İran ve ABD'nin şartlı ateşkes anlaşması sonrası gelişmeler neler?

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'nın gemi geçişine açılması şartıyla ABD ve İran arasında iki haftalık bir ateşkes ilan edildiğini duyurdu.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de İran'a yönelik saldırıların durdurulması halinde ülkesinin ateşkesi kabul ettiğini doğruladı.

Trump da ve İran yönetimi de gelinen noktayı zafer olarak tanımladı.

Ateşkes Pakistan'ın arabuluculuğunda yapıldı.

Sosyal medya hesabında bir mesaj paylaşan Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ateşkesin yalnızca belirli bölgelerde değil, Lübnan dahil "her yerde" geçerli olacağını söyledi.

Şerif, "nihai çözüm için" tarafları 10 Nisan Cuma günü İslamabad'a davet ettiğini de duyurdu.

İran adına Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD adına ise Başkan Yardımcısı JD Vance'in Pakistan'daki görüşmeye katılması bekleniyor.

Trump, ateşkesle ilgili paylaşımında bunun, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı "tam, derhal ve güvenli" şekilde açmayı kabul etmesi şartına bağlı olduğunu belirtti.

Bu adımın karşılıklı bir ateşkes anlamına geldiğini vurgulayan Trump, "çift taraflı bir ateşkes" uygulanacağını söyledi.

İran yönetimi adına ateşkesi doğrulayan Arakçi de, "İki haftalık bir süre boyunca Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçişin mümkün olacağını" söyledi.

Bakan, bu sürecin İran ordusu ile koordinasyon içinde yürütüleceğini belirtti.

İsrail Başbakanlık Ofisi ise ateşkes kararını desteklediklerini ancak ateşkesin Lübnan'ı kapsamadığını duyurdu.

İran ve Pakistan ise Lübnan'ın da ateşkese dahil olduğunu savundu.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da, ateşkesle ilgili, "Olası tahrik ve sabotajlara fırsat verilmeden ateşkesin sahada tam olarak uygulanmasını temenni ediyoruz" açıklaması yaptı.

Suudi Arabistan, Kuveyt ve Birleşik Arap Emirlikleri, ateşkes anlaşmasına rağmen İran'dan saldırıların devam ettiğini açıkladı.

Birleşik Arap Emirlikleri, 17 İran balistik füzesi ve 35 insansız hava aracının etkisiz hale getirildiğini duyurdu.

Ortadoğu'da devam saldırılar sonrası bir paylaşım yapan Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, "bu durum barış sürecinin ruhunu zedeliyor" ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı Trump ateşkes ilanı yaptığı paylaşımında askeri hedeflerinin büyük ölçüde tamamlandığını ve İran ile uzun vadeli barışa yönelik kapsamlı bir anlaşma konusunda önemli ilerleme kaydedildiğini ifade etti.

İran'dan gelen 10 maddelik teklifin müzakereler için "müzakere edilebilir bir temel" olduğunu belirten Trump, geçmişteki anlaşmazlık başlıklarının büyük bölümünde uzlaşı sağlandığını kaydetti.

İki haftalık sürenin anlaşmanın nihai hale getirilmesi için fırsat yaratacağını söyleyen Trump ayrıca, "Bu uzun vadeli sorunun çözümüne bu kadar yaklaşmış olmak bir onurdur" ifadelerini kullandı.

Trump, 7 Nisan Salı günü sabah saatlerinde yaptığı önceki paylaşımında Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı'nı açmaması durumunda İran'da "medeniyetin yok olacağı" tehdidinde bulunmuştu.

Trump ve İran'dan zafer ilanı

ABD Başkanı Donald Trump ülkesinin savaşta "tam ve kesin bir zafer" kazandığına dair hiçbir şüphe olmadığını söyledi.

AFP'ye verdiği röportajda Trump, anlaşma kapsamında İran'ın zenginleştirilmiş uranyumunun "tam anlamıyla kontrol altına alınacağını" ifade etti.

"Böyle olmasaydı bu anlaşmayı yapmazdım" diyen Trump, uranyumun nasıl ele alınacağına dair ayrıntı vermedi.

Trump Social Truth paylaşımında ise bunun "Dünya barışı için büyük bir gün" olduğunu söyledi.

"İran bunun olmasını istiyor, artık yeter dediler. Aynı şekilde, herkes de öyle" yazdı.

ABD'nin "Hürmüz Boğazı'ndaki trafik yığılmasına yardımcı olacağını" belirten Trump, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Pek çok olumlu adım atılacak. Büyük paralar kazanılacak. İran yeniden inşa sürecine başlayabilir...

"Tıpkı ABD'de yaşadığımız gibi, bu Ortadoğu'nun Altın Çağı olabilir".

İran hükümeti ve devlet medyası, gelişmeleri rejim için büyük bir zafer olarak sunuyor.

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi'nin yayımladığı açıklamada, ülkenin bu savaşta hedeflerinin neredeyse tamamına ulaştığı ve "düşmanın tarihi bir başarısızlıkla karşı karşıya olduğu" ifade ediliyor.

Reuters'ın aktardığına göre Irak'taki İslami Direniş de Irak ve bölge genelindeki operasyonlarını iki hafta süreyle askıya alacağını açıkladı.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres'in sözcüsü, ABD ve İran tarafından duyurulan "iki haftalık ateşkesi memnuniyetle karşılandığını" belirtti.

Açıklamada, "Ortadoğu'daki mevcut çatışmanın tüm taraflarını, bölgede kalıcı ve kapsamlı bir barışa giden yolu açmak için uluslararası hukuk kapsamındaki yükümlülüklerine uymaya ve ateşkesin şartlarına riayet etmeye çağırıyor" denildi.

Guterres, ateşkesin sağlanmasına yardımcı olan Pakistan ve diğer ülkelerin çabaları için "samimi takdirlerini" ifade etti.