İtalya'da Beko işçileri fabrika kapatma ve işten çıkarma planını nasıl alt etti?

BBC Türkçe'yi WhatsApp'ta takip etmek ve haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın

İtalya'da fabrika kapatma ve yaklaşık iki bin kişiyi işten çıkarma planı infial yaratan ev aletleri üreticisi Beko Europe, sendikaların tepkileri ve hükümetin yaptırım tehditlerinin ardından taraflarla anlaşmaya vardı.

Pazartesi akşamı açıklanan anlaşmayla tesis kapama ve zorunlu işten çıkarma yapılmayacağı duyuruldu.

Arçelik ile ABD'li Whirlpool şirketinin Avrupa'daki iştiraklerinin birleşmesiyle kurulan Beko Europe, İtalya'daki tesislerden bir kısmını yıl sonuna kadar kapatmayı ve beş bin çalışandan 1935'ini işten atmayı planlıyordu.

Geçen yıl sonunda açıklanan bu plan işçilerin ve sendikaların direnişiyle karşılaştı; muhalefet partilerinin de işçilere desteğiyle ülke gündeminden düşmedi.

İşçi temsilcileri Vatikan'da görüştükleri Papa Francesco'nun da desteğini aldı. Papa geçen Aralık'ta, Beko'da işten çıkarmalara "Çalışma hakkı onur hakkıdır" mesajıyla karşı çıkmıştı.

Ana muhalefet partisi Demokratik Parti'nin lideri Elly Schlein da dahil olmak üzere çok sayıda siyasi temsilci, kapanması planlanan Beko tesislerine giderek protesto düzenleyen işçilere destek verdi.

İtalyan anayasasının ilk maddesinin "İtalya iş üzerine kurulmuş demokratik bir cumhuriyettir" dediğini hatırlatan muhalefetin de baskısıyla İtalya hükümeti işten çıkarmaları önlemek için devreye girdi.

İşletmecilik ve Made in Italy Bakanlığı, sendikalar ve Beko yönetimiyle defalarca yuvarlak masa toplantıları yaptı.

Bakanlık, geçen Aralık'ta şirkete dönüşüm planını değiştirmesi için ek süre verdi ve aksi halde hükümete stratejik sektörlerde ulusal çıkarların korunması için özel yetkiler veren "Golden Power" (Altın Güç) yasası uyarınca yaptırım ve önleyici tedbirler alınabileceği uyarısı yaptı.

Bakan Adolfo Urso Şubat'ta Türkiye'yi ziyaret ederek Beko krizini çözmek için görüşmelerde bulundu.

Geçen hafta da Beko yönetiminden ek 300 milyon euro yatırım sözü geldi.

Zorunlu işten çıkarma olmayacak

Aylar süren müzakerelerin sonunda Pazartesi akşamı İşletmecilik ve Made in Italy Bakanlığı'nda yapılan toplantıda taraflar arasında bir çerçeve anlaşması imzalandı.

Bakanlığın açıklamasına göre varılan anlaşma, tüm tesislerin faaliyette kalmasını ve zorunlu işten çıkarma yapılmamasını öngörüyor.

Sendikaların işçiler arasında yaptığı oylamada söz konusu yeni plan yüzde 88 oy oranıyla kabul edildi.

Beko'nun tepkilere yol açan ilk planında 1935 kişinin işten çıkarılması planlanırken yeni anlaşmayla 950 kişinin "gönüllü olarak" ayrılması için maddi teşvikler sağlanacağı açıklandı.

İtalya hükümetinin de bunun için "sosyal güvenlik ağlarının kullanımını sağlamayı" taahhüt ettiği belirtildi.

Buna ek olarak Beko'nun kapatmayı ve 299 çalışanın tamamını işten çıkarmayı planladığı Siena fabrikası için bir yeniden sanayileştirme planı hazırlandı.

Hükümet ve bölge yönetimi Siena'daki fabrikayı satın alıp yatırım yapmak isteyen başka bir şirket bulmak için çalışacak.

Yeni yatırımcı bulunamaması halinde Beko ve sendikalar Siena için yeniden görüşmeye başlayacak.

Bu sürede 2027'ye kadar Siena fabrikasında üretimin durması ve çalışanların devlet tarafından sosyal ağ fonlarıyla desteklenmesi planlanıyor.

İtalya'daki diğer dört fabrika ise kapatılmayacak ancak küçülme de dahil dönüşümler planlanıyor.

'Tarihi anlaşma'

Beko'nun üretimi, maliyetin daha düşük olduğu Türkiye, Mısır, Romanya gibi ülkelere kaydırmayı; tasarım, planlama, ürün geliştirme ve bazı yüksek kalite üretimler için İtalya tesislerinden faydalanmayı planladığı belirtiliyor.

Beko'nun İtalya'daki tesisleri, daha önce İtalyan Indesit şirketine aitti. Indesit 2014'te ABD'li Whirlpool şirketi tarafından satın alındı ve ardından tesisler geçen yıl Arçelik ile Whirlpool şirketinin Avrupa'daki iştiraklerinin birleşmesiyle kurulan Beko Europe'a geçti.

İtalyan hükümeti, Beko'nun tepki çeken fabrika kapama ve işten çıkarma planını değiştirmemesi halinde Whirlpool'un satışının iptali de dahil yaptırım seçeneklerini değerlendiriyordu.

İtalyan Bakan Adolfo Urso dün varılan mutabakatı ise "İtalya'nın bu büyük çokuluslu şirket için Avrupa'daki itici güç haline gelmesini" sağlayacak "tarihi bir anlaşma" diye niteledi.

Urso, "Tüm tesisler çalışmaya devam edecek, Siena yeniden sanayileşme yoluna girecek, işten çıkarmalar olmayacak ve her çıkış gönüllülük esasına ve teşviklere dayalı olacak" dedi ve bunu "İtalyan sistemi için büyük bir başarı" diye kutladı.

Metal işçileri sendika federasyonu da (Fiom-Cgil) "çalışanların kararlılığı ve gücü" sayesinde "iyi bir anlaşma" imzalandığını belirtti.

"Beko işçilerinin mücadelesi sayesinde bir kez daha iş garantisi ve ev aletleri gibi stratejik bir sektörü güvence altına alan bir anlaşmaya varmayı başardık" dedi.