การเดิมพันกับบิทคอยน์ของเอลซัลวาดอร์ ผลิดอกออกผลแล้วหรือไม่

ประธานาธิบดีของเอลซัลวาดอร์กำลังเฉลิมฉลองหลังจากที่เงินสำรองระหว่างประเทศที่อยู่ในรูปบิทคอยน์ เริ่มกลับมามีกำไรท่ามกลางการขึ้นของราคาบิทคอยน์อย่างต่อเนื่อง

นับแต่ปี 2021 นายิบ บูเคเล ได้ใช้งบประมาณของประเทศยากจนแห่งนี้กว่า 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 3,500 ล้านบาท) ไปกับการซื้อบิทคอยน์

"ถอนคำพูดและขอโทษซะ" เขากล่าวกับพวกนักวิจารณ์บนแพลตฟอร์มเอ็กซ์ (ก่อนหน้านี้คือทวิตเตอร์)

แต่นักเศรษฐศาสตร์หลายคนบอกว่า มันเร็วเกินไปที่จะฉลองการเดิมพันความเสี่ยงสูงครั้งนี้ ซึ่งเกิดขึ้นท่ามกลางการผลักดันให้ผู้คนใช้บิทคอยน์เพิ่มขึ้น

เต็มไปด้วยเสียงวิจารณ์

บูเคเล ก้าวลงจากตำแหน่งประธานาธิบดีในสัปดาห์นี้ เพื่อที่จะเริ่มเดินขบวนหาเสียงสำหรับการลงสมัครเป็นประธานาธิบดีสมัยที่ 2 ซึ่งคาดการณ์กันว่าเขาจะชนะ เนื่องจากความนิยมในตัวผู้นำคนนี้ยังสูงอยู่ในเอลซัลวาดอร์

ข้อมูลจากเว็บไซต์แห่งหนึ่งที่เก็บข้อมูลและติดตามพอร์ทบิทคอยน์ของบูเคเลระบุว่า ตอนนี้บิทคอยน์จำนวน 2,764 เหรียญที่ประเทศเอลซัลวาดอร์ได้ซื้อมานั้นมีมูลค่ามากกว่าราคาทุนแล้ว ตามข้อมูลเมื่อวันอังคารที่ผ่านมา และสมมติถ้าเขาขายบิทคอยน์ที่มี ณ ตอนที่กำลังเขียนบทความนี้ บูเคเลก็จะทำกำไรได้ประมาณ 3.7 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (ประมาณ 130 ล้านบาท)

ตัวเลขดังกล่าวประเมินมาจากโพสต์ข้อความบนแพลตฟอร์มเอ็กซ์ ซึ่งนายบูเคเลประกาศการซื้อแต่ละครั้ง ส่วนผู้ก่อตั้งเว็บไซต์ดังกล่าวที่ติดตามพอร์ทบิทคอยน์ของเอลซัลวาดอร์นี้ บีบีซียังไม่สามารถติดต่อเพื่อขอความเห็นได้

เมื่อวันจันทร์ บูเคเลโพสต์รูปกราฟมูลค่าบิทคอยน์จากเว็บไซต์ดังกล่าวเพื่อประกาศความสำเร็จ แต่ผู้ใช้หลายคนบนแพลตฟอร์มเอ็กซ์สังเกตเห็นความผิดพลาดในการคำนวณ และชี้ให้เห็นว่าพอร์ทบิทคอยน์ดังกล่าวเพิ่งจะกลับมาเป็นบวกในอีกหนึ่งวันให้หลังต่างหาก

"การลงทุนบิทคอยน์ของเอลซัลวาดอร์กลับมาเป็นบวกแล้ว" นายบูเคเลโพสต์

"มีบทความและคำวิจารณ์นับพัน ๆ ชิ้น ที่ล้อเลียนการขาดทุนในทางบัญชีของเรา" เขากล่าว "พวกที่เอาแต่วิจารณ์และคนเขียนบทความพวกนั้นควรจะถอนคำพูดเสีย"

การโพสต์ข้อความของนายบูเคเลได้รับการตอบรับไปในทางบวก โดยคนที่กระตือรือร้นกับเรื่องบิทคอยน์ได้เฉลิมฉลองว่าสิ่งที่พวกเขาพูด เป็นสิ่งที่ทำให้เห็นว่าเขาคิดถูกเรื่องบิทคอยน์และศักยภาพของสกุลเงินดิจิทัล

ขาดทุนอย่างหนัก

ณ จุดหนึ่งในอดีต บิทคอยน์ของนายบูเคเลมีมูลค่าลดลงเหลือเพียงครึ่งเดียวของราคาต้นทุนที่จ่ายไป แต่ในสัปดาห์ที่ผ่านมา ราคาของบิทคอยน์ได้พุ่งสูงไปที่กว่า 40,000 ดอลลาร์สหรัฐต่อหนึ่งเหรียญบิทคอยน์

