BM, Zaporijya Nükleer Santrali çevresinde güvenli bölge kurulmasını önerdi

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, Ukrayna’da Rusya'nın işgali altındaki Zaporijya Nükleer Santrali'nin etrafında askerden arındırılmış bir bölge kurulması için geliştirdikleri planın ayrıntılarını açıkladı.

BM Güvenlik Konseyi’nin olağanüstü toplantısında konuşan Guterres, Rus birliklerinin santralin çevresinden ayrılmaları ve Ukrayna’nın da kendi askerlerini bölgeye sokmama yönünde taahhüt vermesi gerektiğini söyledi.

Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, BM planını memnuniyetle karşıladıklarını açıkladı.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ise Moskova’nın BM planı hakkında yorum yapmak için daha fazla ayrıntıya ihtiyacı olduğunu söyledi.

Kremlin, Rus birliklerinin nükleer santralin güvenliğini sağladıklarını öne sürerek askerlerini bölgeden geri çekmesi yönündeki çağrıları daha önce reddetmişti.

Zaporijya Nükleer Santrali'nde incelemelerde bulunan BM'ye bağlı Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu’na (IAEA)bağlı denetçiler santralde büyük hasar tespit ettiklerini açıklamıştı.

Zaporijya Nükleer Santrali, Rusya’nın 24 Şubat'ta Ukrayna’yı işgale başlamasından kısa süre sonra Rus kontrolüne geçmişti.

Hem Ukrayna hem de Rusya karşılıklı saldırılarla birbirlerini nükleer santralin güvenliğini tehlikeye atmakla suçluyor.

BM, Avrupa’nın en büyük nükleer santrali etrafındaki çatışmalara bir an önce son verilmesi gerektiğini söylüyor.

Santralin vurulması durumunda atmosfere sınırsız miktarda radyoaktif madde karışmasından endişe ediliyor.

IAEA'nin santralde incelemelerde bulunan denetçileri Salı günü yayımladıkları raporda, Rus askeri ekipmanının santraldeki mevcudiyetinin tesisin güvenliğini riske attığını belirtti.

Raporda, nükleer santralde çalışan 907 Ukraynalı personelin “son derece stresli çalışma koşullarına” dikkat çekildi ancak kurum Ukraynalı ya da Rus yetkilileri suçlamaktan imtina etti.

Santralin gördüğü hasarın ayrıntılarıyla aktarıldığı raporda, çevredeki çatışmaların henüz bir nükleer felaketi tetiklemediği, ancak çok ciddi bir tehdit teşkil ettiği belirtildi.

Daha fazla hasarın yaşanmasını önlemek için tüm tarafların nükleer açıdan güvenli bir bölgenin tesis edilmesine onay vermesi gerektiği savunuldu.

Raporun yayımlanmasının ardından BM Güvenlik Konseyi olağanüstü toplantıya çağrıldı.

Geçen hafta IAEA Başkanı Rafael Grossi’nin başkanlığında santrali ziyaret eden 14 kişilik denetçi heyeti gerçek bir nükleer felaket riski konusunda uyarılarda bulunmuştu.

Ziyaretin ardından heyetin büyük bölümü bölgeden ayrılmış, iki denetçinin santraldeki incelemelerinin süreceği ifade edilmişti.

Ukrayna Cumhurbaşkanı Zelenskiy, Zaporijya nükleer santralinin bulunduğu alanın askerden arındırılmasını hedeflemesi halinde bir güvenli bölge tesis edilmesini destekleyeceklerini söyledi.

Zaporijya Nükleer Santrali, Dinyeper Nehri’nin güney kıyısında, Ukrayna’nın kontrolündeki bölge ve mevzilerin hemen karşısında yer alıyor.

Rusya, Salı günü Kiev yönetimini santral etrafındaki bölgeyi 24 saat içinde üç kez hedef almakla suçlamıştı.

Ukrayna ise Rus birliklerinin santrali kalkan olarak kullandıklarını söylüyor.