İzmir'deki yangınlar elektrik hatlarından mı kaynaklandı?

İzmir'deki yangınlar devam ederken, yangınların nedenine dair tartışmalar da sürüyor.

İzmir Valisi Süleyman Elban, yangınların elektrik hatlarından kaynaklı çıktığını açıkladı.

Kentteki elektrik dağıtım hizmetini yürüten şirket olan Gdz Elektrik'e göre ise "yangınların elektrik hatlarından çıktığına ilişkin somut bulgu bulunmadı".

İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin internet sitesinde 28 Haziran'da yayımlanan bir yangın haberinde ise "yangınların büyük oranda insan kaynaklı çıktığı" belirtildi.

Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) Başkanı Mahir Ulutaş, geçmişte bu bölgede elektrik dağıtım sistemleriyle ilgili yangınların yaşandığını hatırlattı ve ciddi eksikliklerin olduğunu öne sürdü.

İzmir'deki yangınların olası nedenlerini ve elektrik hatlarıyla ilgili tartışmaları inceledik.

Yangınlarda son durum ne?

İzmir'de Haziran'ın son haftası ve Temmuz'un ilk haftasında aralarında birçok ilçede yangınlar çıktı.

Bu ilçeler arasında; Çeşme, Ödemiş, Seferihisar, Buca, Aliağa ve Foça da bulunuyor.

Şiddetli rüzgar, yangınların kontrolünü zorlaştırdı.

Ödemiş'teki yangında biri orman işçisi diğeri yatağa bağımlı bir yaşlı olmak üzere iki kişi hayatını kaybetti.

İlçede yer yer bazı mahalle ve köyler boşaltıldı, birçok yapı hasar gördü.

Seferihisar, Aliağa, Foça ve son olarak da 4 Temmuz itibarıyla Çeşme ve Buca'daki yangınlar kontrol altına alındı.

Ödemiş'teki yangına müdahale ise sürüyor.

Yangınlar nasıl çıktı?

İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi; İzmir, Manisa ve Hatay'daki orman yangınlarının, PKK'ya bağlı olduğu öne sürülen bir grup tarafından yapıldığı iddiası taşıyan paylaşımların dezenformasyon olduğunu açıkladı.

İzmir Valisi Süleyman Elban, 3 Temmuz'da yaptığı açıklamada, ortada "sabotajdan kaynaklı yangınların olmadığını" söyledi.

İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin internet sitesinde 28 Haziran'da yayımlanan haberde Aliağa, Foça, Bornova, Kemalpaşa ve Çiğli'deki yangınlardan bahsedildi.

Haberde, "bu yangınların büyük oranda insan kaynaklı çıktığı ve sıcaklıkların artması, düşük nem oranı, şiddetli rüzgarın etkisiyle hızla yayıldığı" belirtildi.

Yangınların sebebine dair resmi yetkililerden en somut açıklama İzmir Valisi Elban'dan geldi.

Vali Elban, "Hem Çeşme hem Ödemiş hem Seferihisar hem de Foça'daki yangınımız, elektrik hatlarından kaynaklı olarak çıkmış durumda" dedi.

Elban, "Elektrik hatlarından çıkan kıvılcımlar, hemen yakınındaki otları tutuşturup, onlar da kısa süre içerisinde etrafa ve ormana yayıldı" diye konuştu.

Gdz Elektrik: 'Yangınların elektrik hatlarından çıktığına ilişkin somut bulgu bulunmuyor'

Türkiye'de daha önce kamu eliyle yürütülen elektrik dağıtım hizmetleri, 2010-2013 yılları arasında özelleştirilmişti.

Bu şirketlerin denetimini ise Enerji Bakanlığı'na bağlı Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi (TEDAŞ) yapıyor.

İzmir'deki elektrik dağıtım hizmetini, Gdz Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi yürütüyor.

Vali Elban'ın açıklamasından kısa süre sonra bir yazılı açıklama yayımlayan şirket, "bölgedeki yangınların elektrik hatlarından çıktığına ilişkin somut bulgu bulunmadığını" savundu.

Şirketin açıklamasında, "yaz aylarında sıcakların çok arttığı, nem oranının düştüğü ve yüksek hızlı rüzgarların olduğu dönemlerde yangın riskinin her zamankinden fazla olduğu" belirtildi.