แต่นักเศรษฐศาสตร์ทั้งในเอลซัลวาดอร์และในประเทศอื่น ๆ ต่างบอกว่านี่อาจจะไม่ใช่โมเมนต์ที่มีนัยสำคัญเท่าที่นายบูเคเลอยากให้เป็น

เงิน 100 ล้านดอลลาร์ที่รัฐบาลเอลซัลวาดอร์จ่ายไปเพื่อซื้อบิทคอยน์ ถือเป็นเพียงส่วนเล็ก ๆ ของงบประมาณสาธารณะที่ถูกใช้เพื่อโปรโมตบิทคอยน์ในเอลซัลวาดอร์ นับตั้งแต่ที่เอลซัลวาดอร์กลายเป็นประเทศแรกที่กำหนดให้บิทคอยน์สามารถใช้ชำระหนี้ได้ตามกฎหมาย ไม่ต่างจากเงินสกุลดอลลาร์สหรัฐซึ่งเป็นเงินสกุลหลักของเอลซัลวาดอร์

"รัฐบาลได้จ่ายเงินเป็นจำนวนมากในการพัฒนาแอปพลิเคชันชิโววอลเล็ต (Chivo Wallet) การติดตั้งตู้เอทีเอ็มซึ่งส่วนใหญ่ยังใช้งานไม่ได้ รวมถึงการจ่ายเงินโบนัส 30 ดอลลาร์ให้พลเมืองทุกคนที่อายุ 18 ปีขึ้นไป เพื่อการโฆษณาชวนเชื่อ และเพื่อการจัดงานอีเวนต์ระหว่างประเทศ" ออสการ์ พิคาร์โด ผู้อำนวยการของสถาบันวิทยาศาสตร์ ณ มหาวิทยาลัยฟรานซิสโก กาวิเดีย ในเอลซัลวาดอร์ ระบุ

"เมื่อคุณรวมต้นทุนค่าใช้จ่ายทั้งหมดเข้าด้วยกัน ผลลัพธ์ก็ไม่ได้เป็นบวกเท่าไหร่ ถือว่าประเทศขาดทุน ขาดทุนอย่างหนัก"

ในเดือน มิ.ย. สารคดีของบีบีซีที่ทำเรื่องการใช้บิทคอยน์ในเอลซัลวาดอร์ พบว่าประชากรส่วนใหญ่ใช้สกุลเงินดิจิทัลนี้น้อยกว่าที่นายบูเคเลและผู้ชื่นชอบในบิทคอยน์ต้องการให้เป็น ทั้ง ๆ ที่มีการลงทุนอย่างหนัก

ทาเทียนา มาร์โรควิน นักเศรษฐศาสตร์จากพรรคอินดิเพนเดนท์ ซัลวาดอเรียน (Independent Salvadorean) บอกว่า "ทำนองการพูดจาที่แสดงถึงชัยชนะเกี่ยวกับการที่บิทคอยน์ขึ้นราคาของบูเคเลนั้น ค่อนข้างจะจอมปลอม"

"มันไม่สามารถชดเชยต้นทุนทางเศรษฐกิจจากโครงการต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับบิทคอยน์ได้เลย"

นายมาร์โรควิน บอกว่า รัฐบาลเอลซัลวาดอร์ได้ใช้งบประมาณไปกว่า 200 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพื่อชักจูงให้ประชาชนหันมาใช้และโอบรับสกุลเงินดิจิทัลดังกล่าว

"มันเป็นความล้มเหลวอย่างสมบูรณ์" นางลอร์ดส์ โมลินา นักเศรษฐศาสตร์อาวุโสที่สถาบันการคลังศึกษาแห่งอเมริกากลาง กล่าว "แทบจะไม่มีใครในเอลซัลวาดอร์ใช้บิทคอยน์เลย กระทั่งในอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวก็ยังไม่มีใครใช้เลย"

โมลินา เห็นด้วยว่าการโอบรับบิทคอยน์ไปใช้นั้นน้อยลงในช่วงหลายเดือนที่ผ่านมา ทั้ง ๆ ที่มูลค่าของบิทคอยน์อยู่ในช่วงขาขึ้น

"ในบริบทที่ความยากจนสุดขั้วและความไม่มั่นคงทางอาหารยังคงเพิ่มขึ้น การแบ่งสรรทรัพยากรสาธารณะไปส่งเสริมการใช้บิทคอยน์ก็ถือว่ามีต้นทุนทางสังคม" เธอกล่าว

"เงินทุนสาธารณะเหล่านี้สามารถนำไปใช้เพื่อส่งเสริมสิทธิพื้นฐานของประชาชนชาวเอลซัลวาดอร์ อย่างเช่นสิทธิ์ในการเข้าถึงอาหารและรายได้ที่ดีได้"

