Türkiye'yi de tehdit ettiği belirtilen Sovyet uzay aracı 'büyük ihtimalle' atmosfere girdi

Avrupa Uzay Ajansı, 50 yıldan uzun süre yörüngede hapsolan Sovyet dönemi uzay aracının bir parçasının büyük ihtimalle Dünya'nın atmosferine girdiğini açıkladı.

1972'de Venüs'e gönderilmek için fırlatılan Kosmos 482 adlı uzay aracı, Dünya'nın yörüngesinden hiç çıkamamıştı. Araç dört parçaya bölünmüş ve 50 yıldan uzun süredir dünyanın yörüngesi etrafında dönüyordu.

AB Uzay Gözlem ve İzleme Merkezi (SST) aracın iniş sistemi olduğu belirtilen bir parçanın Cumartesi günü Türkiye saatiyle 09:16'da "büyük ihtimalle" atmosere girdiğini açıkladı.

Parçanın Dünya'ya mı düştüğü yoksa atmosferde mi yandığı henüz net değil. Ayrıca, parçanın atmosfere tam olarak hangi noktadan girdiği de bilinmiyor.

Uzmanlar parçanın atmosfere girişi konusunda çok fazla bir şey bilmese de, Dünya'nın % 70'i suyla kaplı olduğu için önemli bir hasar vermiş olması ihtimali düşük.

Avrupa Uzay Ajansı'ndan Stijn Lemmens "Bu uzay kalıntısından etkilenme ihtimaliniz, piyango kazanma ihtimalinizden düşük" dedi.

Kosmos 482'nin iniş kapsülü, Venüs'ün atmosferindeki yüksek ısıya ve basınca dayanacak şekilde tasarlanmıştı.

Uzmanlar bu nedenle, kapsülün kontrolsüz bir şekilde dünyaya düşüşünden zarar görmeyebileceğini söylüyordu.

Lemmens ise insan yapımı objelerin dünyanın atmoseferine sık sık girdiğini belirtti ve haftada bir büyük uzay araçlarının, her gün de daha küçüklerinin atmosfere girdiğini belirtti.

Bu nesneler, genelde yere düşmeden atmoferde yanıyor.

Bilim insanları, aracın düşme olasılığının yüksek olduğu bölgeler arasında Orta Doğu, Orta Asya ve Türkiye dahil Güneydoğu Avrupa'yı da sayıyordu.

Fırlatılış

Venüs uzay aracı Baykonur Uzay Üssü'nden 31 Mart 1972'de fırlatılmıştı.

Venera 8 uzay programının bir parçası olan iki uzay aracından biriydi. İki araç hem ekipman hem de özellikler açısından aynıydı.

Gezegenler arası keşif görevlerinde başarı olasılığını artırmak için sık yapılan bir uygulamaydı.

İnsanlı Soyuz görevlerinde tercih edilenlerle aynı aileden gelen Molniya-M roketleri kullanılmıştı. Kosmos 482'nin, daha ağır araçları daha yüksek irtifadaki yörüngelere ulaştırmak amacıyla yapılmış ek bir fırlatma safhası vardı.

Venera 8, dört gün önce fırlatılmış, konuma ulaşmış ve gezegenler arası keşif programını tam anlamıyla yerine getirmişti.

Fakat yedek aracın roketinde sorun yaşandı ve Dünya'nın yörüngesinden çıkmayı başaramadı.

Teknik hata

Fırlatmanın ilk üç aşaması planlandığı gibi tamamlandı ve Dünya yörüngesinin eşiğine kadar geldi. Gezegenlerarası uzay araştırma istasyonunun daha sonra hedefine yönelmesi gerekiyordu.

Fakat roketteki ek güç bloğu aracı çalışmadı ve uzay istasyonunu Dünya'nın yörüngesinden çıkaramadı.

Bunun ardından, uzay istasyonuna "Kosmos 482" adı verildi. 1970'li yıllarda, Sovyet yönetimi başarılı olamayan fırlatmaları gizlemek için farklı numaralarla "Kosmos" kod adını veriyordu.

NASA'nın internet sitesine göre uzay aracı dört parçaya ayrıldı. İkisi dünya yörüngesinin alt kısımlarında kalırken, diğer ikisi 48 saat içinde atmosferde yandı.

Fakat iniş modülü ve ana motor bloğu olduğu düşünülen iki parça daha yüksek irtifada, elips şeklinde bir yörüngeye oturdu.

Uzay konularında yayın yapan popüler Telegram kanalının yöneticisi Georgi Trişkin "Titanyum yakıt tanklarının parçaları birkaç gün içinde yörüngeden çıkıp Yeni Zelanda'ya düştü" diyor.

"İstasyonun bir kısmı ve roketin Blok L diye bilinen dördüncü aşaması elips bir yörüngede kaldı.

Çıktığı en yüksek nokta Dünya'dan 9800 kilometre uzaklıktaydı, en düşük noktanın irtifası ise 2010 kilometreydi."

NASA'ya göre, düşmesi beklenen iniş modülünün ağırlığı 495 kilo.

Süper güçlü modül

Bir uzay aracının düşüşü, parçalanıp atmosferde yandığında ya da düşüş Dünya'dan hesaplı ve kontrollü olduğunda pek büyük bir sorun değil.

Örneğin büyük yörünge istasyonu Mir, yörüngesinden çıkartılmış, Dünya'ya doğru gönderilmiş ve enkaz Büyük Okyanus'a düşmüştü.