Eylem Tok ve oğlu Timur Cihantimur'un Türkiye'ye iadesinin önü açıldı: Süreç nasıl işliyor?

Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, İstanbul'daki ölümlü trafik kazasının ardından ABD'ye giden şüpheliler Eylem Tok ve oğlu Timur Cihantimur'un Türkiye'ye iadelerine karar verildiğini duyurdu.

Sosyal medya hesabından bir açıklama yapan Bakan Tunç, "Eylem Tok ve Timur Cihantimur'un Massachusetts Bölge Mahkemesi tarafından ülkemize iadelerine karar verilmiştir" ifadesini kullandı.

Tunç, "Adaletin tecellisi için şüphelilerin ABD'den ülkemize iadeleri hakkında gerekli girişimlerimizi sürdürmeye devam edeceğiz" dedi.

Bakan Tunç bugün katıldığı bir televizyon programında da konuyla ilgili açıklamalar yaptı.

Tunç "Dün akşam iade kararı verildi ama bu karar temyize tabii. Bölge mahkemesi ve sonrasında temyize gider, kesinleşirse ABD Dışişleri Bakanlığı'na gider karar. Kesinleşince iade gerçekleşmiş olur" diye konuştu.

Boston'daki davada Hakim Donald Cabell, anne ve oğluna yönelik suçlamaların, iade anlaşması kapsamında değerlendirilemeyeceği yönündeki savunmayı reddetti.

Bu gelişme ABD makamlarının bir iade sürecini başlatmasını mümkün kıldı.

Ancak Reuters haber ajansında açıklamaları yer alan Eylem Tok ve Timur Cihantimur'un avukatları, hukuki seçenekleri değerlendirdiklerini söyledi.

Cihantimur'un avukatı Martin Weinberg, resmen suçlanmamış reşit olmayan bir çocuğun iadesinin sorun teşkil edebileceğini savundu.

Reuters ABD Adalet Bakanlığı'nın yorum yapmayı reddettiğini aktarıyor.

Cihantimur'un avukatı, ABD ve Türkiye arasındaki iade anlaşmasının yalnızca resmen suçlanan kişileri kapsadığını, bu nedenle hakkında Türkiye'de tutuklama emri olan gencin bu kapsama giremeyeceğini savundu.

Eylem Tok'un avukatı ise oğlunun kaçmasına yardım ederek, suçluyu koruma iddialarının da iade anlaşması kapsamına girmediğini savundu.

Hakim Cabell bu iddiaları reddetti ve anlaşmadaki "suçlanan" ifadesinin bu kapsamda değerlendirmeye yeteceğine hükmetti.

Kaçış sonrası neler yaşandı?

İstanbul Kemerburgaz'da 1 Mart 2024'te meydana gelen ve Oğuz Murat Aci'nin hayatını kaybettiği trafik kazasının şüphelilerinden Timur Cihantimur ve Eylem Tok, Türkiye'yi terk ederek ABD'ye kaçtılar.

Tok ve Cihantimur, ilk olarak 18 Haziran 2024'te Boston’da hakim karşısına çıkarıldı.

Eksik belgeler nedeniyle Tok hakkındaki dava 27 Haziran’a, Cihantimur hakkındaki dava ise 20 Haziran'a ertelenmişti.

İkinci kez hakim karşısına çıkan Cihantimur’un tutukluk halinin devamına karar verilmişti.

Hakim Donald Cabell, Cihantimur'un iade süreci boyunca tutuklu kalmasına hükmetmişti

Kararın ardından Habertürk muhabiri Alihan Tok'a konuşan Oğuz Murat Aci'nin babası Özer Aci, "Çok güzel bir haber. Bu davaya başladığımda 1 gün bile tutuklu kalsa bana yeter diyordum. Şu an 5 gün geçti. Tutukluluk devam ediyor. Bu iyi haber. O yargıca teşekkürlerimi iletiyorum. İncelesin, devam etsin. Kaçmaya teşebbüs edebilirler. Buradan da kaçtılar. Tutukluluk halinin devam etmesi beni de memnun etti" demişti.

Tok’un oğlu Timur Cihantimur’un ABD vatandaşı olması nedeniyle hukuki sürecin karmaşık olabileceği yorumları yapılıyordu.

Türkiye ile ABD arasında yasal iade süreci nasıl işliyor?

Ülkelerin iade kararlarında iç hukuk kuralları ve diğer ülkelerle yaptıkları anlaşmalar belirleyici olabiliyor.

