จูเลียน อัสซานจ์ : นักรณรงค์ หรือ คนอยากดัง

สำหรับผู้สนับสนุนของเขา จูเลียน อัสซานจ์ คือผู้กล้าหาญต่อสู้เพื่อความจริง ส่วนผู้ไม่ชอบเขา ก็วิจารณ์ว่า เขาคือผู้ชอบเรียกร้องความสนใจ ที่ทำให้ชีวิตคนมากมายต้องตกอยู่ในอันตรายด้วยการนำข้อมูลสำคัญมากมายไปเปิดเผยต่อสาธารณะ

คนที่เคยทำงานกับนายอัสซานจ์บอกว่า เขาเป็นคนที่ฉลาดและมุ่งมั่นมาก และมีความสามารถในการแฮกระบบคอมพิวเตอร์ เขาก่อตั้งวิกิลีกส์ในปี 2006 ซึ่งเผยแพร่เอกสารและภาพลับ แล้วกลายเป็นข่าวไปทั่วโลกเมื่อเดือน เม.ย. 2010 หลังเผยแพร่วิดีโอทหารสหรัฐฯ กราดยิงจากเฮลิคอปเตอร์ สังหารพลเรือนอิรักเสียชีวิต 18 ราย

แต่ต่อมาในปีเดียวกัน เขาถูกควบคุมตัวในสหราชอาณาจักรหลังประเทศสวีเดนออกหมายจับข้ามชาติในข้อหาล่วงละเมิดทางเพศ นายอัสซานจ์ได้รับการประกันตัวเมื่อ ธ.ค. 2010 แต่ในเดือน พ.ค. 2012 ศาลสูงสุดอังกฤษพิพากษาให้ส่งตัวเขาไปพิจารณาคดีที่สวีเดน

เขาได้สถานะผู้ลี้ภัยอยู่ในสถานเอกอัครราชทูตเอกวาดอร์ในกรุงลอนดอนอยู่เกือบ 7 ปีก่อนที่จะถูกตำรวจอังกฤษจับตัวในที่สุดวันที่ 11 เม.ย. ประธานาธิบดี เลนิน โมเรโน ของเอกวาดอร์ ระบุว่า ได้เรียกคืนสถานะผู้ลี้ภัยของนายอัสซานจ์หลังจากเขาละเมิดข้อตกลงนานาชาติซ้ำแล้วซ้ำเล่า

นายซาอิด จาวิด รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยอังกฤษ ยืนยันผ่านทวิตเตอร์ว่านายอัสซานจ์อยู่ในการควบคุมตัวของตำรวจแล้ว และต้องเข้าสู่กระบวนการยุติธรรมอย่างที่ควรจะเป็นในสหราชอาณาจักร

เรียกสถานะผู้ลี้ภัยคืน

ก่อนหน้านี้ ผู้ก่อตั้งวิกิลีกส์วัย 47 ปีผู้นี้ ปฏิเสธที่จะออกจากสถานทูต โดยอ้างว่าหากออก เขาจะถูกส่งตัวกลับไปสหรัฐฯ เพื่อดำเนินคดีข้อหาเผยแพร่ความลับของสหรัฐฯ ผ่านเว็บไซต์วิกิลีกส์

ในปี 2017 อัยการสวีเดนระบุว่าจะยกฟ้องข้อหาล่วงละเมิดทางเพศ อย่างไรก็ดี ตำรวจนครบาลอังกฤษยืนยันว่าจะจับกุมตัวหากเขาออกจากบริเวณอาคารสถานทูต

โดยทั่วไป นายอัสซานจ์ไม่ค่อยเต็มใจที่จะเปิดเผยประวัติส่วนตัว แต่หลังมีเรื่องวิกิลีกส์ ก็มีรายละเอียดที่มาที่ไปเกี่ยวกับตัวเขาเปิดเผยมากขึ้น เขาเกิดที่เมืองทาวน์สวิลล์ ในรัฐควีนส์แลนด์ ของออสเตรเลีย เมื่อปี 1971 และไม่มีที่อยู่เป็นหลักเป็นหลักเนื่องจากพ่อแม่เป็นเจ้าของคณะละครเร่

เขามีลูกตอนอายุ 18 และหลังจากนั้นไม่นานก็เริ่มวุ่นวายกับกระบวนการฟ้องร้องเพื่อสิทธิในการดูแลเลี้ยงดูลูก

ยุคแห่งอินเทอร์เน็ตเปิดทางให้เขาได้แสดงความสามารถด้านคณิตศาสตร์ แต่ขณะเดียวกันก็พาไปสู่ความเดือดร้อนเช่นกัน

