เพื่อไทย : สมพงษ์ อมรวิวัฒน์ ลั่นเปิดอภิปรายไม่ไว้วางใจรัฐบาลในสมัยประชุมนี้

ที่ประชุมใหญ่วิสามัญพรรคเพื่อไทย (พท.) มีมติเลือกนายสมพงษ์ อมรวิวัฒน์ ส.ส. เชียงใหม่ วัย 78 ปี เป็นหัวหน้าพรรคคนใหม่ตามคาด ด้วยคะแนน 389 เสียง

"ก่อนสิ้นสมัยประชุมสภา ต้องมีแน่คือการเปิดอภิปรายไม่ไว้วางใจรัฐบาล เรามุ่งเน้นเรื่องนี้มาโดยตลอด ผมบอกถึงสมาชิกพรรคและผู้สนับสนุนพรรคเพื่อไทยทั้งประเทศ เราจะไม่ละทิ้งหน้าที่ เราจะทำงานตามสโลแกน 'เพื่อไทย หัวใจคือประชาชน' ครับ" นายสมพงษ์ อมรวิวัฒน์ หัวหน้า พท. คนที่ 6 กล่าวแสดงวิสัยทัศน์ต่อหน้าสมาชิกพรรค

การประชุมใหญ่วิสามัญ พท. วันนี้ (12 ก.ค.) เกิดขึ้น หลังจาก พล.ต.ท. วิโรจน์ เปาอินทร์ ยื่นใบลาออกจากการเป็นหัวหน้าพรรค เมื่อ 3 ก.ค. ส่งผลให้คณะกรรมการบริหารพรรค (กก.บห.) ต้องพ้นจากตำแหน่งทั้งคณะ โดยวันนี้ได้มีการเลือก กก.บห. ชุดใหม่รวม 29 คน

การทิ้งสถานะหัวหน้าพรรคของ พล.ต.ท. วิโรจน์ ผู้ไม่มีสถานะ ส.ส. ถือเป็น "เงื่อนไขที่ไม่อาจปฏิเสธ" เนื่องจากแกนนำพรรคร่วมฝ่ายค้านอย่าง พท. ต้องรับบท "ผู้นำฝ่ายค้านในสภา" โดยที่นายนายสมพงษ์ "ถูกเลือก" ให้ทำหน้าที่นี้

นายสมพงษ์ประกาศ 3 ภารกิจหลักที่จะทำ ก่อนปิดสมัยประชุมสภาวันที่ 18 ก.ย. ดังนี้

เขาย้ำกับสื่อมวลชนว่า การใช้สภาล้มรัฐบาลที่มีเสียงเกินกึ่งหนึ่งไม่ใช่เรื่องง่าย แต่อย่างน้อยประชาชนก็ได้รู้ได้เห็น

ซัด "รัฐธรรมนูญพิการ" ทำ พท. ตกที่นั่งฝ่ายค้าน

อย่างไรก็ตามการทำหน้าที่ฝ่ายค้านไม่ใช่งานถนัดของ "พรรคทักษิณ" ย้อนกลับไปปี 2551 ปฏิบัติการ "พลิกขั้วการเมือง" แล้วชูนายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ หัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ ขึ้นเป็นนายกฯ ได้ผลัก พท. ไปยืนทำหน้าที่ฝ่ายค้านเป็นหนแรก

มาถึงการเลือกตั้ง 2562 พท. ประสบปัญหา "ชนะเลือกตั้ง แต่จัดตั้งรัฐบาลไม่ได้" เนื่องจากไม่สามารถรวบรวมเสียงในสภาล่างได้เกินกึ่งหนึ่ง จึงตกที่นั่งฝ่ายค้านไปโดยปริยาย ทว่าสิ่งที่ผิดแผกไปจากเดิมคือบรรดา "ดาวปราศรัยรุ่นใหญ่" ไม่มีที่นั่งในสภาเพราะไม่ได้เป็น ส.ส.

เกี่ยวกับเรื่องนี้ นายสมพงษ์บอกว่า ในฐานะพรรคการเมืองไม่สามารถเลือกได้ว่าจะเป็นรัฐบาลหรือฝ่ายค้าน แต่ "ความบกพร่องทางกฎหมายและความพิกลพิการของรัฐธรรมนูญ ทำให้เกิดสิ่งนี้" พร้อมยอมรับว่าสภาพการณ์ที่แกนนำพรรคต้องอยู่นอกสภา "คงมีผลต่อการทำหน้าที่ แต่เรียนรู้กันได้ และผู้หลักผู้ใหญ่ก็เป็นที่ปรึกษาได้"