Açıklamada ayrıca şu ifadelere yer verildi:

"Bu durum, son yıllarda tüm dünyada olduğu gibi özellikle Akdeniz kuşağı ülkelerinde ve ülkemizde, bu dönemlerde gözlenen hava koşullarındaki ciddi değişimin bir sonucudur.

"Bu sebeple, son bir haftada ülkemizde ve komşu ülkelerde havanın aşırı ısınması ve nem oranının aşırı düşmesi nedeniyle yüzlerce orman yangını çıkmıştır."

Gdz Elektrik'in açıklamasında, "Bölgenin elektrik dağıtım altyapı işletmecisi olarak, süreci yakından takip etmekte ve ilgili kurumlarla tam iş birliği içerisinde sahada çalışmalarımızı sürdürmekteyiz" ifadesi de yer aldı.

Ormancılar Derneği raporunda ne demişti?

Orman Genel Müdürlüğü'ne göre Türkiye'deki orman yangınlarının yüzde 84 ile 90 arasındaki bölümü insan kaynaklı olarak çıkıyor.

İnsan kaynaklı çıkan yangınlar, ihmal, kaza ve kasıta kadar çeşitli nedenlere dayanabiliyor.

Yangınlar, elektrik şebekesinden kaynaklı olarak da çıkabiliyor.

Ormancılar Derneği'nin yayımladığı ve BBC Türkçe'nin incelediği "Orman Yangınlarına Dirençli Yerleşim Yerleri Stratejik Plan Esasları ve Uygulama Rehberi" raporuna göre 2014-2023 arasında enerji nakil hatlarından çıkan yangınların oranı en fazla yüzde 5 oranında.

Bununla birlikte bu nedenle çıkan yangınlarda yanan alan miktarı oranı hayli yüksek.

Örneğin 2023 yılında bu nedenle çıkan yangınlarda yanan alan oranı yaklaşık yüzde 29,2 olmuş.

16 Mayıs'ta uyarı yapan EMO ne diyor?

Elektrik Mühendisleri Odası (EMO), yaz aylarının yaklaşması nedeniyle 16 Mayıs'ta "elektrik nedenli orman yangınları için önlem çağrısı" yaptı.

EMO'nun açıklamasında 2024 yazında Diyarbakır ve Mardin'de çıkan yangınla ilgili anız iddiası ortaya atılsa da savcılık ön raporunda olayın elektrik kaynaklı olduğunun aktarıldığı belirtildi.

Açıklamada, hem elektrik hatlarıyla ilgili tüm kontrollerin yapılması ve eksikliklerin düzeltilmesi hem de elektrik direk diplerinin temizliği ve hat güzergâhındaki ağaçların bakımının gerçekleştirilmesi çağrısı yapıldı.

BBC Türkçe'ye konuşan EMO Yönetim Kurulu Başkanı Mahir Ulutaş, İzmir'de son günlerde yaşanan yangınların nedenine dair henüz ellerinde somut veri bulunmadığını ancak elektrik kaynaklı yangınların geçmişte de bu bölgelerde yaşandığını söyledi.

Ulutaş ayrıca bazı yerlerdeki görgü tanıklarının anlattıklarıyla Vali Elban'ın açıklamasının uyuştuğunu da ekledi.

Ulutaş; "elektrik sistemlerinin sürekli bakım gerektirdiğini, özelleştirme öncesinde sırf bakım için hatları gezip kontrol yapan personeller olduğunu, ancak özelleştirmeler sonrası bu personellerin tasfiye edildiğini" belirtti.

Küresel ısınmanın yangınlar üzerindeki etkisini kabul eden Ulutaş bununla birlikte günümüz teknolojisiyle, örneğin dronelar veya yapay zeka uygulamalarıyla bu kontrollerin geçmişe göre çok daha mümkün olduğunu aktardı.

Dolayısıyla Ulutaş'a göre "elektrik kaynaklı yangınlarda sorumluluk asıl olarak yeterli bakımları yaptırmayan dağıtım şirketlerine ait" dedi.

Ulutaş bunun yanında Orman Bölge Müdürlükleri'nin de nakil hatları ve trafoların bulunduğu bölgede temizlik çalışması yapması gerektiğini ekledi.

Elektriğin üretim, iletim ve dağıtımının kamunun elinde olmasını savunan Ulutaş'a göre elektrik kaynaklı yangınların önüne geçmek için denetim ve bakımların daha sağlıklı yapılması gerekiyor.