สมองมนุษย์วิวัฒนาการจนมีขนาดใหญ่ขึ้น เพราะการกลายพันธุ์เฉพาะจุดในยีน

นักวิทยาศาสตร์จากสถาบัน มักซ์ พลังก์ เพื่อการศึกษาด้านพันธุกรรมและชีววิทยาของเซลล์ระดับโมเลกุล ในเมืองเดรสเดนของเยอรมนี เผยแพร่ผลการศึกษาที่พบว่า การที่สมองของคนเรามีวิวัฒนาการโดยขยายขนาดจนใหญ่ขึ้นกว่าสัตว์ทั่วไปนั้น เกิดจากการกลายพันธุ์เฉพาะจุดในยีนตัวหนึ่งเมื่อหลายล้านปีก่อน ซึ่งส่งผลให้มีการสร้างเซลล์สมองเพิ่มมากขึ้นและสมองส่วนสำคัญที่เรียกว่านีโอคอร์เท็กซ์ขยายตัวขึ้น

นักวิทยาศาสตร์พบว่ามีการกลายพันธุ์เฉพาะจุดเกิดขึ้นในยีน ARHGAP11B ซึ่งมีการค้นพบเมื่อปีที่แล้วว่า ยีนนี้เป็นตัวการทำให้สมองส่วนนีโอคอร์เท็กซ์ ซึ่งเป็นสมองส่วนที่เกิดขึ้นใหม่ในบรรดาสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม มีการขยายขนาดขึ้นในมนุษย์ โดยคาดว่ายีนดังกล่าวเกิดขึ้นเมื่อราว 5-6 ล้านปีก่อน และการกลายพันธุ์เฉพาะจุดในยีนนี้ทำให้ภายหลังสมองส่วนนีโอคอร์เท็กซ์ของมนุษย์ขยายขนาด จนสามารถจุข้อมูลได้มากขึ้นและพัฒนาความสามารถขั้นสูงในการประมวลผลประสาทสัมผัส การใช้เหตุผลและความคิดเชิงนามธรรมที่ซับซ้อน รวมทั้งการใช้ภาษาด้วย

การกลายพันธุ์ในยีนดังกล่าว ยังสามารถพบได้ในบรรพบุรุษของมนุษย์บางกลุ่ม เช่นในมนุษย์นีแอนเดอร์ธัลและเดนิโซแวน แต่กลับไม่พบในสัตว์ที่เป็นเครือญาติใกล้ชิดกับมนุษย์อย่างลิงชิมแปนซี เนื่องจากในเวลาที่ยืนตัวนี้เกิดขึ้นเมื่อหลายล้านปีก่อน มนุษย์ได้แยกสายวิวัฒนาการออกจากสายของลิงชิมแปนซีแล้ว

ทั้งนี้ เมื่อราว 2-6 ล้านปีก่อน บรรพบุรุษของมนุษย์ยุคใหม่เริ่มเดินตัวตรงและใช้เครื่องมือง่าย ๆ ในการดำรงชีวิต และในช่วงเดียวกันนั้นเอง สมองของมนุษย์เริ่มขยายขนาดใหญ่ขึ้น พร้อมกับที่มนุษย์เริ่มกระจายกันออกตั้งถิ่นฐานในภูมิภาคต่าง ๆ ของโลก และเมื่อราว 800,000 ปีก่อน สมองที่พัฒนาขึ้นช่วยให้มนุษย์อยู่รอดได้ในสภาพแวดล้อมโลกที่มีความผันผวนเปลี่ยนแปลงอย่างรุนแรง