Casuslar, İHA'lar ve kaynak makineleri: ABD güçleri Maduro'yu nasıl yakaladı?

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Aylar boyunca Amerikan casusları, Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro'nun her hareketini izledi.

Venezuela hükümeti içinden bir kaynağın da dahil olduğu küçük bir ekip, 63 yaşındaki Maduro'nun nerede uyuduğunu, ne yediğini, ne giydiğini ve hatta üst düzey askeri yetkililere göre "evcil hayvanlarını" bile gözlemliyordu.

Ardından, Aralık ayı başlarında, "Mutlak Kararlılık Operasyonu" olarak adlandırılan planlı bir operasyonun son düzenlemeleri yapıldı.

Bu, aylar süren titiz planlama ve tatbikatların sonucuydu. Hatta ABD özel kuvvetleri, operasyon tatbikatı için Maduro'nun Caracas'taki güvenli evinin birebir boyutlu bir kopyasını bile oluşturmuştu.

Soğuk Savaş yıllarından bu yana eşi görülmemiş ABD askeri operasyonu çok gizli tutuldu. Kongre önceden bilgilendirilmedi veya görüşü alınmadı.

Ayrıntılar kesinleştikten sonra, üst düzey askeri yetkililer harekete geçmek için en uygun koşulları beklemekten başka bir şey yapmadılar.

Yetkililer 3 Ocak Cumartesi günü yaptıkları bilgilendirmede, sürpriz unsurunu en üst düzeye çıkarmak istediklerini açıkladılar.

Dört gün önce ABD Başkanı Donald Trump'ın onay verdiği ilk operasyon da hava koşulları nedeniyle ertelenmişti.

ABD'nin en yüksek rütbeli askeri yetkilisi General Dan Caine, Noel ve yeni yıl boyunca ordu mensuplarının "harekete geçme emrini sabırla beklediklerini" söyledi.

'İyi şanslar ve Tanrı yardımcınız olsun'

Trump'ın operasyona başlama emri 2 Ocak Cuma günü, ABD'nin doğusuna endeksli zaman dilimine göre 22:46'da (Türkiye saatiyle 3 Ocak 06:46'da) geldi.

Trump, gece yapılan baskından saatler sonra Fox & Friends programına yaptığı açıklamada "Bunu dört gün önce, üç gün önce, iki gün önce yapacaktık ve sonra birdenbire fırsat doğdu. Biz de 'Hadi yapın' dedik" şeklinde süreci özetledi.

Trump operasyon emrini Caracas'ta gece yarısını kısa bir süre geçe verdi. Bu da operasyonun büyük bir bölümünün gece karanlığında yapılması anlamına geliyordu.

İki saat yirmi dakika süren hava, kara ve deniz operasyonu duyulduğunda dünya hayrete düşmüştü.

Ölçeği ve tehlikeleri açısından neredeyse emsalsizdi.

Birçok bölgesel güç tarafından derhal kınandı. Brezilya Cumhurbaşkanı Lula da Silva, olayın "tüm uluslararası toplum için son derece tehlikeli bir emsal daha oluşturduğunu" savundu.

Trump, Maduro operasyonu sırasında Beyaz Saray'da değildi.

Operasyonu Florida'daki konutunda danışmanlarıyla birlikte izledi.

CIA Direktörü John Ratcliffe ve ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile operasyonun canlı yayınını takip etti.

Trump Cumartesi günü yaptığı açıklamada, "İzlemesi inanılmaz bir şeydi" dedi.

"Kelimenin tam anlamıyla bir televizyon programı izler gibi izledim. Hızı ve şiddetini görseydiniz. Bu inanılmaz bir şeydi, bu insanların yaptığı inanılmaz bir işti" ifadelerini kullandı.

Trump'ın, Maduro'yu "uyuşturucu kaçakçılığı ve narko terörle" suçlaması ve Karayipler'de uyuşturucu taşıdığı iddiasıyla onlarca teknenin havaya uçurulmasından sonra bölgeye büyük bir güç konuşlandırıldı.

Binlerce asker, bir uçak gemisi ve onlarca savaş gemisinden oluşan donanma gücü, Karayipler'e onyıllardır yapılan en büyük askeri yığınak oldu.

Mutlak Kararlılık ismi verilen operasyonuysa havadan başladı.

ABD'li yetkililere göre, gece boyunca bombardıman uçakları, savaş jetleri ve keşif uçakları da dahil olmak üzere 150'den fazla uçak görev yaptı.

Trump, Fox News'e yaptığı açıklamada, "Her olası durum için bir savaş uçağımız vardı" dedi.

Caracas'ta yerel saatle yaklaşık 02:00'de (TSİ 09:00) şiddetli patlamalar duyuldu ve şehrin üzerinde duman bulutları yükseldiği görüldü.

BBC muhabiri Ana Vanessa Herrero, o anları şöyle anlattı:

"Bütün pencereler sallandı. Hemen ardından neredeyse tüm manzarayı kapatan büyük bir duman bulutu gördüm."

"Şehrin her yerinde uçaklar ve helikopterler uçuyordu."

Kısa süre sonra, gökyüzünde çok sayıda uçağa ilişkin görüntülerle, patlamaların ardından oluşan manzarayı gösteren diğer videolar sosyal medyada hızla yayılmaya başladı.

Videolardan birinde, Caracas üzerinde alçak irtifada uçan bir helikopter konvoyu vardı.

Görgü tanığı Daniela BBC'ye yaptığı açıklamada, "Saat 01:55 civarında patlamaların gürültüsü ve Caracas üzerindeki uçakların uğultusuyla uyandık. Her yer tam karanlığa gömülmüştü, sadece yakındaki patlamaların ışıkları geliyordu" dedi.

