Trump: 'ABD'nin Grönland'a Rusya ve Çin'den önce sahip olması gerekiyor'

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

ABD Başkanı Donald Trump Rusya ve Çin'in Grönland'ı ele geçirmesini önlemek için ABD'nin Grönland'a "sahip olması" gerektiğini söyledi.

ABD'nin halihazırda Grönland'ın kuzeybatı ucundaki Pituffik üssünde 100'den fazla kalıcı askeri personeli bulunuyor.

Bu tesis İkinci Dünya Savaşı'ndan beri ABD tarafından işletiliyor.

Danimarka ile mevcut anlaşmalar uyarınca, ABD Grönland'a istediği kadar asker gönderme yetkisine sahip.

Ancak Trump, Washington'da gazetecilere yaptığı açıklamada, kira sözleşmesinin yeterli olmadığını söyledi.

Trump, 9 Ocak Cuma günü BBC'den gelen bir soruya cevaben, "Ülkelerin mülkiyeti elinde tutması gerekir; mülkiyeti savunursunuz, kiraları değil. Ve Grönland'ı savunmak zorunda kalacağız" dedi.

Bunu "kolay yoldan" ya da "zor yoldan" yapacaklarını belirtti.

ABD Başkanı, bugüne kadar Grönland'ın ABD ulusal güvenliği için hayati önem taşıdığını defalarca dile getirdi ve kanıt sunmadan, bölgenin "her yerinin Rus ve Çin gemileriyle dolu" olduğunu iddia etti.

Trump, "Çin halkını seviyorum. Rus halkını seviyorum. Ama onlarla Grönland'da komşu olarak istemiyorum, bu asla olmayacak" dedi.

"NATO'nun da bunu anlaması gerekiyor" diye ekledi.

Beyaz Saray yakın zamanda, NATO üyesi Danimarka'nın yarı özerk bölgesini satın almayı düşündüğünü, ancak zorla ilhak seçeneğini de dışlamadığını açıklamıştı..

Danimarka ve Grönland, bölgenin satılık olmadığını söylüyor.

Danimarka, askeri harekatın NATO'nun sonu anlamına geleceğini belirtti.

Cuma gecesi yapılan ortak açıklamada, muhalefet de dahil olmak üzere Grönland'daki parti liderleri, "ABD'nin ülkemizi hiçe saymayı bırakması" çağrısını yinelediler.

"Amerikalı olmak istemiyoruz, Danimarkalı olmak istemiyoruz, Grönlandlı olmak istiyoruz. Grönland'ın geleceğine Grönland halkı karar vermelidir."

Son dönemde yükselen gerilimle ilgili gelecek hafta Beyaz Saray yönetimi ve Danimarka masaya oturacak.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Danimarkalı yetkililerle görüşmeler yapacağını duyurdu.

Son yıllarda, iklim değişikliği nedeniyle buzların erimesiyle erişimi kolaylaşan Grönland'ın nadir toprak mineralleri, uranyum ve demir gibi doğal kaynaklarına olan ilgi de arttı.

Bilim insanları, adanın önemli petrol ve doğalgaz rezervlerine de sahip olabileceğini düşünüyor.

Trump yönetimi, Venezuela operasyonu sonrası Grönland'ın ilhakına yönelik açıklamalarını sıklaştırdı.

Avrupalı altı ülkenin lideriyse Danimarka'ya destek açıklaması yaptı.

Fransa, İngiltere, Almanya, İtalya, İspanya, Polonya'nın ortak açıklamasında "Grönland, kendi halkına aittir" ifadesi yer aldı.

Açıklamada yarı özerk Grönland'ın bağlı olduğu Danimarka liderinin de imzası yer alıyor.

Açıklama, Grönland'ın "ilişkileriyle ilgili konulara yalnızca Danimarka ve Grönland karar verebilir" deniliyor.

Yedi ülke liderinin imzası olan açıklamada, egemenlik, toprak bütünlüğü ve sınırların dokunulmazlığının, "evrensel ilkeler olduğunu ve bunları savunmaktan vazgeçmeyeceklerini" ifadesi de yer alıyor.

Açıklamada, Grönland'ın NATO topraklarının bir parçası olduğu da vurgulanıyor.

Trump adanın şu anda Rus ve Çin gemileriyle çevrili olduğunu da iddia etti ve ABD'nin Grönland'ı kontrolünün Batı'nın daha geniş çıkarlarına hizmet edeceğini savundu.

Trump'ın danışmanlarından Stephen Miller'ın eşi Katie Miller da sosyal medya hesabında, Grönland haritasını Amerikan bayrağının renkleriyle paylaşmış ve "YAKINDA" ifadesini kullanmıştı.

Trump aralık ayında da Grönland için özel temsilci atamıştı.

Grönlandlıların çoğu Danimarka'dan bağımsızlık kazanmayı desteklerken, kamuoyu yoklamaları ada halkının ezici bir çoğunluğun ABD'ye katılmaya karşı olduğunu gösteriyor.

Danimarka: 'Tehdidi bırakın'

Trump'ın son açıklamalarından sonra Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, "ABD'nin Danimarka'ya ait hiçbir bölgeyi ilhak etme hakkı yoktur. Tehdidi bırakın" dedi.

Frederiksen Danimarka'nın "ve dolayısıyla Grönland'ın" NATO üyesi olduğunu ve ittifakın güvenlik garantisi kapsamında olduğunu belirtti.

Danimarka'nın ABD ile Grönland'a erişim hakkı tanıyan bir savunma anlaşması olduğunu ve Kuzey Kutbu bölgesindeki güvenlik yatırımlarını artırdığını söyledi.

"Bu nedenle, ABD'yi, tarihsel olarak yakın bir müttefikine ve açıkça satılık olmadıklarını belirten başka bir ülkeye ve başka bir halka yönelik tehditlerini durdurmaya şiddetle çağırıyorum" dedi.

Grönland Başbakanı Jens Frederik Nielsen de ABD'nin ilhakı yönündeki tehditleri kesin bir dille reddetti ve "Artık yeter" dedi.

Nielsen 4 Ocak'taki paylaşımında "Artık baskı yok. Daha fazla ima yok. Artık ilhak fantezileri yok" diye yazdı.

"Biz diyaloğa açığız. Tartışmalara açığız. Ancak bu, uygun kanallar aracılığıyla ve uluslararası hukuka saygı çerçevesinde gerçekleşmelidir" dedi.