เปิดป่าแอมะซอน

    พบพืชและสัตว์พันธุ์ใหม่ ในดินแดนที่นักวิทยาศาสตร์แทบไม่เคยไปมาก่อน

    News imageNews imageNews image

    ด้วยความสูง 2,995 เมตรเหนือป่าดิบชื้นแอมะซอน ภูเขาพิโค ดา เนบลินา หรือยอดเขาในสายหมอกเป็นภูเขาสูงที่สุดในบราซิล ถูกปกคลุมด้วยเมฆแทบตลอดเวลา

    และตั้งแต่ปี 2003 อุทยานแห่งชาติซึ่งอยู่ในป่าทึบแห่งนี้ปิดรับผู้มาเยือนหลังจากที่อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวและเหมืองแร่ได้ล่วงละเมิดสิทธิของชนเผ่ายาโนมามิ

    ชนเผ่ายาโนมามิระหว่างร่วมพิธีกรรมในอุทยานแห่งชาติ พิโค ดา เนบลินา

    ชนเผ่ายาโนมามิระหว่างร่วมพิธีกรรมในอุทยานแห่งชาติ พิโค ดา เนบลินา

    เมื่อเดือน พ.ย. 2017 ทีมนักวิทยาศาสตร์ชั้นนำชาวบราซิลได้รับอนุญาตจากกองทัพและรัฐบาลของชาวพื้นเมืองให้เข้าไปสำรวจพื้นที่เป็นเวลาหนึ่งเดือน โดยมีทหารในพื้นที่และชนเผ่ายาโนมามิให้ความช่วยเหลือ

    News image
    News image

    สายพันธุ์สัตว์และพืชใหม่ 9 ชนิด

    นี่คือสายพันธุ์สัตว์และพืชใหม่ ที่ทีมนักวิทยาศาสตร์ช่วยกันตั้งชื่อเล่นให้ เนื่องจากกระบวนการตั้งชื่อสายพันธุ์ใหม่ต้องใช้เวลานานหลายปี

    1เจ้าแดงตาโต

    ทีมสำรวจพบเจ้ากบแดงตาโตครั้งแรกหลังจากใช้เวลา 7 ชั่วโมงปีนขึ้นไปถึงยอดเขาพิโคดา เนบลินา

    “นี่เป็นกบที่อาศัยอยู่ในพื้นที่สูงที่สุดในบราซิลจริง ๆ”

    อิวา ปราเชส เตรียมขึ้นเฮลิคอปเตอร์ทหารเพื่อเดินทางไปที่ภูเขา พิโค ดา เนบลินา

    อิวา ปราเชส เตรียมขึ้นเฮลิคอปเตอร์ทหารเพื่อเดินทางไปที่ภูเขา พิโค ดา เนบลินา

    "อากุสทีนเพื่อนร่วมทีมของผมเจอเจ้ากบน้อยนี้ตอนเรากำลังปีนขึ้นไปบนยอดเขา มันนั่งแอบอยู่ใต้ก้อนหิน” อิวา ปราเชส กล่าว เขาเป็นนักวิจัยจากพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ธรรมชาติของสถาบันสมิธโซเนียน หลังจากพบกบสายพันธุ์นี้ตัวแรก นักชีววิทยาก็เริ่มพลิกก้อนหินเล็ก ๆ และเจอกบสายพันธุ์นี้อีก 10 ตัวระหว่างเดินขึ้นไปบนยอดเขา"

    2เจ้าเทาอวบ

    "ผมเจอมันไม่กี่ชั่วโมง หลังจากเราไปถึงค่ายที่พักบนเขา มันอยู่ในเต็นท์หลังใหญ่ที่เราเตรียมไว้ใช้นอน” นายปราเชสอธิบาย “ตอนนั้นผมกำลังช่วยทีมกางเต็นท์ในมือถือกล่องใบหนึ่งอยู่ ผมเห็นอะไรบางอย่างกระโดดไปบนพื้นหญ้า ผมทิ้งทุกอย่าง และวิ่งไปจับมันทันที เราทำอย่างนี้ตลอดล่ะครับถ้าเห็นอะไรก็ตามที่ขยับเขยื้อน!”

    “ตอนผมมองมันในมือผมอดไม่ได้ที่จะถามตัวเองว่า “นี่มันกบอะไรกันเนี่ย?”

