Gazze anlaşmasıyla serbest kalan Filistinliler kimler?

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Gazze anlaşması kapsamında İsrail 13 Ekim'de iki bine yakın Filistinli tutuklu ve hükümlüyü serbest bıraktı.

Ofer Cezaevi'ndekiler işgal altındaki Batı Şeria'nın diğer bölgelerine nakledildi.

Ktziot Cezaevi'nden serbest bırakılan ikinci grup tutukluysa sınır dışı edildi. Hamas bu grupta 154 kişinin bulunduğunu açıkladı.

Ramallah'ta serbest bırakılan doktor Samer Halabey bir İsrailli subayı yaralama suçlamasıyla tutuklanmıştı.

Üç İsrailliyi öldürdüğü suçlamasıyla 20 yılını İsrail hapishanesinde geçiren Muhammed El-Hatib, ailesiyle buluşacağına inanamadığını söyledi.

Serbest bırakılanlar arasında üst düzey Hamas komutanları ile diğer silahlı grupların önde gelen isimleri yer almıyor.

2004 yılında 67 kez müebbet hapse mahkûm edilen Hamas militanı Abdullah El Barguti'nin kızı Tala El Barguti, anlaşmanın "derin acılar ve bitmeyecek sorular" bıraktığını söyledi.

Facebook'ta yaptığı paylaşımda anlaşmanın "direnişte en büyük rolü oynayanları feda ettiğini ve serbest bırakılma umutlarını yok ettiğini" savundu.

Babası, 2001 ve 2002 yıllarında düzinelerce İsraillinin ölümüne yol açan bir dizi intihar saldırısına karıştığı için hapse atılmıştı.

Temmuz 2005'te tutuklanıp cinayet suçlamasından müebbet hapse mahkûm edilen 48 yaşındaki kuzeni Rashid Omar'ı bekleyen 24 yaşındaki Amro Abdullah, "Özgürlüğü kucaklamaya hazır" dedi.

Abdullah, "Barış istiyorum, işgal ve kısıtlamalar olmadan, mutlu, güvenli ve huzurlu bir hayat yaşamak istiyorum" diyor.

Yaklaşık 100 tutuklunun Batı Şeria'ya serbest bırakıldığı, çok sayıda tutuklunun sınır dışı edileceği ve az sayıda tutuklunun da Doğu Kudüs'e gönderileceği düşünülüyor.

Han Yunus'ta oğlunu beklerken BBC'ye konuşan 50 yaşındaki Muhammed Hasan Said Davud, "Bu çok güzel bir duygu. Mutluluk, neşe dolu bir gün" dedi.

Davud, oğlunun bir kontrol noktasında İsrail güçleri tarafından tutuklandığını anlattı ve "Savaşa, şehitlere, yaralıların ve Gazze'deki yıkımın bedeline rağmen tutuklularımızın serbest bırakılmasına ulusal bayram diyoruz" ifadesiyle mutluluğunu anlattı.

Hamas, İsrail'le varılan ateşkes anlaşması kapsamında serbest bırakılacak Filistinli tutuklular arasında, uzun zamandır İsrail hapishanelerinde bulunan siyasi liderlerin de bulunmasında ısrar ediyordu.

Ancak Mervan Barguti ve Ahmet Saadet'in de dahil olduğu yedi "yüksek profilli" isim serbest bırakılmadı.

İsrail'de bazı ölümlü saldırılardan da sorumlu tutulan bu isimler, Filistinliler için direnişin sembolü olarak görülüyor.

Barguti, 2004 yılında beş sivilin ölümüyle sonuçlanan saldırıları planlamaktan beş kez ömür boyu hapse çarptırılmıştı.

Anketler Barguti'nin hala en popüler Filistinli lider olduğunu ve Filistinlilerin mevcut Özerk Yönetim lideri Mahmud Abbas ve Hamas liderlerinden daha çok Barguti'ye oy vermeyi düşünebileceğini gösteriyor.

Barguti, Batı Şeria'yı yöneten Filistin Özerk Yönetimi'nin hakim kanadı El Fetih'in lideri olarak biliniyor.

Barguti'nin mahkumiyeti daha da tanınmasını beraberinde getirdi.

Çok sayıda Filistinli Barguti'yi kendi Nelson Mandelaları olarak görüyor.

Hatta Filistin yönetiminin mevcut lideri Mahmud Abbas'ın halefi olabileceği düşünülüyor. Ancak bunun için Barguti'nin önce İsrail tarafından salıverilmesi gerekiyor.

Ahmet Saadet ise Filistin Halk Kurtuluş Cephesi'nin lideri olarak 2008'de 30 yıllık hapse mahkum edildi. Saadet, "yasadışı terör örgütünü yönetmek" ve bazı saldırılara karışmaktan hüküm giydi. Bu saldırılar arasında 2001'de bir İsrailli bakanın suikaste uğraması da var.

O dönemki İsrail Turizm Bakanı Rehavam Zeemi'ye düzenlenen suikastle ilgili İsrail, örgütün lideri Ahmed Saadet'i suçladı. 2002'de Filistin Yönetimi, Saadet'i tutuklayarak Jericho hapishanesine koydu.

Saadet, Ocak 2006 seçimlerinde FHKC'nin parlamentoya girmeye hak kazanan üç adayından biri oldu. Ancak iki ay sonra İsrail askerleri Jericho hapishanesini kuşatıp Saadet ve dört kişiyi kaçırdı. Saadat günümüzde hâlâ bir İsrail hapishanesinde tutuklu bulunuyor.

Serbest bırakılması beklenen 250 tutuklu arasında, İslami Cihad komutanlarından Iyad Abu el Rub da var. El Rub, 2000'lerin başında İsrail'de 13 kişinin ölümüyle sonuçlanan intihar saldırılarını planlamakla suçlanıyor.

İsrail Adalet Bakanlığı, El Rub'un Gazze'de bırakılabileceği ya da başka bir ülkeye gönderilebileceğini söylüyor.

7 Ekim 2023'te Hamas'ın İsrail sınırından girerek gerçekleştirdiği ve 1200 kişinin ölümüyle sonuçlanan saldırılarda 251 kişi rehin alınmıştı.

İsrail'in Gazze'ye başlattığı ve bazı uluslararası örgütlerin "soykırım niteliği taşıdığını" değerlendirdiği saldırılarda ise, Gazze'de Hamas yönetimindeki Sağlık Bakanlığı'na göre 67 bin 682 kişi öldürüldü.