NATO liderleri Irak güvenlik güçlerine eğitim vermeyi kabu etmişti

NATO üyelerinin devlet ve hükümet başkanları, Irak güvenlik güçlerine eğitim verilmesi ve Afganistan'daki çok uluslu gücün genişletilmesi konularında anlaşmaya vardı.

İstanbul'da düzenlenen zirvenin ilk gününde başlıca siyasi kararları alan liderlerin bugün ise ittifakın dışındaki üyelerle işbirliği ve ortaklık çalışmalarına eğildi.

NATO'nun Irak güvenlik güçlerinin eğitimine karar vermesi zirvenin en önemli kararlarından biri oldu.

Ancak bu karar, NATO'nun ülkede doğrudan askeri bir rol üstlenmesi beklentileriyle karşılaştırıldığında dolaylı bir destek.

Bu konudaki görüş ayrılıkları da bugün bir kez daha gözler önüne serildi.

Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac, Irak'a müdahalenin NATO'nun görevleri arasında olmadığını söyledi. Chirac böyle bir müdahalenin tehlikeli sonuçları olabileceğini kaydetti.

Almanya Başbakanı Gerhard Schröder de bir kez daha Almanya'ya Irak askeri göndermenin söz konusu olmayacağını belirtti.

Eğitimin nasıl gerçekleşeceği ise fazla net değil.

Konuyla ilgili bildirgede de, Kuzey Atlantik Konseyi'nden Irak güvenlik güçlerinin desteklenmesi konusunda ek önerileri de ele alması talep ediliyor.

Eğitim konusunda üç farklı olasılık değerlendiriliyor. Bunlar, eğitimin Irak'ta, Irak dışında ya da hem içeride hem dışarıda düzenlenmesi.

Türkiye ise bu konuda Irak askerlerini değil Irak polisini eğitmekten yana. Bu eğitimin de Irak'ta değil Türkiye'de yapılmasının tercih edildiği ifade ediliyor.

Afganistan gücü genişletiliyor

26 NATO üyesinin bir araya geldiği zirvede, liderler Afganistan'da NATO öncülüğünde görev yapan ISAF barış gücünün genişletilmesine de onay verdi.

Bu güce mensup asker sayısı 6500'den 10 bine çıkarılacak. Artış gözlemcilerin tahminlerinin üzerinde, ancak hangi ülkenin ne kadar asker katkısında bulunacağı konusunda herhangi bir açıklama yapılmadı.

Asker artışının Afganistan'da Eylül ayında yapılması öngörülen parlamento ve devlet başkanlığı seçimleri öncesinde gerçekleşmiş olması hedefleniyor.

Bu sayıya il bazında oluşturulacak yeni barış gücü birimlerinin yanı sıra, sadece seçim dönemi ile sınırlı olan geçici bir artış da dahil.

Türkiye'nin Afganistan'da alacağı görev konusunda ise bir açıklama İngiltere Dışişleri Bakanı Jack Straw'dan geldi.

Straw, Türkiye'nin Afganistan'da yapacağı katkının İl İmar Timleri (Provincial Reconstruction Team - PRT) bünyesinde olmasını istediklerini söyledi.

Türkiye yetkililerinin de böyle bir isteği olduğu ancak bu timlerin nerede konuşlandırılacakları konusunda anlaşmazlığın sürdüğü bildiriliyor.

Afganistan'daki NATO gücünün yetkilerini genişletme önerileri uzun süredir NATO'nun gündemindeydi.

NATO, 2003 Ağustos'undan bu yana Afganistan'da görev yapan Uluslararası Güvenlik Destek Gücü ISAF'ın komutasından sorumlu.

ISAF'ın faaliyetleri şu ana kadar sadece başkent Kabil ve kuzeydeki Kunduz kenti ile sınırlıydı.

Şimdi ISAF dört yeni merkezde daha görev üstlenecek. Bunlardan ikisinin İngiltere, ikisinin Almanya ve Hollanda ortak komutasında olması öngörülüyor.

Güvenlik, diyalog ve işbirliği

Irak ve Afganistan'ın yoğun şekilde gündeme yerleştiği zirvede NATO'nun bölgesel ilişkilerde daha etkin rol üstlenmesine yönelik bazı çalışmalar başlatılması da kararlaştırıldı.

Bu amaçla, Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkeleri ile işbirliğinin güçlendirilmesine yönelik bir girişim açıklandı.

Bu plana, "İstanbul İşbirliği Girişimi" adı verildi.

NATO Genel Sekreteri Jaap de Hoop Scheffer açıklamanın İstanbul'da yapılmasına dikkat çekti.

"İstanbul, yeni ve önemli bir inisiyatif konusunda açıklama yapmak için çok sembolik bir şehir" diyen Genel Sekreter, "bugün yaşadığımız dünyanın şartlarında bölgeler ve kültürler arasında daha iyi ilişkiler kurulması gerekmektedir. Türkiye bunun başarılabileceğini gösterdi. Bunu örnek alıp ilerletmeliyiz." dedi.

NATO liderleri görüşmelerinde ittifakın üstlendiği diğer barış gücü operasyonlarını da gözden geçirdiler.

NATO, zirve bildirisinde, Bosna'da 1995'ten bu yana görev yapan barış gücünün görevlerini Avrupa Birliği'ne devredeceğini ilan etti.

NATO liderleri zirvede ayrıca 'Yeni Dönemde Güvenliğimiz' başlığı altında bir 'İstanbul Bildirisi' yayınladı.

Bildiride NATO'nun bugün karşı karşıya olduğu tehditlerin özü itibariyle değişime uğradığı, bunların geçmiştekinden çok daha geniş bir coğrafyadan kaynaklandığı ancak ittifakın tehditlerle mücadele etme kararlılığını koruduğu belirtiliyor.

Bu alandaki mücadelede yüksek teknoloji kullanılması ve daha etkin istihbarat paylaşımı sağlanması hedefleniyor.

Yetkililer bu amaçla, NATO bünyesindeki istihbarat birimlerinin yapısının tekrar gözden geçirilmesi ve güncel koşullara uyarlanmasını kararlaştırdılar.