlar 'Mavi Düş' olarak nitelendirilen projenin bugün gerçeğe dönüştüğünü" belirterek, 3 Ekim tarihinde müzakerelerin başlamasıyla Avrupa'nın sınırlarının Türkiye'ye geldiğini söyledi.

Liderler daha sonra pompa istasyonunda Mavi Akım doğalgazının Türkiye'ye gelişini simgeleyen meşalenin yakılmasını izlediler.

Üç lider daha sonra ikili ve üçlü görüşmeler yaptı. Bu temaslarda boğazlardan tanker geçişlerini önleyecek ve Mavi Akım güzergahına paralel şekilde uzanacak bir petrol boru hattı oluşturulması planlarının da ele alındığı düşünülüyor.

Berlusconi ve Putin daha sonra TÜrkiye'den ayrıldı.

Üç yıl gecikmeli açılış

Aslında Türkiye, resmen bugün açılan boru hattından 2002 yılı sonundan bu yana gaz alıyor.

Mavi Akım üzerinden, bu yılın Haziran ayına kadar, toplam 5 buçuk milyar metre küpten fazla gaz Türkiye’ye ulaşmış durumda. Ancak fiyat ve pompalama hacmi konusundaki tartışmalar nedeniyle gaz nakline zaman zaman ara verilmiş, resmi açılış da gecikmişti.

MAVİ AKIM Uzunluk: 3.300 km Derinlik: 2.140 metre Kapasite: Yılda 16 milyar metreküp Maliyet: 3 milyar 300 milyon dolar

Mavi Akım projesi için 1997 yılında imzalanan anlaşma Türkiye’nin 25 yıl süreyle, Rusya’dan yılda 16 milyar metreküp doğalgaz satın almasını öngörüyor.

Mavi Akım’ın tam kapasiteyle çalışmaya başlamasıyla birlikte, Türkiye, doğalgazının yüzde 60’tan fazlasını Rusya’dan alıyor olacak.

Türkiye'nin petrolünün yüzde 20'sini de sağlayan Rusya ile enerji alanında bu yakın işbirliği bazı çevrelerde, 'bağımlılık' yaratabileceği gerekçesiyle eleştirilmişti.

Washington yönetiminin de bu konuda rahatsız olduğu biliniyor.

Yaklaşık 3 milyar 300 milyon dolara mal olan 1200 kilometrelik boru hattının 380 kilometresi, Karadeniz’in altından geçiyor.

Deniz altındaki boru hattı, 2 bin 140 metre derinlikle, yeryüzünün en derindeki boru hattı.

Samsun'da, açılışın yapıldığı Durusu Ölçüm İstasyonu'nda Türkiye'ye ulaşan doğalgaz, buradan bir uzatma hattıyla Ankara'ya naklediliyor.

Hattın yapımını, İtalyan ENI şirketi üstlenmişti.

Projenin inşası için, İtalya ile Rusya'nın Gazprom şirketi arasında yarı yarıya ortaklı Transco adlı bir şirket kuruldu.

Üç ülke arasında kenetlenme eğilimi

Türkiye, İstanbul ve Çanakkale boğazları üzerinden taşınan Rus doğalgaz ve petrolünün de, Ceyhan’a ulaşmasını hedefliyor.

Bu amaçla Samsun-Ceyhan arasında günlük 1 milyon ton kapasiteli bir petrol boru hattının inşası gündemde.

Bu hattın lisansını, geçen yıl Türk Çalık Grubu almıştı. İtalyan ENI firması, Samsun-Ceyhan hattıyla da yakından ilgili.

Geçen yıl yayımlanan Mavi Akım adlı kitabın yazarı ve Bugün gazetesi Ankara haber müdürü Fırat Gazel, Mavi Akım'ın enerji alanında yeni işbirliği arayışlarının yolunu açtığını düşünüyor.

BBC Türkçe Bölümü için Kürşat Akyol'un sorularını yanıtlayan Gazel, bu proje ile ülkelerin birbirine derinlemesine bağlandığını ve bu ilişkinin devam edeceğine savunuyor.

Gazel, İtalyan ENI grubunun petrol alanında ortaya çıkan bu yeni projeye de dahil olmasını bu duruma örnek gösteriyor ve sürecin arkasının geleceğine inanıyor.

"Başbakan Tayyip Erdoğan'ın Putin ile daha önce yaptığı görüşmelerde Mavi Akım boru hattının önce Ankara'dan Ceyhan'a, ardından da deniz altından yapılacak bir boru hattıyla ya da gazı sıvılaştırma tesisiyle İsrail'e uzatılması görüşüldü. Çünkü Rusya açısından özellikle gazın Türkiye'de sonlanması bu projeden umulan bir şey değil.

"Rusya boru hattını Türkiye'ye getirdikten sonra bunu Orta Doğu pazarına ve özellikle İsrail pazarına kadar götürmeyi amaçlıyor. Ayrıca Türkiye, Rusya ve İtalya'nın hareket noktaları belirleyeceği bundan sonraki açılımları üç ülke şirketlerinin birlikte yapabileceği yönünde de beklentiler var" diyor Gazel.

Mavi Akım projesi, yaklaşık 10 yıldır Türkiye gündeminde. Proje hakkında çeşitli yolsuzluk iddiaları ortaya atılmıştı.

Yolsuzluk iddiaları nedeniyle Yüce Divan’da yargılanan eski enerji bakanları Cumhur Ersümer ve Zeki Çakan hakkında, Mavi Akım projesiyle ilgili iddialar da var.

Mavi Akım bölgedeki enerji yollarını yeniden şekillendiren projelerden sadece birisi.

Mayıs ayında da Hazar petrollerini dünya pazarına ulaştırmayı hedefleyen Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattının açılışı yapılmıştı.