แฮกเกอร์

ในปี 1995 นายอัสซานจ์และเพื่อนถูกกล่าวหาว่าข้องเกี่ยวกับการแฮกระบบคอมพิวเตอร์หลายคดี แม้ว่ากลุ่มแฮกเกอร์นี้จะมีความสามารถมากจนค้นหาเจ้าหน้าที่สืบสวนที่กำลังตามความเคลื่อนไหวของพวกเขาเจอ นายอัสซานจ์ถูกจับในที่สุดและสารภาพผิด

จากนั้น เขาใช้เวลา 3 ปี ทำงานกับนักวิชาการด้านเทคโนโลยีที่ชื่อ ซูเล็ตต์ เดรย์ฟัส ค้นคว้าวิจัยและเขียนหนังสือชื่อ Underground ที่เกี่ยวกับด้านลบของอินเทอร์เน็ต ซึ่งกลายเป็นหนังสือขายดีในวงการคอมพิวเตอร์

เดรย์ฟัส บอกว่า นายอัสซานจ์เป็น "นักวิจัยที่มีความสามารถมาก สนใจแนวคิดเรื่องจริยธรรม ความยุติธรรม และสิ่งที่รัฐบาลควรและไม่ควรทำ"

จากนั้นเขาเข้าเรียนฟิสิกส์และคณิตศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยเมลเบิร์น และกลายเป็นบุคคลที่โด่งดังในชมรมคณิตศาสตร์ในมหาวิทยาลัย สามารถสร้างโจทย์อันซับซ้อน พร้อมคำชมจากเพื่อนร่วมรุ่นว่าเขาเก่งมาก

เขาเริ่มก่อตั้งวิกิลีกส์ในปี 2006 ร่วมกับคนร่วมอุดมการณ์ผ่านเครือข่ายเว็บไซต์

"เพื่อรักษาความปลอดภัยของแหล่งข้อมูลเรา เราต้องกระจายข้อมูลและนำทุกอย่างไปเข้ารหัสลับ รวมทั้งเคลื่อนย้ายอุปกรณ์โทรคมนาคมและผู้คนไปรอบโลกเพื่ออาศัยกฎหมายคุ้มครองตามเขตอำนาจตามกฎหมายของประเทศต่าง ๆ ที่ต่างกัน" เขาให้สัมภาษณ์กับบีบีซีเมื่อปี 2011

เขาใช้ชีวิตอย่างพเนจร บริหารจัดการวิกิลีกส์จากที่อยู่ชั่วคราว ราฟฟี แคทชาดอเรียน นักเขียนนิตยสารเดอะนิวยอร์กเกอร์ ผู้ใช้เวลาหลายสัปดาห์เดินทางไปกับเขา บอกว่า เขาสามารถทำงานต่อเนื่องเป็นเวลานาน โดยไม่กินอะไร และแทบไม่ได้นอน

"เขาสร้างบรรยากาศบางอย่างที่ทำให้คนรอบตัวเขาอยากเอาใจเขา และช่วยให้เขาทำงานไปต่อได้ ผมคิดว่านี่คือเสน่ห์ของเขา"

วิกิลีกส์

วิกิลีกส์และนายอัสซานจ์เริ่มโด่งดังหลังจากปล่อยวิดีโอทหารสหรัฐฯ บนเฮลิคอปเตอร์ยิงพลเรือนอิรักเสียชีวิต 18 ราย

นายอัสซานจ์เผยแพร่ และปกป้องการตัดสินใจเผยแพร่วิดีโอนี้ รวมทั้งเอกสารลับของกองทัพสหรัฐฯ เกี่ยวกับสงครามในอัฟกานิสถานและอิรักในช่วงเดือน ก.ค. และ ต.ค. ปี 2010

จากนั้น เว็บไซต์วิกิลีกส์ก็ตีพิมพ์เอกสารจำนวนมาก รวมถึง อีเมลลับ 5 ล้านฉบับจากบริษัทข่าวกรอง Stratfor ซึ่งตั้งอยู่ในสหรัฐฯ

ในขณะเดียวกัน ในปี 2010 วิกิลีกส์ก็ต้องต่อสู้เพื่อความอยู่รอดของตัวอีกด้วยเมื่อสถาบันการเงินหลายแห่งในสหรัฐฯ ปิดช่องทางโอนเงินบริจาคจากผู้สนับสนุนเขา

จากนั้นสื่อก็มุ่งความสนใจไปที่ข้อกล่าวหาล่วงละเมิดทางเพศของเขา ซึ่งเจ้าตัวบอกว่ามีแรงจูงใจทางการเมืองเพื่อพยายามใส่ร้ายป้ายสีเขา

นายอัสซานจ์ หันไปขอความช่วยเหลือจากนายราฟาเอล คอร์เรอา ประธานาธิบดีเอกวาดอร์ในขณะนั้น โดยทั้งสองเห็นพ้องในเรื่องเสรีภาพ และประธานาธิบดีคอร์เรอา เคยกล่าวชื่นชมวิกิลีกส์หลายต่อหลายครั้งด้วยกัน

