Kıbrıs'ın iki lideri ilk kez yüz yüze görüştü: Erhürman 'çözüm atmosferinin oluşması için' 10 madde sundu

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Kıbrıs'ın kuzeyindeki Türk yönetiminin yeni lideri Tufan Erhürman, göreve seçildikten sonra ilk kez Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis ile yüz yüze görüştü.

20 Kasım'da yapılan görüşme sonrası liderlerden olumlu açıklamalar geldi.

Hristodulidis "Görüşmelere, Crans Montana'da kaldığımız yerden yeniden başlamayı hedefleyen bir sürece girmemiz olumlu bir gelişme" dedi.

Sözlerini, "Daha geniş kapsamlı bir görüşmenin olma ihtimali önemli ve bana göre, sonunda esas konulara geçmenin önemli olduğu teyit edilmiş oldu" şeklinde sürdürdü.

Erhürman, Hristodulidis ve Diagne'nin görüşme sırasında karşılıklı sıcak tavırları da basına yansıdı.

Görüşmenin ardından bir basın toplantısı gerçekleştiren Erhürman, Hristodulidis ile gerçekleştirdiği görüşmenin olumlu ve samimi bir havada geçtiğini ve yaklaşık 1,5 saat sürdüğünü söyledi.

Kıbrıs meselesinde çözüm atmosferinin oluşması için 10 maddelik önerilerini sunduğunu da aktardı.

Bu maddeler arasında;

Erhürman, cumhurbaşkanlığı seçim kampanyası sürecinde Kıbrıs'ta federasyonu savunmuştu.

19 Ekim'de göreve seçilen Tufan Erhürman, ilk resmi ziyaretini geçen hafta Türkiye'ye gerçekleştirmişti ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşmüştü.

Ankara'daki yoğun görüşmelerde hedef, özellikle Kıbrıs sorununun çözümüne ilişkin farklılıkları gidermek ve ortak bir söylem oluşturmaktı.

Türkiye "iki devletli çözüm" söyleminden vazgeçmedi.

Erhürman ise çözüme ilişkin esnek yaklaşımını reddetmeyen bir çizgi izledi.

Erhürman, selefi Ersin Tatar ve Ankara'nın geliştirdiği "iki devletli çözüm" fikrine soğuk bakıyor, Rum ve Türk toplumlarını eşit egemenlik içinde buluşturabilecek federasyon temelli bir formülü savunuyor.

Tarafların üzerinde uzlaştığı unsurlar ise "eşit siyasi egemenlik, garantörlüğün devamı ve eşgüdüm içinde çalışma" oldu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 17 Kasım'daki kabine toplantısının ardından yaptığı açıklamada, "Kıbrıs Türkü'nün gösterdiği yapıcı tutumu Rum tarafı da gösterirse, Ada'da egemen eşitliğe, eşit uluslararası statüye dayalı adil, gerçekçi çözüm bulunabilir" dedi.

Ankara'da yapılan değerlendirmeler, Erdoğan ile Erhürman arasında yapılan ilk görüşmelerin olumlu bir havada seyrettiği, tarafların pozisyonlarını birbirlerine daha fazla yaklaştırma olanağı bulduğu şeklindeydi.

Eşgüdüm içinde çalışma arayışı

Ankara'da, Erhürman'ın Kıbrıs sorununa genel yaklaşımının Türkiye'nin siyasal ve güvenlik öncelikleriyle çelişmiyor olması önemli bir unsur olarak görünüyor.

Türkiye, Kıbrıs sorununda Türk tarafının tarihsel olarak çözümü isteyen ve geçmişte de bunu gösteren taraf olduğunu, bu nedenle asıl politik kararlılık göstermesi gereken tarafın Kıbrıs Cumhuriyeti olduğu tezini savunuyor.

Erhürman'ın Ankara temasları Türk yönetimi ile Türkiye arasında bundan sonra kurulacak ilişkilerin niteliği ve özellikle Kıbrıs sorununun çözümünde nasıl bir politika izleneceğinin görülmesi açısından önemli oldu.

Tarafların verdikleri en önemli mesaj eşgüdüm içinde çalışmaya devam etmek oldu.

Erhürman'ın hem seçim kampanyası sırasında hem de seçimden sonra, Kıbrıs sorununun çözümünün "Türkiyesiz olmayacağını" kaydetmesi ve Türkiye ile birlikte bu sorumluluğu üstleneceği iletmesi önemli bir işaret olmuştu.

İki devletli çözüm mü, federasyon mu?