เช่นเดียวกับนายภูมิธรรม เวชยชัย อดีตเลขาธิการ พท. ผู้รับบท "พ่อบ้านพรรค" มา 7 ปี ที่ยอมรับว่า "ความสมบูรณ์และมีประสิทธิภาพคงลดลง" หลังจากนี้เขาเตรียมปรับตัวเองเข้าสู่ 3 บทบาทคือ ที่ปรึกษาผู้นำฝ่ายค้านในสภา, พี่เลี้ยง ส.ส. ของพรรค และผู้ประสานงาน 7 พรรคร่วมฝ่ายค้าน

หมดยุค "นอมินี" และ "สตันท์แมน"

กก.บห. ชุดใหม่ภายใต้การนำของนายสมพงษ์มีจำนวน 29 คน มี น.อ. อนุดิษฐ์ นาครทรรพ ส.ส. กทม. เป็นเลขาธิการพรรค ส่วนรองหัวหน้าพรรคมีถึง 15 คน เป็นการผสมผสานระหว่าง ส.ส. กับบรรดา "แกนนำนอกสภา" ทั้งนี้นายสมพงษ์ยืนยันว่าทีมเพื่อไทยรุ่นใหม่จะไม่มี "นอมินี" หรือ "สตันท์แมน" (ตัวแสดงแทน) แต่เป็นตัวจริงทุกคน

นอกจากนี้ยังมีการแต่งตั้งให้นายเสนาะ เทียนทอง เป็นประธานกรรมการที่ปรึกษาพรรค และคุณหญิงสุดารัตน์ เกยุราพันธุ์ เป็นประธานกรรมการยุทธศาสตร์พรรค

กับคำถามสำคัญของหัวหน้าพรรคฝ่ายทักษิณทุกคนที่ว่าจะสลัดภาพลักษณ์-สลัดเงานายทักษิณ ชินวัตร อย่างไรนั้น นายสมพงษ์ตอบว่า นายทักษิณไม่ได้ยุ่งเกี่ยวกับพรรคแล้ว ส่วนที่มีกระแสข่าวเรื่องการวางมือทางการเมือง ก็ขึ้นกับตัวของอดีตนายกฯ แต่เขาไม่ทราบข้อเท็จจริง "ผมไม่ได้ติดต่อกับท่านเลย อันนี้ก็สุดแล้วแต่ท่าน"

เปลี่ยนแนวคิด "ทักษิณคิด เพื่อไทยทำ" เป็น "ประชาชนคิด เพื่อไทยทำ"

การจัดทัพใหม่ของ พท. เกิดขึ้นก่อนครบรอบ 21 ปีวันก่อตั้งพรรคไทยรักไทย (ทรท.) เมื่อ 14 ก.ค. 2541 ซึ่งคุณหญิงสุดารัตน์ชี้ว่า อุดมการณ์ของ ทรท. ได้ส่งต่อมายังพรรคพลังประชาชน (พปช.) และสืบสานมาถึง พท. ในทุกวันนี้ แต่ทีมเพื่อไทยยุคใหม่จะทำงานภายใต้แนวคิด "ประชาชนคิด เพื่อไทยทำ" ใช้เทคโนโลยีเป็นสื่อกลางให้ประชาชนได้ส่งข้อมูลและมีส่วนร่วมทางการเมือง แล้วพรรคก็จะนำปัญหาประชาชนเข้าไปถกในสภา

ขณะที่นายปลอดประสพ สุรัสวดี รองหัวหน้าพรรคคนใหม่ กล่าวระหว่างทำหน้าที่รักษาการหัวหน้าพรรค เพื่อควบคุมการประชุมใหญ่ว่า การปรับโครงสร้าง กก.บห.พท. เพื่อให้ "พร้อมหากมีการเลือกตั้งโดยฉับพลันทันที และต้องพร้อมเป็นรัฐบาลได้ทุกเมื่อ" เขายังชี้ให้เห็นถึง 5 สภาพการณ์ปัจจุบันของ พท. และ 9 สิ่งแวดล้อมทางการเมืองใหม่ที่มีทั้งผลดีและผลร้ายต่อ พท. อันจะนำไปสู่การกำหนด "ภารกิจใหม่" ของพลพรรคเพื่อไทย บีบีซีไทยสรุปความไว้ ดังนี้

5 สภาพการณ์ปัจจุบัน ต้องใช้เสียงฝ่ายค้านเป็น "อาวุธเชิงยุทธศาสตร์"

1. เป็นฝ่ายค้าน "ต้องทำตัวเป็นฝ่ายค้าน ไม่ชินเท่าไร แต่ก็ต้องทำให้ได้" และ "ถ้าทำไม่ดีก็ไล่มันไป"

