Kyoto Protokolü yedi yıl gecikmeyle yürürlüğe giriyor

Söz konusu zehirli gazlar, karbon dioksit (CO2), metan, azot oksit, ve araç egzozları ve insan eliyle üretilen benzer gazlar.

Kyoto Protokolü'nü imzalayan ülkelerin atmosfere bıraktıkları gaz miktarını, yani emisyonlarını belirli bir düzeyde tutması gerekiyor.

Çünkü hedef 2012'ye kadar gelişmiş ülkelerin 1990'da kaydedilen rakamlara göre yüzde 5,2 kesinti sağlaması.

Bu hedefin tutturulması için yeni bir sistem daha devreye giriyor.

Kendi yükümlülüklerini yerine getirmekte zorlanan ülkelere, bu konuda daha başarılı olan ülkelerden 'kredi' alma imkanı tanınıyor.

Bu 'ticaret' ancak 2008 yılında başlayacak. Avrupa Birliği'nin aynı amaçla Ocak ayında yürürlüğe soktuğu Emisyon Ticareti düzenlemesi, bu nedenle şimdilik sadece geleceğe yönelik bir vizyondan ibaret.

Avrupa'nın hazırladığı plan, şu anda sadece bir tek gazı kapsıyor: Karbon dioksit.

Plana göre, her ülke kendi hedefleri doğrultusunda şirketlere, atmosfere bırakabilecekleri gaz miktarını belirleyen kotalar koyacak.

Şirketler belirlenen düzeylerin üzerine çıktıklarında ise ürettikleri zehirli gazlar için bir bedel ödemek durumunda kalacak veya kotalarını aşmamak için 'kredi' satın alacak.

Bu harcamaların, şirketleri daha çevre dostu yöntemler seçmeye özendirmesi hedefleniyor.

Cömert kotalar

Hiç bir ülke bu yükümlülükler altına girmesinin iş dünyasını dezavantajlı durumda bırakmasını istemiyor.

Bu nedenle kotalar oldukça cömert şekilde belirlendi.

Bir ton karbon dioksiti atmosfere bırakmanın karşılığında ödenmesi gereken ve 'karbon fiyatı' diye adlandırılan bir de bedel belirlendi.

Bu kotalar vadeli işlemler piyasasında, gelecekte kullanılmak üzere aylardır alınıp satılıyordu.

Büyük şirketler ürettikleri zehirli gazların bedelini ödeyecek

Şu anda birim fiyatı ortalama yedi euro (yaklaşık 12 YTL) düzeyinde.

Bu ödemelerin şirketlerin hesaplarına işlenmesine ise ancak şimdi başlanıyor.

Eğer şirketlere çok fazla kota tanınırsa karbon fiyatları düşebilir, hatta teorik olarak bu fiyatlar sıfırı bile bulabilir.

Ancak iyimser beklentiler, etkili bir sistemle fiyatların 20 euro'ya çekilebileceği şeklinde.

Bazı uzmanlar şu ana kadar emisyon ticaretinde verilen tavizler nedeniyle planların büyük bir değişiklik yaratılamayacağından yakınıyor.

İngiltere merkezli Yeşil İttifak (Green Alliance) adlı örgütün yöneticisi Russell Marsh, "Emisyon ticaretinin ilk aşamasında (2005-2007) emsiyonda azalma sağlanamayacak" diyor.

"Sistemin yapısı itibariyle karbon fiyatlarının önümüzdeki üç yıl boyunca fark yaratabilecek bir düzeye yükselmeyeceği kesin."

AB içinde tartışmalar bitmedi

AB'nin Emisyon Ticareti Tüzüğü'nün yürürlüğe girmiş olmasına Avrupa ülkeleri arasında bu konudaki tartışmalar sürüyor.

Halihazırda 25 Avrupa Birliği üyesinden dördü, Çek Cumhuriyeti, Yunanistan, İtalya ve Polonya henüz sisteme katılmadı. İngiltere de kendisine tanınacak kota konusunda komisyon ile tartışma halinde.

İngiltere'nin Ekim ayında hazırladığı son tahsis planında, bin şirkete tanınan emisyon oranları yüzde 3 artrıldı.

AB genelinde toplam 12 bin şirket aslında birlik sınırları içinde atmosfere bırakılan karbon dioksit miktarının sadece yüzde 46'sından sorumlu.

Plan ilk üç yılda fazla bilr ilerleme sağlamasa bile, bunun bir öğrenme aşaması olarak kabul edilebileceği belirtiliyor.

Avrupa Birliği iklim değişikliği ile mücadele konusunda şu ana kadar en etkin mücadeleyi veren oluşum.

Kyoto Protokolü 1990'daki oranlara göre yüzde 5,2 oranında bir azalmanın 2012'ye kadar sağlanmasını hedefliyor.

AB bakanları Aralık ayında 2050'ye kadar yüzde 25 ila 50 arasında bir kesinti gerekeceğini karara bağladı.