    อิวา ปราเชส

    'เจ้ากบสีเทาตัวอวบนี้เป็นส่วนหนึ่งของตระกูลสายพันธุ์ Terrarana ซึ่งรวมสายพันธุ์ราวหนึ่งพันชนิดเข้าไว้ด้วยกัน “ตอนนี้เรารู้แค่นี้” นายปราเชสกล่าว “เหมือนกับเวลาเราพูดว่านี่เป็นแมลงชนิดหนึ่งเวลาเราเจอแมลงอะไรสักอย่าง ดังนั้น สำหรับนักชีววิทยาแล้วนี่ยังบอกอะไรไม่ได้มาก” ทีมนักสำรวจกำลังรวบรวมข้อมูลดีเอ็นเอเพื่อที่จะเข้าใจได้มากขึ้นว่าที่ทางของมันอยู่ตรงไหนในกลุ่มสายพันธุ์กบ

    3เจ้าคางคกจิ๋ว

    อากุสทีน คามาโช นักชีววิทยาด้านวิวัฒนาการสัตว์ เจอคางคกสายพันธุ์ใหม่นี้ตอนกลางคืน ขณะอยู่สูงขึ้นไป 2,000 เมตรบนภูเขาพิโค ดา เนบลินา มันกำลังนอนอยู่บนใบไม้เล็ก ๆ
    “พวกเราแทบจะบ้ากันไปเลยเพราะเรารู้ว่าสิ่งที่เราพบมันมีความหมายมากแค่ไหน” นายปราเชสกล่าว

    มันไม่ได้กระโดดเหมือนคางคก แต่มันเดินคล้ายจิ้งจกเดิน มันมีตะปุ่มตะป่ำเต็มตัว ดูประหลาด!”

    อิวา ปราเชส

    คางคกซึ่งมีลำตัวยาวเพียง 35 มิลลิเมตรนี้อยู่ในกลุ่มสายพันธุ์ที่พบเฉพาะบนยอดเขาเท่านั้น เคยมีผู้พบสายพันธุ์ใกล้เคียงมัน ที่เวเนซุเอลา กิอานา และทางตอนเหนือของบราซิล นายปราเชสบอกว่านี่ชี้ให้เห็นว่าภูเขาที่อยู่ห่างไกลกันเหล่านี้เคยอยู่ติดกันในอดีตและนักวิทยาศาสตร์บางคนเชื่อว่าเคยมีที่ราบสูงขนาดใหญ่ในภูมิภาคนี้ แต่ด้วยการกัดกร่อนที่รุนแรง ต่อเนื่อง ทำให้ที่ราบสูงขนาดมหึมากลายเป็นเขาหลายลูก แยกจากกัน

    4นกฮูกเนบลินาปิ๊กมี่

    ศ.ลูอิส ฟาบิโอ ซิลเวรา นักปักษีวิทยาที่มหาวิทยาลัยเซาเปาโลพบนกฮูกสายพันธุ์นี้กำลังส่งเสียงร้องอยู่ตัวเดียว ตอนที่มันเกาะอยู่บนต้นไม้สูงราว 1.5 เมตร บนเขาพิโคดา เนบลินา เขาบอกว่าไม่ได้คาดคิดมาก่อนเลยว่าจะพบนกฮูกตัวนี้ เนื่องจากนกฮูกที่มีสายพันธุ์ใกล้เคียงกับมันมักจะถูกพบในร่มไม้ของต้นไม้ที่ขนาดใหญ่กว่านี้มาก

    ลูอิส ฟาบิโอ ซิลเวรา มีส่วนในการค้นพบนกสายพันธุ์ใหม่ถึง 14 สายพันธุ์

    ลูอิส ฟาบิโอ ซิลเวรา มีส่วนในการค้นพบนกสายพันธุ์ใหม่ถึง 14 สายพันธุ์

    ตอนที่ผมได้ยินเสียงอันโดดเด่นของมัน ผมรู้ทันทีเลยว่าผมกำลังฟังเสียงร้องที่ไม่เคยได้ฟังมาก่อน บ่งบอกชัดเจนว่า มันคือพันธุ์ใหม่!”

    ลูอิส ฟาบิโอ ซิลเวรา

    ขณะนี้ยังไม่สามารถสรุปข้อมูลด้านชีววิทยาและถิ่นที่อยู่ของนกฮูกพันธุ์นี้ได้ ศ.ซิลเวรา บอกว่า พอหายตื่นเต้นแล้ว เขาต้องรีบตั้งสติเพื่อพยายามบันทึกเสียงและจับนกให้ได้

    5เจ้าเวหาราตรี

    นายปราเชสบอกว่าสัตว์เลื้อยคลานขนาด 6 เซนติเมตรนี้ มีสีข้างและท้องที่ “สุดโดน” จุดสีขาวบนหนังสีดำของมันทำให้ดูเหมือนท้องฟ้ายามค่ำคืน “เราแทบจะคลั่งกันไปเลยตอนที่เห็นมันติดอยู่ในกับดักและเพราะเรารู้ว่านี่หมายถึงอะไร”