Erhürman, önceki açıklamalarında iki devletli çözüm söyleminin Türk tarafının müzakere alanını daralttığını, Türk tarafının siyasi eşitliğini temel alacak bir federasyonun müzakere edilebileceğini savunmuştu.

BM parametrelerinde yer alan federasyon modeli, iki toplumlu ve iki kesimli bir çözüm öneriyor, kurulacak devletin tek bir uluslararası kimliğe sahip olmasını içeriyor.

Ankara'da "federasyon" kelimesini kullanmayan ama önceki çizgisini koruyan Erhürman, belirli koşulların sağlanması durumunda müzakere masasından kaçmayacaklarını söyledi.

Bu koşullar arasında müzakerelerin sonuç odaklı olması, belli bir zamanla sınırlandırılması ve çözüme ulaşılamaması durumunda eski statükoya dönülmemesi yer alıyor.

Erhürman, bu koşullar sayesinde, "müzakere etmiş olmak için değil, çözüm için müzakere edilmiş olacağını" kaydediyor.

Erdoğan ise "Kıbrıs meselesine en gerçekçi çözümün Ada'da iki devletin bir arada var olmasından geçtiğine inanıyoruz" diyerek Ankara'nın yaklaşımını bir kez daha ortaya koydu.

Türkiye ve Kıbrıs'ın kuzeyindeki Türk yönetimi, 2017'de İsviçre'nin Crans Montana kasabasında yapılan ve federal bir çözümü içeren son müzakerelerin Rumların masadan kalkması nedeniyle başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından yeni bir politika oluşturmuştu.

Bu politika artık federasyonu değil ancak iki devletli çözümü müzakere etmeye dayalıydı.

Fidan da röportajında, "Kıbrıs Türkü'nün eşit, egemen, varoluş hakkını kimse alamaz. Ada'da ikinci sınıf statüye düşürülmesine kendileri de izin vermez, garantör ülke olarak biz de izin vermeyiz. Ya eşitlik içinde var olunur ya da olmaz" dedi ve ekledi:

"Şu anda iki devletli çözüm olarak tanımladığımız bizim Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin bağımsızlığını esas alan yapı. Her iki tarafın da eşitliğini garanti altına alan ve sorun çıkarmayan en iyi yapı."

Erdoğan ve Fidan'ın açıklamaları Ankara açısından iki devletli çözüm formülünün hala en iyi ve gerçekçi model olarak görüldüğünü gösteriyor.

Kıbrıs'ın kuzeyindeki Türk yönetimini, Türkiye'den başka hiçbir ülke tanımıyor.

Eşit egemenlik ve garantörlük vurgusu

Ankara ve Kıbrıs'ın kuzeyindeki Türk yönetiminin söylem birliği içinde oldukları önemli başlıklar da bulunuyor.

Bunların başında Kıbrıs Türklerinin 1960'ta kurulan Kıbrıs Cumhuriyeti'nin eşit kurucusu olarak siyasi eşitliğe sahip olduğu.

Erhürman, bu unsuru, "Kıbrıs Türk halkı Kıbrıs'ta iki eşit kurucu ortaktan biridir. Halkımın bu statüsü tartışmaya, müzakereye, pazarlığa açık değildir. Kıbrıs Türk halkı bu statüsü gereği Kıbrıs Adası'nın tamamında egemenlik haklarına sahiptir" ifadeleriyle vurguladı.

Erdoğan da Erhürman'ın bu vurguyu yapmasını "isabetli" bulduğunu kayda geçirdi.

Tarafların vurguladığı bir diğer konu ise Türkiye'nin garantörlüğü.

Erhürman, Türkiye'nin garantörlüğü konusunda güçlü mesajlar verdi ve "Yalnızca aramızdaki sarsılmaz kardeşlik ilişkisi dolayısıyla değil özellikle Kıbrıs'ın güneyinde ve bölgede silahlanmanın günden güne arttığı koşullarda Kıbrıslı Türklerin kendilerini güvende hissetmelerinin hukuki dayanağı olan garantör ülke olma vasfıyla da Türkiye, Kıbrıs sorununun çözümüne ilişkin tüm çalışmalarda dün olduğu gibi bugün de en önemli aktörlerin başında gelmektedir" dedi.

Garantörlük ve eşit egemenlik, 2017'de Crans Montana'da yapılan müzakerelerde tarafların üzerinde en çok tartıştığı konuların başında geliyordu.

Kıbrıs Cumhuriyeti ve Yunanistan, garantörlük sisteminin ortadan kaldırılmasında ısrar etmiş, Türkiye ve Kıbrıs'ın kuzeyindeki Türk yönetimi ise bunu kabul etmemişti.