Örneğin bir başka ülke tarafından Türkiye’den iadesi istenen kişi Türk vatandaşıysa iade gerçekleşmiyor.

ABD'deki ilk tutuklama sonrası BBC Türkçe'nin sorularını yanıtlayan hukukçu Dr. Timuçin Köprülü, "Vatandaşlığın bizdeki gibi iadeye engel oluşturması hali, tüm devletlerde böyle olduğu anlamına gelmiyor" diyor ve Birleşik Krallık, Avustralya ve ABD'nin yurt dışında suç işleyen vatandaşlarını suçun işlendikleri ülkeye iade edebildiğini belirtmişti.

Türkiye ile ABD arasında iade sürecini belirleyen anlaşmaya göre taraflar kendi vatandaşlarını vermek zorunda değil.

Köprülü ABD'deki yetkili makamın, yerinde gördüğü takdirde kendi vatandaşını iade kararı verebileceğini, iadesi istenilen kişi aleyhindeki delillerin "titizlikle" incelendiğini belirtiyor.

Hukukçu Köprülü, iade taleplerinin ABD yargı organları tarafından "normal bir ceza yargılaması şeklinde" ele alındığını, "dosyada yer alan delillerin yetersiz olması veya suçlu ya da müdafi tarafından çürütülmesi durumunda iade talebi reddedilebildiğini" belirtiyor.

Cihantimur'un ABD vatandaşı olmasına karşın, suçun Türkiye'de işlenmiş olması ve ölen kişinin de ABD vatandaşı olmaması nedeniyle, suçlamalara ilişkin ABD'de bir yargılama yapılmasının muhtemel olmadığı da savunuluyordu.

'Anne ceza almayabilir'

ABD Mahkemesinin 14 Haziran tarihli iade davası belgesine göre Cihantimur'un, "kasıtsız adam öldürme ve yaralama", annesinin ise "suçluyu koruma" suçlamalarıyla, Türkiye'ye iadesi isteniyordu.

Köprülü, Tok'un iadesi istenen Türk Ceza Kanunu 283/3'üncü maddesine göre; suç işleyen bir kişinin araştırma, tutuklanma veya hükmün infazından kurtulması için "-imkan sağlayanın üstsoy (anne veya babası gibi) olması durumunda ceza verilmediğini belirtiyor.

Yani Tok'un Türkiye'ye iadesi sonrası ceza almaması da olasılıklar arasında.

Bununla birlikte Tok'un Türkiye'ye iade isteğine gerekçe olan suçlama dışında bir başka suçlamadan yargılanma olasılığına karşı da ABD makamlarından izin alınması gerektiği belirtiliyor.

Ne olmuştu?

Olay, Mart 2024 itibarıyla Türkiye gündeminde geniş bir yer buldu.

Yazar Eylem Tok’un 17 yaşındaki oğlu Timur Cihantimur aracıyla 29 yaşındaki Oğuz Murat Aci’ya çarparak ölümüne sebep oldu.

Oğuz Murat Aci olay sırasında ATV tipi arazi aracıyla yol kenarında park halinde duruyordu.

Kazada dört kişi de yaralandı.

1 Mart günü gece yarısına yakın gerçekleşen ölümlü kazadan saatler sonra anne Tok ve oğlunun hava yoluyla Mısır’a gitmek için çıkış yaptıkları tespit edildi.

Adalet Bakanı Tunç, 2 Mart saat 03.50’de Mısır’a kaçan anne ve oğlunun buradan da Amerika’ya gittiklerini duyurdu.

Tunç 7 Mart tarihli bu açıklamasında adı geçenlerin “geçici tutuklama talep evrakı hem diplomatik kanaldan hem de İnterpol aracılığıyla ABD yetkili makamlarına iletilmiştir." demişti.

Olaydan sonra Cihantimur’un babası Bülent Cihantimur adli kontrol şartı ile serbest bırakıldı.

Bülent Cihantimur’un şirket çalışanı olan Ayşe Ceren Saltoğlu bir süre tutuklu kaldı.

Saltoğlu’nun anne ve oğlu havalimanına götürdüğü iddia ediliyordu.

Yaklaşık 100 gündür devam eden süreçte Tok ve oğlunu New York kentinde gösteren fotoğraflar paylaşıldı.

TRT Haber'in haberine göre Interpol ve ABD’deki Türkiye Büyükelçiliği yetkilileri anne ve oğlunun yerini Boston'da bir kira sözleşmesi üzerinden tespit etti ve ardından operasyon başlatıldı.