    สัตว์เลื้อยคลานเหล่านี้พาเราย้อนกลับไปในอดีตของภูมิภาคนี้”

    อิวา ปราเชส

    สัตว์ที่มีสายพันธุ์ที่ใกล้เคียงที่สุดกับมันอยู่ในกลุ่มสายพันธุ์ Riolama ซึ่งอาศัยอยู่เฉพาะบนภูเขาในทวีปอเมริกาใต้ นายปราเชสบอกว่าการค้นพบในครั้งนี้ช่วยเพิ่มน้ำหนักให้กับทฤษฎีที่เชื่อว่าเคยมีที่ราบสูงขนาดใหญ่จนกระทั่ง 10 ล้านปีก่อน

    6เจ้าน้ำตาลยักษ์

    สัตว์เลื้อยคลานชนิดนี้ใหญ่กว่าเจ้าเวหาราตรี 2 เท่า และเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มสายพันธุ์ Riolama ทีมนักวิทยาศาสตร์พบมันบนเขาพิโคดา เนบลินา เช่นกัน มันอยู่ในเพิงครัวชั่วคราวของทีมงาน

    มันสลัดหางออกตอนที่ผมพยายามจะจับมัน ซึ่งทำให้ผมรู้สึกแย่มาก”

    อิวา ปราเชส

    เป็นที่รู้กันทั่วไปว่าสัตว์เลื้อยคลานชนิดนี้จะสลัดหางทิ้งเพื่อเป็นกลไกป้องกันตัวเองเวลาถูกผู้ล่าอย่างนกพยายามจะมาจิกหางของมัน

    7เนบลินาฟีลแลนทัส

    ศ.เฮนาโต จิ เมลโล ซิลวา พบต้นไม้ชนิดนี้บนภูเขาพิโค ดา เนบลินา เช่นกัน มีความสูง 2 เมตร และมันเป็นต้นที่มีใบไม้เล็ก ๆ

    ผมไม่เคยเห็นใบไม้ที่มีแตกต่างและงดงามขนาดนี้มาก่อนเลย!”

    ศ.เฮนาโต จิ เมลโล ซิลวา
    ศ.เฮนาโต จิ เมลโล ซิลวา 

    ศ.เฮนาโต จิ เมลโล ซิลวา 

    ศ.เมลโล ซิลวา บอกว่าต้นไม้ชนิดนี้โดดเด่นด้วยความที่ใบของมันแลดู “สกปรกและเป็นสีเขียวเข้ม” ในขณะที่บนภูเขานี้ ต้นไม้ส่วนใหญ่มีใบไม้อ่อนวัย ดูสะอาด เป็นสีเขียวอ่อน

    8เจ้ากบเสียงใส

    “เราเจอกบสายพันธุ์นี้บริเวณที่ลุ่มที่ตีนภูเขาพิโค ดาเนบลินา ซึ่งเป็นป่าดิบชื้น” นายปราเชส กล่าวกบตัวนี้อยู่ในกลุ่มสายพันธุ์ Allobates ซึ่งจะเคลื่อนไหวเฉพาะตอนกลางวัน"

    เวลามันส่งเสียง คนส่วนใหญ่ไม่รู้ว่าคือกบ เสียงมันเหมือนนกเลย!”

    อิวา ปราเชส

    ด้วยสีสันแปลกตาตรงขาของมัน ทำให้เจ้ากบเสียงใสตัวเล็กนี้ต่างจากกบสายพันธุ์ใกล้เคียงกันมันเป็นกบชนิดที่ตัวผู้จะแบกไข่ไปบนหลังตัวเองก่อนที่จะไปวางบนพื้นดินในป่าแทนที่จะวางไข่ลงในน้ำ นายปราเชส บอกว่า หลังจากฟักไข่แล้ว ลูกกบจะ “คลานกลับขึ้นหลังพ่อ” แล้วพ่อกบก็จะหา “แอ่งน้ำดี ๆ ที่ไกลจากสัตว์นักล่าให้ลูกกบได้เริ่มต้นชีวิต”

    9เจ้าอวบจอมขุด

    “กบชนิดนี้หายากมากเนื่องจากมันชอบขุดลงไปในดินที่เต็มไปด้วยรากไม้ขดพันกัน” นายปราเชส กล่าว นักวิทยาศาสตร์พบกบซึ่งเป็นสมาชิกใหม่ในตระกูลสายพันธุ์ Synapturanus นี้ ด้วยการแนบหูกับพื้นและบันทึกเสียงซึ่งมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวของมัน

    กบชนิดนี้มีความยาวเพียง 2.5 เซนติเมตร และลักษณะที่โดดเด่นของมันคือขาอวบ ๆ ช่วงล่างของตัวที่ท้วมบาน กับมีจมูกแหลม ๆ ซึ่งเชื่อกันว่าลักษณะทั้งหมดนี้จะช่วยให้มันขุดดินได้ดีขึ้น

    พวกมันจะขึ้นมาเดินเล่นบนพื้นดินในคืนที่อากาศชื้น ทำให้เราได้เจอมัน”

    อิวาน ปราเชส

    "ด้วยเหตุผลอะไรบางอย่างเวลาขุดหามันไม่เคยเจอเลย” นายปราเชส กล่าว “แสดงว่ามันอยู่ลึกกว่าที่เราประเมินจากการฟังเสียงมันหรือเปล่าเราไม่รู้เลย”

    การมาที่นี่ทำให้รู้สึกราวกับย้อนหลังกลับไปถึง 1,000 ปี ”

    ศ.มิเกล ทริโฟ โฮดริเกส

    ศ.มิเกล ทริโฟ โฮดริเกส นำทีมนักวิทยาศาสตร์ 12 คน จากมหาวิทยาลัยเซาเปาโลสำรวจทั้งสัตว์เลื้อยคลาน สัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ นก สัตว์ที่เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดเล็ก และพรรณพืช เขาได้รับการยกย่องให้เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านสัตว์เลื้อยคลานและสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำอันดับต้น ๆ ของทวีปอเมริกาใต้ เขายังเป็นผู้ที่มีส่วนร่วมอย่างต่อเนื่องในการออกสำรวจป่าดิบชื้นแอมะซอนทุกปี

    ศ.โฮดริเกส เป็นผู้ค้นพบสัตว์สายพันธุ์ใหม่อย่างน้อย 80 สายพันธุ์ตลอดการทำงานทั้งชีวิต นับเป็นฐานข้อมูลพันธุกรรมระบบสิ่งมีชีวิตในป่าที่ใหญ่ที่สุดในโลกฐานหนึ่ง เขาบอกว่าภูเขาพิโค ดา เนบลินา เป็นพื้นที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งในป่าแอมะซอนในการรวบรวมข้อมูลของระบบสิ่งมีชีวิตในป่า

    สิ่งมีชีวิตที่เคยถูกค้นพบบริเวณภูเขา พิโค ดาเนบลินา ก่อนหน้านี้

    กบตาโอปอล (MyersohylaChamaleo)

    กบซึ่งตามีแสงสะท้อนเหมือนโอปอลนี้ถูกค้นพบเมื่อปี 2013 ทีมนักวิทยาศาสตร์บอกว่าลักษณะสีในตาของมันอาจจะทำหน้าที่เหมือนเป็นแว่นตากันแดด กบชนิดนี้ใช้วิธีปล่อยกลิ่นแรงเพื่อไล่สัตว์ที่จะมาล่าให้พ้นออกไป

    News image

    งูมรกต (Emerald tree boa)
    นี่คืองูที่พบได้ทั่วไปในป่าแอมะซอน งูซึ่งยากที่จะสังเกตเห็นชนิดนี้ล่านกเป็นส่วนใหญ่ มันใช้กลไกวัดอุณหภูมิบริเวณปากของมันในการหาเหยื่อ ผู้นำทางชาวยาโนมามิพบงูตัวที่เห็นอยู่ในภาพนี้กำลังพันตัวอยู่รอบก้านไม้เหนือหน้าผาสูง

    News image

    คางคกแบน Pipa surinamensis
    ด้วยร่างที่แบน หัวใหญ่ และตาเล็กทำให้สังเกตเห็นคางคกพันธุ์นี้ได้ยาก มันมีระบบสืบพันธุ์ที่น่าทึ่ง โดยคางคกตัวเมียจะแบกไข่ไว้บนหลังและสร้างผิวหนังมาป้องกันไข่ไว้หนึ่งชั้นจนกว่าจะมีการฟักตัว

    News image

    เครดิต

    เขียน, ถ่ายภาพ, วาดภาพประกอบ, ออนไลน์ โปรดิวเซอร์ :
    เอลีน จุง

    ภาพสายพันธุ์ใหม่ : มหาวิทยาลัย เซา เปาโล
    แผนที่กราฟฟิค : ชาร์ลี นิวแลนด์

    สร้างโดย Shorthand
    ภาพทุกภาพมีลิขสิทธิ์