2. ขาดความเข้มแข็งในเชิงปริมาณและเชิงประสิทธิภาพ กล่าวคือ ส.ส. แบบแบ่งเขต หายไป 100 เสียง และ ส.ส. แบบบัญชีรายชื่อ หายไป 50 เสียง และ "จะเสีย (ที่นั่ง) ไปมากกว่านี้ไม่ได้แล้ว ถ้าเสียไปก็จะไม่มีที่อยู่ที่ยืน"

3. พท. ยังเป็น "ตัวนำ" ในการรวมตัวของ 7 พรรคร่วมฝ่ายค้านซึ่งมี 246 เสียง โดยถือเป็นจำนวนที่มากที่สุดในประวัติศาสตร์รัฐสภาไทย และเป็น "อาวุธในเชิงยุทธศาสตร์" ที่มีพลานุภาพอย่างยิ่ง จึงต้องรักษาทุกเสียงที่มีอยู่เอาไว้ให้ได้

4. พท. ต้อง "พึ่งตัวเองให้มากที่สุด" ในการบริหารจัดการเรื่องสำคัญ ๆ จากที่เคย "อิงการนำ"

5. พท. ต้องหลีกเลี่ยงการทำตัวเป็น "ภัยคุกคาม" ตามที่คนบางกลุ่มกล่าวหา

5 เรื่องดีใน 9 สิ่งแวดล้อมการเมืองใหม่

1. รัฐบาลชุบตัวอย่างไรก็ยังมี "คราบเผด็จการ" - ผลดี

2. รัฐบาลผสม 19 พรรค - ผลดี

3. รัฐบาลเสียงปริ่มน้ำเกินไป 4 เสียง - ผลดี

4. พปชร. มีรอยปริแยก "ตั้งแต่หมั้นหมายยันแต่งงาน" - ผลดี

5. รัฐธรรมนูญ/กฎหมายปฏิรูป/ยุทธศาสตร์ชาติ มีลักษณะบั่นทอนความเข้มแข็งของ พท. - ผลร้าย

6. องค์กรอิสระห้ำหั่นแต่ พท. - ผลร้าย

7. เศรษฐกิจโลกทรุดหนัก และรัฐบาล "ไม่มีปัญญาแก้ไขได้" - ผลดีต่อ พท. แต่เป็นผลร้ายต่อประชาชน

8. คนรุ่นใหม่ให้ความสนใจทางการเมือง - ผลดี

9. สังคมปฏิเสธความรุนแรง - ผลดีหรือผลร้ายก็ได้

เหตุผลหลัก 3 ข้อ ทำไมต้อง สมพงษ์ ?

เวลาเกินกว่าครึ่งชีวิตของนายสมพงษ์อยู่ในฐานะนักการเมือง เคยสังกัดพรรคการเมืองมาแล้ว 5 พรรค ในจำนวนนี้รวม 3 "พรรคทักษิณ" จากยุค ทรท., พปช. และ พท. เคยเป็นทั้งรัฐมนตรี และผู้แทนฯ แต่นี่คือครั้งแรกที่เขาต้องทำหน้าที่ผู้นำฝ่ายค้านในสภา แม้ลึก ๆ ในใจปรารถนาจะเป็นประธานสภามากกว่า แต่ดันไป "แพ้โหวต" ให้กับนายชวน หลีกภัย จากพรรคประชาธิปัตย์ ด้วยคะแนนเสียง 258 ต่อ 235 และงดออกเสียง 1

คำถามคือทำไมหัวหน้า พท. คนที่ 6 ต้องชื่อนายสมพงษ์

หนึ่ง - แม้ไม่เคยสัมผัสเก้าอี้รัฐมนตรีในรัฐบาลนายทักษิณ ชินวัตร แม้แต่หนเดียว แต่เมื่อพรรคไทยรักไทย (ทรท.) ถูกยุบ นายสมพงษ์ก็กลายเป็น "แกนนำแถว 2" ที่ขึ้นสู่จุดรุ่งเรืองในยุคพรรคพลังประชาชน (พปช.) ได้รับความไว้วางใจจาก "ผู้มีบารมีนอกพรรค" ในระดับสูง สะท้อนผ่านการได้ตำแหน่งแห่งที่เป็น รมว. ยุติธรรม ของรัฐบาลนายสมัคร สุนทรเวช และรองนายกฯ ควบ รมว. ต่างประเทศ ของรัฐบาลนายสมชาย วงศ์สวัสดิ์ ซึ่งถือเป็น "ตำแหน่งสำคัญในเชิงยุทธศาสตร์" ณ เวลานั้น เนื่องจาก พปช. หาเสียงเลือกตั้งปี 2550 ด้วยแคมเปญ "พาทักษิณกลับบ้าน"

