İran-İsrail çatışmasında son gelişmeler neler?

İran'dan son gelişmeleri BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

13 Haziran'da İsrail'in İran'ı vurmasıyla başlayan karşılıklı saldırılar, ABD'ninülkedeki üç nükleer tesise Pazar günü düzenlediği saldırılarla doğrudan müdahil olmasının ardından 11. günde sürüyor.

BBC, Katar'daki El Udeyd'de bulunan ABD kontrolündeki Koalisyon Hava Harekat Merkezi'ne yönelik "inandırıcı bir tehdit" olduğunu belirtiyor.

İran Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı, "orantılı karşılık verilecek" açıklaması yaptı.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da daha önce ABD'nin "saldırganlıklarına bir yanıt alması gerektiğini" söylemişti.

Beyaz Saray, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a saldırıların hedefinin "rejim değişikliği" olabileceğine dair sözlerini, "sadece bir soru soruyordu" ifadesiyle açıkladı.

Beyaz Saray ulusal güvenlik toplantısı için hazırlanırken, Körfez ülkelerindeki Amerikan üslerine İran'ın misilleme yapabileceği endişesi hakim.

ABD ve İngiltere 23 Haziran'da Katar'daki vatandaşlarına, ikinci bir duyuruya kadar sığınaklara girmelerini tavsiye etti.

Katar geçici olarak hava trafiğini askıya aldığını açıkladı.

İran 23 Haziran Pazartesi sabahı İsrail'e en az 10 füze fırlattı.

Bu saldırılardan birinde ülkenin güneyindeki binlerce kişi elektriksiz kaldı.

İsrail ordusunun ise Tahran'daki askeri hedeflere yönelik "görülmemiş bir güçle" saldırdığı açıklandı.

Savunma Bakanı Israel Katz, saldırıların "rejimin sembollerini" hedef aldığını söyledi.

BBC muhabiri Hugo Bachega, İsrail'in Kanal 13'e konuşan üst düzey savunma yetkililerinin, "Hedefimiz (saldırıları) birkaç gün içinde sonlandırmak" dediğini aktarıyor.

İsrail ordusuna ait X hesabından yapılan paylaşımda, Pazartesi günü ülkedeki altı havaalanının vurulduğu açıklandı.

İsrail'in Fordo'ya Pazartesi günü de saldırdığı kaydediliyor. Ordudan yapılan açıklamada tesisin tedarik yollarının vurulduğu belirtildi.

Bir başka bilgilendirmede de Tahran'daki Evin Cezaevi ile Besiç güçlerine ait bir merkezin vurulduğu kaydedildi. Besiçin erkek ve kadın üyeleri devrime sadıklar ve Devrim Muhafızları'ndan emir alıyorlar. 100 bin dolayında personelinin iç güvenliği sağladığına inanılıyor.

BBC Farsça Servisi, Tahran'daki Vanak Meydanı'nın vurulduğunu bildiriyor.

İran: 'Orantılı karşılık verilecek'

İran Silahlı Kuvvetleri Komutanı, ABD'nin saldırıları ardından "hasarın boyutu ne olursa olsun" "orantılı bir şekilde" karşılık verileceğini söyledi.

İran'ın Devrim Muhafızları'na (IRGC) bağlı Tasnim haber ajansının bildirdiğine göre, Tümgeneral Abdurrahim Musevi bir video mesajında, "Trump'ın hareketinin umutsuzluktan kaynaklandığını ve vekil gücü olan İsrail'i ve "Netanyahu'yu" kurtarmayı hedeflediğini savundu.

Musevi, selefi Muhammed Hüseyin Bakıri'nin 13 Haziran'da İsrail tarafından öldürülmesinin ardından İran Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı olarak atandı.

ABD'nin Cumartesi gecesi yaptığı saldırılarda vurulan nükleer tesislerin durumuyla ilgili de açıklamalar geliyor.

Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Rafael Grossi, 23 Haziran'da Fordo nükleer tesisisin muhtemelen "çok ciddi" hasar almış olabileceğini söyledi.

B-2 bombardıman uçakları, Fordo'yu sığınak delici bombalarla hedef aldı.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi bu gelişmeler sırasında Moskova'da Rusya Devlet Başlanı Vladimir Putin ile görüştü.