Daniela ayrıca, "Komşular apartmanın sohbet grubunda mesajlaşıyorlardı. Ne olup bittiğinden habersizlerdi ve patlamalardan korkmuşlardı" diye de ekledi.

BBC'nin doğrulama ekibi BBC Verify, Caracas çevresindeki bölgelerde meydana gelen patlamaları içeren bir dizi videoyu inceleyerek nerelerin hedef alındığını tam olarak tespit etti.

Generalissimo Francisco de Miranda Hava Üssü, La Carlota olarak bilinen bir havaalanı ve Caracas'ın Karayip Denizi'ne açılan ana geçidi olan Port La Guaira da dahil olmak üzere vurulan beş yer teyit edildi.

Yetkililer, ABD saldırılarının bazılarının hava savunma sistemlerini ve diğer askeri hedefleri hedef aldığını söyledi.

Trump ayrıca, operasyonun başlamasından önce Caracas'taki elektriğin kesildiğini söyledi ama bunun nasıl yapıldığını söylemedi.

Trump "Caracas'ın ışıkları, sahip olduğumuz belirli bir uzmanlık sayesinde büyük ölçüde kapatıldı" dedi.

'Geldiğimizi biliyorlardı'

Caracas saldırı sesleriyle yankılanırken, ABD güçleri şehre girdi.

BBC'nin ABD'deki ortağı CBS'in çeşitli kaynaklardan elde ettiği bilgilere göre bu güçler arasında ABD ordusunun en üst düzey özel görev birimi olan seçkin Delta Force üyeleri de bulunuyordu.

Ağır silahlıydılar ve Maduro'nun güvenli konutunun metal kapılarını kesmek zorunda kalmaları ihtimaline karşı bir de kaynak makinesi taşıyorlardı.

General Caine'e göre, birlikler yerel saatle 02:01'de başlayan saldırılardan kısa bir süre sonra Maduro'nun bulunduğu yere ulaştı.

Trump, hedef alınan konutu, Caracas'ın merkezindeki askeri bir "kale" olarak tanımladı ve "Bizi bekliyorlardı. Geleceğimizi biliyorlardı" dedi.

Askerler olay yerine vardıklarında ateş altına alındılar ve ABD helikopterlerinden biri vuruldu ancak yine de uçmaya devam edebildi.

General Caine, "Askerler Maduro'nun yerleşkesine indi. Hız, hassasiyet ve disiplinle hareket etti" dedi.

Trump, "İçeri zorla girdiler ve aslında zorla girilemeyecek yerleri, yani tam da bu amaçla oraya konulmuş çelik kapıları kırdılar" diye konuştu.

Maduro'nun eşi Cilia Flores'in de gözaltına alındığı operasyonun başlamasının ardından Rubio, Kongre üyelerini operasyon hakkında bilgilendirmeye başladı.

Bu zamanlama, ABD Kongresi'nin bazı üyelerini öfkelendirdi.

Demokrat Parti'nin Senato'daki lideri Chuck Schumer, "Şunu açıkça belirteyim: Nicolas Maduro gayrimeşru bir diktatör. Ancak Kongre'nin onayı ve sonrasında ne olacağına dair güvenilir bir plan olmadan askeri harekât başlatmak pervasızca bir davranış" dedi.

Rubio Cumartesi günü düzenlediği basın toplantısında, Kongre'ye önceden bilgi vermenin görevi tehlikeye atacağını söyledi. Trump ise "Kongre'nin bilgi sızdırma eğilimi var. Bu iyi olmazdı" diye ekledi.

Maduro'nun yerleşkesine ABD'li seçkin birlikler akın ederken, Trump, son aylarda Kübalı korumaların sayısını artırdığı bildirilen Venezuela Devlet Başkanı'nın güvenli bir odaya kaçmaya çalıştığını söyledi.

Trump "Güvenli bir yere ulaşmaya çalışıyordu ama orası güvenli değildi çünkü kapıyı yaklaşık 47 saniye içinde havaya uçurduk" dedi.

"Kapıya kadar geldi. Kapatamadı. O kadar hızlı bir şekilde üzerine saldırdılar ki odaya giremedi."

2013'te başkanlığı devralan Maduro'nun tutuklanmaya direnmesi durumunda öldürülüp öldürülmeyeceği sorulduğunda Trump "Olabilirdi" yanıtını verdi.

Küba hükümeti, bu operasyon sırasında Maduro'yu koruyan 32 Kübalının öldürüldüğünü açıkladı.

ABD tarafında ise "birkaç kişininin vurulduğu" açıklamasıyla özel kuvvetlerden ölen olmadığı duyuruldu.

Venezuela yetkilileri ise herhangi bir kayıp olduğunu doğrulamadı.

ABD daha önce Maduro'nun tutuklanmasına yol açacak bilgi için 50 milyon dolar ödül önermişti. Ancak Cumartesi günü yerel saatle 04:20'de, Maduro ve eşi ABD Adalet Bakanlığı'nın gözetiminde helikopterlerle Venezuela topraklarından ayrıldı ve nihayetinde New York'a götürüldüler; burada haklarında suç duyurusunda bulunulması bekleniyor.

Bundan yaklaşık bir saat sonra Trump, Maduro'nun yakalandığını dünyaya duyurdu. "Maduro ve eşi yakında Amerikan adaletinin tüm gücüyle karşı karşıya kalacaklar" dedi.

Katkıda bulunan: Cristobal Vasquez