Rusya'da düzenlediği sürpriz saldırılar Ukrayna için dönüm noktası mı?

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Ukrayna'nın Örümcek Ağı Operasyonu'nun üzerinden üç gün geçti. Kiev yönetimi halen Rusya'nın stratejik hava üslerine yönelik devasa saldırının sonuçlarını sindirmeye çalışıyor.

Saldırıyı düzenleyen Ukrayna Güvenlik Servisi (SBU), 4 Haziran Çarşamba günü saldırılara ait ek görüntüler yayınladı.

Görüntülere ek olarak karmaşık gizli servis operasyonunun nasıl hazırlandığına dair de ipuçları verildi.

Olenya, Ivanovo, Dyagilevo ve Belaya askeri üslerindeki uçakların enkazlarını gösteren uydu görüntüleri de operasyonun eşi benzeri görülmemiş başarısının hikayesini anlatmaya yardımcı oluyor.

Ukrayna'yı izleyen gözlemciler için, hazırlığı 1,5 yıl süren operasyon halen bir mucize olarak görülüyor.

Ukraynalı bir grup askeri analistten oluşan DeepState'in kurucusu Roman Pohorlyi bana, "Tarihimizdeki en parlak operasyonlardan biri olarak kabul edilebilir" dedi.

Pohorlyi, "Güçlü olabileceğimizi, yaratıcı olabileceğimizi ve ne kadar uzakta olurlarsa olsunlar düşmanlarımızı yok edebileceğimizi gösterdik" diye konuştu.

Pazar gününden bu yana ortaya çıkan bilgilerin neredeyse tamamının Ukraynalılardan geldiğini belirtmemiz gerekiyor.

SBU, başarısının verdiği heyecanla operasyonu mümkün olan en iyi şekilde göstermeye çalışıyor.

Kremlin'in neredeyse hiçbir şey söylememiş olması da Ukrayna anlatısına katkı veriyor.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Çarşamba günü operasyona katılan SBU görevlilerine madalyalarını verdikten sonra basına konuştu.

Zelenskiy, 41 uçağa hasar verildiği ya da imha edildiği iddiasını tekrarladı.

Ukrayna lideri, bu uçaklar için, "Yarısı yeniden kullanılır hale getirilemiyor. Bazılarının onarılması ise yıllar sürecek, tabii onarılabilirse" dedi.

Zelenskiy, ateşkes olsaydı Örümcek Ağı Operasyonu'nun düzenlenmeyeceğini de sözlerine ekledi.

SBU'nun yayınladığı derleme görüntülerden oluşan dört dakikalık video bir dizi önemli ayrıntıyı gösteriyor.

Operasyonda kullanılan 117 silahlı insansız hava aracının (SİHA) bazılarından çekilen görüntülerde, Rus stratejik bombardıman ve nakliye uçakları ile havadan uyarı ve kontrol (AWACS) sistemlerinin hedef alınarak avlandığını görüyoruz.

Bir dizi uçaktan alevlerin yükseldiği görülebiliyor.

İlk kez bazı bombardıman uçaklarının kanat altlarını görebiliyoruz. Rusya'nın bu uçakları, Ukrayna'ya yönelik hava saldırılarında yıkıcı etki yaratmak üzere kullandığı seyir füzeleriyle donattığını görüyoruz.

Birçoğu Ukrayna'da oturan ayrı bir pilot tarafından uzaktan uçurulan SİHA'lar, kanatlarda bulunan yakıt tankları da dahil olmak üzere hassas noktalarında dikkatlice hedef alınıyor.

Bazılarının ateş topuna dönüşmesi de tankların yakıtla dolu yani kalkışa hazır olduğunu gösteriyor.

Videonun önemli bir bölümünde, Sovyetler Birliği döneminde üretimine başlanan dev AWACS uçakları, iki Beriev A-50'yi hedef alan SİHA'lar gösteriliyor.

Örümcek Ağı Operasyonu'nun hedef aldığı tüm uçaklar arasında, 600 km'den daha uzaktaki hedefleri ve tehditleri görebilen radarıyla A-50 tartışmasız en önemlisi.