28 ก.พ. 2551 นายทักษิณได้กลับมา "กราบแผ่นดิน" สมใจหลังพเนจรอยู่ต่างแดนตั้งแต่รัฐประหาร 2549 แต่แล้วก็หลบออกนอกประเทศไปอีกครั้งเพื่อหนีโทษจำคุกในสารพัดคดีความ

ลมหายใจสุดท้ายของนายทักษิณที่เมืองไทย เกิดขึ้นในยุคที่ รมว. ยุติธรรมชื่อนายสมพงษ์นั่นเอง

สอง - ในการเลือกตั้งหนนี้ นายสมพงษ์เป็น "ตัวเลือกแรก" ในการเข้ารับบทหัวหน้า "พรรคแบงก์ร้อย" นามพรรคเพื่อธรรม ในช่วงที่แกนนำ พท. เริ่มคิดถึงยุทธศาสตร์ "แตกแบงก์พันเป็นแบงก์ร้อย" ซึ่งเวลานั้นมีกระแสข่าวแพร่สะพัดว่า พท. อาจถูกยุบพรรคจากกรณีที่แกนนำพรรคเปิดแถลงข่าววิจารณ์ 4 ปี คสช. นำมาสู่แผนตั้ง "พรรคสำรอง" แล้วผ่องถ่าย ส.ส. บางส่วนไปอยู่พรรคเพื่อธรรม

จ. เชียงใหม่ บ้านเกิดของนายทักษิณ และฐานเสียงของนายสมพงษ์ ถูกใช้เป็นสถานที่ "เปิดตัว" พรรค และ "เปิดหน้า" หัวหน้าพรรค

แต่สุดท้ายเมื่อสายข่าว พท. ตรวจพบว่าเป็นเพียง "ข่าวลือ" แผนตั้ง "พรรคสำรอง" หนีตายคดียุบพรรคจึงระงับไป นายสมพงษ์หวนกลับมาลงสมัคร ส.ส. ในนาม พท. ทิ้งนางนลินี ทวีสิน รองหัวหน้าพรรค ขึ้นเป็น "แม่ทัพขัดตาทัพ" นำพรรคเพื่อธรรมเข้าสู่สนามเลือกตั้งโดยไม่ได้ ส.ส. แม้แต่ที่นั่งเดียว

ระดับความแนบแน่นระหว่างนายสมพงษ์ กับ "ผู้มีบารมีนอกพรรค" ยังถูกตอกย้ำอย่างต่อเนื่อง เมื่อ พท. เสนอชื่อของเขาเข้าชิงบัลลังก์ประธานสภากับนายชวน หลีกภัย เบียด ส.ส. เกิน 10 สมัยรายอื่น ๆ ลงข้างทางไป

สาม - นอกจากเป็น "ผู้อาวุโส" ของชาว พท. นายสมพงษ์ยังมีสายสัมพันธ์อันดีกับคนการเมืองขั้วตรงข้าม ด้วยสถานะ "พี่ใหญ่" ของนักการเมืองที่เรียกตัวเองว่า "กลุ่ม 16" ซึ่งก่อตั้งเมื่อปี 2535

แม้ผ่านมาเกือบ 30 ปี สมาชิกกลุ่ม 16 แยกย้าย-กระจายตัวไปตามเส้นทางของตน แต่ "พี่ใหญ่" ก็ยังเป็นแกนกลางประสาน-พบปะ-นัดรับประทานอาหารกับ "น้อง ๆ" อยู่เสมอ

ปัจจุบันมีสมาชิกกลุ่ม 16 จำนวน 4 คน วนเวียนทำหน้าที่อยู่ในรัฐบาลและรัฐสภา โดยทั้งหมด ยกเว้นนายสมพงษ์ยืนอยู่ในขั้วรัฐบาล ประกอบด้วย

นอกจากนี้ยังมีสมาชิกกลุ่ม 16 อีก 3 คนที่ไม่ได้เล่นการเมืองด้วยเอง แต่เป็น "ผู้มีบารมีเหนือพรรค/กลุ่มการเมือง" ประกอบด้วย นายเนวิน ชิดชอบ แห่ง ภท., นายวราเทพ รัตนากร หัวหน้ากลุ่มกำแพงเพชร สังกัด พปชร. และนายสนธยา คุณปลื้ม หัวหน้ากลุ่มชลบุรี สังกัด พปชร. ที่ปัจจุบันผันตัวไปทำงานการเมืองท้องถิ่น

หากฝ่ายค้านยื่นญัตติขอเปิดอภิปรายไม่ไว้วางใจ นั่นหมายความว่านายสมพงษ์ในฐานะผู้นำฝ่ายค้านในสภา ต้องเป็นคนกล่าวสรุปคำอภิปรายของเพื่อนสมาชิก