İmran Han: Hapisteki eski Pakistan liderinin siyasi geleceği sona mı erdi?

Pakistan’ın eski başbakanı İmran Han, önceki gün son birkaç ay içerisinde ikinci kez tutuklandı. Ancak bu kez durum biraz daha farklı. Gelecekte eski Pakistan liderini neler bekliyor?

Bu yıl 9 Mayıs ile 5 Ağustos arasında daha keskin bir tezat olamazdı.

İmran Han ilk tutuklandığında Peşaver’den Karaçi'ye sokaklarda protestolar yaşanmış, binalar ateşe verilmiş ve ordu sokağa inmişti. Ancak Pakistan'da Cumartesi gecesi diğer normal gecelerden farklı bir şey yaşanmadı.

Han, makamı gereği verilen hediyeleri zimmetine geçirmekten dolayı üç yıl hapis cezasına çarptırıldı ve şu anda hapiste.

Bu ceza, Han’ın önümüzdeki seçimlerde yer alamamasına neden olacak.

Han’ın insanlara yaptığı evlerinde sessizce oturmamaları yönündeki barışçıl protesto çağrısı şimdilik işe yaramadı. Ama neden?

Hükümet bakanlarına sorarsanız, halkın İmran Han'ın veya partisini PTI'nin peşinden gitmek ve önceki şiddet olaylarından sorumlu olan bir grupla ilişkilendirilmek istemediklerini söyler. Bu elbette Han'ı destekleyenlerin söyleyeceği bir şey değil.

İmran Han’ın Pakistan'da siyasi olarak güçlü olan askeri ve istihbarat kurumları ile ilişkileri bir yıldan daha uzun süre önce bozuldu.

Politik yorumcular yaygın bir biçimde, Han’ın bu kurumların yardımıyla iktidara geldiğini ve ilişkinin kötüleştiği zaman da iktidarını kaybettiği görüşünde birleşiyor.

Zayıflatılmış bir hareket mi?

İmran Han, o zamandan beri sessiz sedasız bir şekilde bir sonraki seçimi beklemek yerine, orduyu eleştirmeyi sürdürdü. Han’ın Mayıs ayında tutuklanmasının ardından ordu binalarına yönelik saldırılar gerçekleşti. Ordu ise saldırılardan sorumlu gördüğü kişilere karşı tavizlerinin olmayacağını söyledi.

Sonra alınan sert önlemler, Han'ın partisini darmadağın etti.

Binlerce destekçisi gözaltına alındı. İnsan hakları gruplarının tepkilerine rağmen bazıları askeri mahkemelerde yargılanacak. İnsan hakları örgütleri, söz konusu sistemin siviller için uygulanmaması gerektiğini savunuyor.

Pakistan’daki bazı medya temsilcilerinin BBC’ye verdiği bilgilere göre, askeri yetkililerle yapılan toplantıların ardından, gazetecilerden haberlerinde İmran Han’ın adını geçirmemeleri, fotoğraflarına yer vermemeleri istendi.

Daha önce Han’ı destekleyen pek çok destekçisi de BBC’ye, PTI ve lideri hakkında sosyal medyada yayın yapmayı durdurduğunu, gönderilerini sildiğini söyledi. Hatta Han’ın yayınlarını izlemeyi de bıraktıklarını belirttiler.

BBC'ye konuşan hükümet yetkilileri, barışçıl protestocuların tutuklanmadığını söyledi. Ancak, BBC Urdu Servisi muhabirlerinin aktardığına göre Cumartesi günü öğleden sonra İmran Han'ın Lahor'daki evinin önünde toplanan PTI destekçileri polis tarafından götürüldü. Bu kişilerin resmi olarak gözaltına alınıp alınmadıkları net değil.

İsminin açıklanmasını istemeyen bir polis yetkilisi BBC’ye, yaklaşık 100 PTI destekçisinin gözaltına alındığını söyledi. Yetkili, İmran Han destekçilerinin bir araya gelmelerini engellemek için tetikte kalmaları yönünde talimat verildiğini belirtti.

Washington'daki Wilson Center düşünce kuruluşunun Güney Asya Enstitüsü direktörü Michael Kugelman, “Alınan acımasız önlemlerin Han destekçilerini bir araya gelmek konusunda korkuttuğunu düşünüyorum” dedi ve şöyle devam etti:

“Tabanın gerçekten de 9 Mayıs’ta gördüğümüz şekilde risk almak istemediğini düşünüyorum. Ordu bir anlamda bunu doğru oynadı. Han'ın tabanından gelecek daha büyük ve daha güçlü bir tepkiyi önlemek için, bu acımasız taktikleri kullandılar."

İmran Han’ın avukatları hapis kararına itiraz edeceklerini söyledi.

Sokak ve seçim

Son birkaç ay boyunca, Han’ın avukatları tamamen durdurmamakla birlikte daha ciddi davaları geciktirerek farklı mahkemelerde bazı geçici kazanımlar elde etmeyi başardı.

Bunun devam edip etmeyeceği belirsiz. Mayıs ayında Han’ın tutuklanması büyük bir olayla tersine çevrilmişti. Ancak çok farklı bir siyasi ortam vardı.

İmran Han, Navaz Şerif, Benazir Butto ve Pervez Müşerref gibi son yıllarda adını duyuran birkaç eski Pakistan liderinden biri.

Han da başbakanlık yaptığı dönemde kendi siyasi rakiplerinden birkaçını hapsetti.

Ülkedeki siyasetçiler, adalet sisteminin kendilerine karşı siyasi saiklerle hareket ettiğini sık sık dile getiriyor.

İmran Han’ın seçime katılamaması, partisinin geleceğine ilişkin soruları da beraberinde getirecek.

Han daha önce BBC’ye PTI'nın, kendisi seçilebilse de seçilemese de yaşayıp gelişeceğini söylemişti. Ancak bu kesin bir durum değil.

Kugelman’a göre seçimle ilgili bir sonraki büyük soru, PTI yönetimin harekete nasıl geçeceği yönünde olacak:

“Destekçilerini sokaklara çıkarmaya çalışacaklar mı, bu başarılı olacak mı? Bu onlar için iyi bir sınav."

PTI, İmran Han tarafından kurulan ve onun odağında olan bir parti. Hatta oy pusulalarındaki logosu da Han'ın kriketçi kariyerine gönderme olarak, bir kriket sopasından oluşuyor.

Bu yılın başlarında Han'ın etrafındaki birçok üst düzey siyasi figür partiden ayrıldı. Partideki pek çok kişi de gözaltından kaçmak üzere saklanıyor.

Bu nedenle partinin etkili bir siyasi kampanya yürütmesi hiç de kolay olmayacak.