สุสานบนโลกของดาวเทียม-สถานีอวกาศอยู่ที่ไหน ?

สถานีอวกาศเทียนกง-1 ของจีน กำลังเริ่มควบคุมไม่ได้และคาดว่าจะตกกลับสู่ชั้นบรรยากาศโลกในปีหน้า แต่จุดที่ตกอาจไม่ใช่สถานที่ประจำที่บรรดาดาวเทียมและวัตถุลอยฟ้าซึ่งมนุษย์ประดิษฐ์ขึ้นใช้เป็น "สุสาน" ฝังร่าง เมื่อสิ้นสุดอายุขัยการใช้งานลง

ตามปกติแล้วจุดที่ดาวเทียมและสถานีอวกาศถูกบังคับให้ตกลงบนพื้นโลก จะต้องเป็นสถานที่ห่างไกลที่ไม่มีผู้คนอาศัยอยู่ รวมทั้งเข้าถึงหรือสัญจรผ่านไปมาได้ยาก ซึ่งก็เป็นที่สนใจของบรรดานักสำรวจหรือนักผจญภัยที่ต้องการเข้าไปพิชิตสถานที่ที่แทบไม่มีมนุษย์เหยียบย่างเข้าไปถึงมาก่อนด้วย

หนึ่งในบรรดาสถานที่ห่างไกลไร้ผู้คนที่ถูกใช้เป็นสุสานวัตถุอวกาศได้แก่ "ขั้วที่เข้าไม่ถึง" (Poles of inaccessibility) ซึ่งเป็นจุดห่างไกลที่สุด 2 แห่งทั้งบนบกและในมหาสมุทร โดยจุดบนพื้นทวีปที่อยู่ห่างไกลมหาสมุทรที่สุดในโลกเรียกว่า "ขั้วทวีปที่เข้าไม่ถึง" (Continental pole of inaccessibility) ปัจจุบันยังถกเถียงกันว่าจุดนี้อยู่ที่ไหนกันแน่ แต่ผู้เชี่ยวชาญจำนวนมากเชื่อว่าอยู่ใกล้กับ "ประตูจุงการ์" (Dzungarian Gate) ช่องเขาที่กั้นกลางระหว่างพรมแดนจีนและภูมิภาคเอเชียกลาง

ส่วนจุดที่อยู่ห่างไกลพื้นทวีปมากที่สุดในมหาสมุทร หรือ "ขั้วมหาสมุทรที่เข้าไม่ถึง" (Oceanic pole of inaccessibility)ตั้งอยู่ในมหาสมุทรแปซิฟิกตอนใต้ ห่างจากหมู่เกาะพิตแคร์นไป 2,700 กิโลเมตร โดยจุดนี้ตั้งอยู่ระหว่างแผ่นดินของออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ และอเมริกาใต้

ดาวเทียมและสถานีอวกาศที่มีขนาดใหญ่เกินกว่าจะเผาไหม้ชิ้นส่วนจนหมดไปในชั้นบรรยากาศโลกได้ จะถูกบังคับให้ตกลงในบริเวณ "ขั้วมหาสมุทรที่เข้าไม่ถึง" นี้เป็นส่วนมาก โดยซากชิ้นส่วนอาจกระจายแผ่ไปในบริเวณกว้างราว 1,500 ตารางกิโลเมตรและจมลงสู่ก้นมหาสมุทร ซึ่งล่าสุดสามารถนับได้ว่ามีชิ้นส่วนของดาวเทียมราว 260 ดวงที่ส่วนใหญ่เป็นของรัสเซียจมอยู่ในบริเวณนี้ ซึ่งรวมถึงซากของสถานีอวกาศเมียร์ (Mir) ขนาด 120 ตัน ที่ปล่อยขึ้นสู่อวกาศเมื่อปี 1986 ก่อนจะตกกลับสู่โลกเมื่อปี 2001 ด้วย

ในแต่ละปีโมดูลเสบียงที่ถูกส่งขึ้นไปยังสถานีอวกาศนานาชาติ (ISS)หลายครั้ง ก็ตกกลับมายังโลกในบริเวณดังกล่าว โดยมีการเผาไหม้ขยะและของเสียจากสถานีอวกาศไปพร้อมกับการเผาไหม้ตัวโมดูล เนื่องจากเสียดสีกับชั้นบรรยากาศโลก

อย่างไรก็ตาม ไม่มีผู้ได้รับอันตรายจากการตกกลับของซากดาวเทียมและสถานีอวกาศในท้องทะเลบริเวณนี้ เนื่องจากกระแสน้ำที่พัดพาสารอาหารในมหาสมุทรไม่ไหลผ่านบริเวณดังกล่าว ทำให้ขาดความอุดมสมบูรณ์และมีสัตว์น้ำอาศัยอยู่น้อยมาก ซึ่งพลอยทำให้ไม่มีการทำประมงไปด้วย ในอีก 10 ปีข้างหน้า สถานีอวกาศนานาชาติขนาด 450 ตันซึ่งปลดประจำการแล้ว ก็จะฝังร่างลงในท้องมหาสมุทรแถบนี้เช่นกัน

แล้วสถานีอวกาศเทียนกง-1 จะไปตกลงที่ไหน ?การที่หน่วยควบคุมภาคพื้นดินไม่สามารถจุดระเบิดจรวดขับดันและบังคับทิศทางของยานได้ ทำให้ขณะนี้ไม่อาจบอกตำแหน่งตกที่แน่นอน และจะทราบก็ต่อเมื่อไม่กี่ชั่วโมงก่อนตกถึงพื้นโลกเท่านั้น อย่างไรก็ตามคาดว่าสถานีอวกาศนี้จะตกลงในบริเวณระหว่างละติจูดหรือเส้นขนานที่ 42.8 องศาเหนือและ 42.8 องศาใต้ ซึ่งกินพื้นที่กว้างตั้งแต่ทางตอนเหนือของสเปน ไปจนถึงตอนใต้ของออสเตรเลียเลยทีเดียว