ระหว่างอยู่ในสถานทูตเอกวาดอร์ อัสซานจ์ออกมาแถลงและให้สัมภาษณ์สื่อเป็นครั้งคราว ครั้งหนึ่ง เขาได้ยื่นขอให้มีการไต่สวนเลเวอสัน หรือการไต่สวนตรวจสอบมาตรฐานการทำงานสื่อของอังกฤษ โดยเขาบอกว่ามีการทำข่าวเกี่ยวกับตัวเขาในเชิงลบและไม่แม่นยำหลายต่อหลายชิ้น

ชัยชนะที่สำคัญ

ตั้งแต่เดือน ต.ค. ปี 2012 สถานทูตเอกวาดอร์ ได้ขอคำยืนยันจากทางการอังกฤษว่าจะไม่จับกุมตัวนายอัสซานจ์หากจะนำตัวเขาไปรักษาตัวที่โรงพยาบาลเนื่องจากกังวลเรื่องปัญหาสุขภาพของเขามาก โดยบอกว่าเขามีอาการปอดติดเชื้อ อย่างไรก็ตาม ในเดือน ส.ค. ปี 2014 เขาปฏิเสธที่สื่อรายงานข่าวว่าเขาจะเดินทางไปรักษาตัวที่โรงพยาบาล

ต่อมา นายอัสซานจ์ร้องเรียนไปยังสหประชาชาติโดยบอกว่าเขาถูกกักตัวอย่างผิดกฎหมายเนื่องจากไม่สามารถออกจากบริเวณสถานทูตโดยไม่ถูกจับ และต่อมาในเดือน ก.พ. ปี 2016 สหประชาชาติก็ออกมาระบุว่า เขาควรจะได้ไปไหนมาไหนได้อย่างเสรี และได้รับการชดเชยที่ถูกลิดรอนเสรีภาพ

นายอัสซานจ์ บอกว่านี่เป็นชัยชนะครั้งสำคัญ และถือว่าการตัดสินใจของสหประชาชาติ "มีผลผูกมัด" และทนายของเขาก็เรียกร้องให้สวีเดนยุติการเรียกร้องการส่งผู้ร้ายข้ามแดนทันที

ด้านสหราชอาณาจักรบอกว่า คำตัดสินของสหประชาชาติไม่มีผลผูกมัดทางกฎหมายอังกฤษ และกระทรวงต่างประเทศอังกฤษบอกว่านี่จะไม่สร้างความเปลี่ยนแปลงอะไรทั้งสิ้น

ในเวลาต่อมา อัยการสวีเดนได้ยกฟ้องข้อหาล่วงละเมิดทางเพศของเขา นั่นหมายความว่าไม่มีหมายจับนายอัสซานจ์อีกต่อไป

อย่างไรก็ตาม ตำรวจนครบาลอังกฤษบอกว่าเขายังมีข้อหาที่เล็กน้อยกว่าซึ่งคือ การฝ่าฝืนคำสั่งเรื่องการไปรายงานตัวตัวต่อศาล ซึ่งมีโทษปรับหรือจำคุกถึง 1 ปี

กระบวนการยุติธรรม

นายอัสซานจ์ได้สัญชาติเอกวาดอร์เมื่อเดือน ธ.ค. ปี 2017 ในเวลาต่อมา เอกวาดอร์ขอให้สหราชอาณาจักรถือว่าเขาเป็นเจ้าหน้าที่ทูต ซึ่งหมายความว่าเขาจะสิทธิยกเว้นจากการลงโทษ

แต่สหราชอาณาจักรปฏิเสธ และบอกว่านายอัสซานจ์ควรออกจากสถานทูตและเข้าสู่กระบวนการยุติธรรม

ต่อมาในเดือน ก.ค. 2018 สหราชอาณาจักรและเอกวาดอร์ ออกมายืนยันว่าทั้งสองฝ่ายกำลังเจรจาเรื่องนี้ ซึ่งเป็นสัญญาณว่าอาจเริ่มมีความคืบหน้า

วันที่ 4 เม.ย. วิกิลีกส์ ระบุผ่านทวิตเตอร์ว่าพวกเขาได้รับแจ้งว่า นายอัสซานจ์อาจถูกไล่ออกจากสถานทูต "ภายในไม่กี่ชั่วโมง หรือไม่กี่วันนี้"

จนกระทั่งมาถึงวันที่ 11 เม.ย. ที่เขาถูกจับตัวไป และขณะนี้ ยังไม่แน่ชัดว่าเขาจะถูกส่งตัวกลับไปที่สหรัฐฯ หรือไม่