Bu görüşmede Putin'in İran'ın yanında olduğu mesajını verdi ve ABD saldırısının meşru olmadığını kaydetti.

Trump'tan rejim değişikliği paylaşımı

ABD Başkanı Donald Trump, İran'daki nükleer tesisleri "başarıyla vurduklarını" ve İran'daki hedefin "rejim değişikliği" olabileceğini söyledi.

Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, İran'daki Fordo, Natanz ve İsfahan nükleer tesislerine saldırı yapan uçakların ABD'ye geri döndüğünü duyurdu.

Sonrasındaki mesajındaysa, "Rejim değişikliği ifadesini kullanmak politik olarak doğru değil ama eğer mevcut İran rejimi, İran'ı yeniden yüceltemiyorsa, neden bir rejim değişikliği olmasın?" sorusunu paylaştı.

Trump'ın başkanlık seçimindeki kampanyasının sloganı MAGA (Make America Great again - Amerika'yı Yeniden Yücelt) idi.

Bu paylaşımın sonunda da İran'ı yeniden yücelt (Make Iran Great Again) ifadesinin baş harfleri olan MIGA ifadesini ekledi.

22 Haziran'da İran saldırısıyla ilgili bilgilendirme yapan ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, "amacın rejim değişikliği olmadığını" savunmuştu.

Trump, bu paylaşımlarından birkaç saat sonra bu kez saldırılarda İran'ın nükleer tesislerinin tümüne "muazzam bir zarar verildiğini" ve "yok edildi" ifadesini kullanmanın doğru olacağını yazdı.

Trump, paylaşımlarında en büyük zararın "yerin çok altında olduğunu" da savundu ve "Tam isabet!" diyerek paylaşımlarını sonlandırdı.

BM'de İran toplantısı

Bu gelişmelerle birlikte Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) toplantısı da yapıldı.

22 Haziran Pazar günü düzenlenen oturumda İran'ın temsilcisi Amir Saeid, İran'ın "kendisini savunma hakkını saklı tuttuğunu, orantılı bir misillemenin zamanlamasına ve çapına ordunun karar vereceğini" söyledi.

ABD ve İsrail'in İran'ın nükleer silah ürettiği yönündeki iddialarını yalanlayan Saeid, konseye ABD ve İsrail'i son saldırılardan "tamamen sorumlu tutma" çağrısı yaptı.

İsrail temsilcisi Danny Danon ise "Birçokları çekimser kalırken hızla harekete geçtiği için Donald Trump'a tüm dünya teşekkür etmeli" dedi.

ABD'nin BM temsilcisi Dorothy Shea da daha önce Savunma Bakanı Hegseth'in söylediği gibi saldırıların sadece "İran'ın yarattığı nükleer tehdidi hedef aldığını" savundu.

İran'dan Amerikalılara ya da Amerikan üslerine gelecek "dolaylı veya doğrudan herhangi bir misillemeye karşı" da "Yıkıcı şekilde karşılık verileceğini" söyledi.

ABD Dışişleri Bakanlığı, İsrail ve İran arasında karşılıklı saldırılar sürerken Amerikan vatandaşları için "dünya çapında" uyarı mesajı yayımladı. Ancak Lübnan ve Ortadoğu bölgesine ayrı bir vurgu yapıldı.

Bölgedeki ABD vatandaşlarına güvenlik uyarısı

Lübnan'daki Dışişleri Bakanlığı çalışanlarının ailelerine Lübnan'ı terk etme uyarısı gelirken bölgedeki ABD vatandaşlarına da dikkat çekmeme ve seyahatleri kısıtlama çağrısı yapıldı.

ABD içinde de güvenlik birimlerinin önlemleri artırdığı; dini, kültürel ve diplomatik merkezlerdeki güvenliğin kapasitesinin de yükseltildiği açıklandı.

İran'da Pazar günü devlet televizyonu, ABD saldırıları sonrası bölgedeki ABD hedeflerinin ve vatandaşlarının "meşru hedef haline geldiğini" ifade etmişti.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçı da, İran'ın egemenliğini savunmak için "tüm seçenekleri" saklı tuttuğunu söylemiş; "ABD çok kalın bir kırmızı çizgiyi aştı" demişti.