Rusya'nın, Ukrayna'yı 2022'de topyekun işgale başlaması öncesi yaklaşık dokuz A-50 kullandığı düşünülüyordu. Pazar gününden önce, bu uçaklardan üç tanesi daha önceki bir SİHA saldırısında düşürülmüş ya da hasar görmüştü.

Son görüntüler güçlü şekilde, SİHA'ların Moskova'nın kuzeydoğusundaki Ivanovo Severny Hava Üssü'nde park halindeki iki A-50'nin dairesel radar kubbelerini vurduğunu ima ediyor.

Ancak, çarpma anında video yayını kesildiği için nasıl bir zarar verildiğini tam olarak doğrulamak zor.

Çok sayıda bombardıman uçağının enkazını net şekilde gösteren uydu görüntüleri, A-50 söz konusu olduğunda yetersiz kalıyor.

Ancak Rusya'nın bu önemli uçaklardan oluşan filosu artık dörde kadar düşmüş olabilir.

Savunma analisti Serhii Kuzan bana, "A-50'nin üretimine yeniden başlanması, ithal ikamesindeki zorluklar ve üretim tesislerinin tahrip edilmesi nedeniyle şu anda pek olası değil" dedi ve ekledi:

"Dolayısıyla, bu tür uçakların her kaybı Rusya için stratejik sorun teşkil eder ve bu sorun hızlı şekilde çözülemez.

SBU, Çarşamba günü yaptığı açıklamada, Pazar gününün dikkat çekici özelliklerinden bir diğerini kısaca anlattı: SİHA'ları dört Rus hava üssüne yakın bölgelere taşımak için, açık kasa kamyonlara monte edilmiş ve özel olarak inşa edilmiş konteynerler kullanılmıştı.

İki videoda, pencereleri ve kapılarıyla birlikte iki ahşap mobil ev gibi görünen teçhizatı taşıyan bir kamyon görülüyor.

Bir videoda çatı panelleri açıkça görülebiliyor. Operasyonla ilgili bazı haberlerde, panellerin saldırılar başlamadan kısa süre önce geri çekildiği veya başka şekilde kaldırıldığı ve içeride depolanan düzinelerce SİHA'nın havalanmasına izin verildiği öne sürüldü.

Videoların ne zaman ve nerede çekildiği bilinmiyor. Ancak birinde yol kenarında görülen kar, videoların haftalar ya da aylar önce çekilmiş olabileceğini düşündürüyor.

Pazar günü bir Rus Telegram kanalında yayımlanan bir başka videoda, bir polis memurunun saldırının ardından konteynerlerden birinin arkasına girdiği görülüyor.

Saniyeler sonra konteyner patladı. Bu da bubi tuzağı olabileceğini düşündürüyor.

Böylesine görkemli bir operasyonun etkisi nasıl değerlendirilir?

Havacılık uzmanı Anatolii Khrapchynskyi bana, "Askeri açıdan bakıldığında bu savaşta bir dönüm noktası. Çünkü Rusya'nın imajına ve Rusya Federasyonu'nun kabiliyetlerine önemli bir darbe indirdik" dedi.

ABD Başkanı Donald Trump'ın Zelenskiy'i "Elinde güçlü bir kart yok" diyerek Beyaz Saray'da hedef almasının üzerinden üç aydan biraz fazla bir süre geçtikten sonra, Ukrayna'dan sert bir yanıt geldi.

Khrapchynskyi, "Ukrayna tüm dünyaya Rusya'nın aslında zayıf olduğunu ve kendisini ülke içinde savunamadığını gösterdi" dedi.

Ancak bu Rusya'nın rotasını değiştireceği anlamına gelmiyor.

Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı son görüşmenin ardından Ukrayna'nın saldırılarını ele aldıklarını söyledi.

Başkan Trump, sosyal medya platformu Truth Social'da "İyi bir görüşmeydi" diye yazdı. "Ancak derhal barışa yol açacak bir görüşme değildi" diye de ekledi.

Trump, "Başkan Putin, askeri havaalanlarına yönelik son saldırıya karşılık vermek zorunda kalacağını çok güçlü şekilde ifade etti" dedi.

Bu haber, BBC gazetecileri tarafından hazırlandı ve kontrol edildi. Bir pilot proje kapsamında çevirisi için yapay zekadan da faydalanıldı.