นักเศรษฐศาสตร์ยังได้อภิปรายเกี่ยวกับการขาดความโปร่งใสด้วย ไม่มีหน่วยงานรัฐใดที่ติดตามการใช้จ่ายเงินเกี่ยวกับบิทคอยน์ รวมถึงสถานะของเงินสำรอง 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐที่ถูกนำไปซื้อบิทคอยน์ด้วย

"ไม่มีข้อมูลทางการนอกเหนือไปจากทวีตของประธานาธิบดีบูเคเล" แฟรงก์ มูซี นักวิจัยด้านนโยบายสาธารณะ จากวิทยาลัยเศรษฐศาสตร์และรัฐศาสตร์แห่งลอนดอน กล่าว

นอกจากนี้ เขายังกล่าวด้วยว่า เพียงแค่การให้ข้อมูลที่อยู่ของกระเป๋าเงินบิทคอยน์ต่อสาธารณะ "ไม่ได้เป็นข้อพิสูจน์เลยว่ารัฐบาลเป็นผู้ควบคุมและครอบครองบิทคอยน์ที่ซื้อมาพวกนั้น"

กระทั่งผู้ที่เชื่อในบิทคอยน์ก็ยังวิจารณ์เกี่ยวกับการขาดข้อมูล

"มันเป็นเรื่องโชคร้ายอย่างมากที่พวกเขาไม่ได้เปิดเผยข้อมูลบิทคอยน์ที่ถืออยู่อย่างเป็นทางการ" หนึ่งในผู้ลงทุนในสกุลเงินคลิปโตที่ชื่อ Pledditor กล่าวบนแพลตฟอร์มเอ็กซ์

"มันลึกลับกว่าทองของชาวอเมริกันที่เก็บสำรองไว้ที่ฐานทัพที่ฟอร์ท น็อก (Fort Knox) เสียอีก"

ทั้งนี้ สำนักงานของนายบูเคเล ไม่ตอบสนองต่อคำขอของบีบีซีที่ต้องการความเห็นและข้อมูลเพิ่มเติม

เซเฟเดียน แอมมัส ผู้เขียนหนังสือ "The Bitcoin Standard: ระบบการเงินทางเลือกใหม่ไร้ศูนย์กลาง" ซึ่งมีรายงานระบุด้วยว่าเขาได้รับแต่งตั้งเป็นที่ปรึกษาด้านเศรษฐกิจบิทคอยน์ในรัฐบาลของนายบูเคเลในเดือน พ.ค. ก็ไม่ได้ตอบคำถามของบีบีซีเกี่ยวกับการขาดความโปร่งใสเช่นกัน อย่างไรก็ตาม เขาตอบกลับมาว่า การที่เงินสำรองในรูปบิทคอยน์มีมูลค่าสูงขึ้นถือเป็นเรื่องที่น่าเฉลิมฉลอง

"สิ่งสำคัญก็คือ บิทคอยน์และการลงทุนของเอลซัลวาดอร์ได้ฟื้นคืนกลับมาหลังจากขาดทุนตัวแดงอยู่สองปี เพราะว่านักการเมือง นักเศรษฐศาสตร์ และองค์กรระหว่างประเทศ ได้ย้ำอยู่หลายครั้งว่านโยบายเกี่ยวกับบิทคอยน์ของนายบูเคเลนั้นล้มเหลว เนื่องจากราคาตก" เขากล่าว พร้อมระบุอีกว่า การที่การลงทุนในบิทคอยน์ของเอลซัลวาดอร์กลับมามีกำไรอีกครั้ง ถือเป็นหมุดหมายที่แสดงให้เห็นว่าบิทคอยน์เป็นทางเลือกที่น่านึงดูดที่อาจมาแทนการถือเงินตราระหว่างประเทศหรือพันธบัตรรัฐบาล ซึ่งมีมูลค่าลดลงอยู่ตลอดเวลาได้

"มันไม่ใช่เรื่องแปลกที่ผู้คนจะปฏิเสธกลยุทธ์เกี่ยวกับบิทคอยน์ของเอลซัลวาดอร์ จากความกังวลในระยะสั้น ซึ่งเกิดจากการโอบรับบิทคอยน์ไปใช้ในชีวิตประจำวันเพียงน้อยนิดของผู้บริโภค แต่พวกเขามองไม่เห็นภาพที่ใหญ่กว่านั้น" ดร.แอมมัส กล่าว

สิ่งที่สำคัญมากกว่าเรื่องการใช้จ่ายของผู้บริโภค คือบทบาทของบิทคอยน์ในเรื่องความเป็นเอกราชทางเศรษกิจและการคลังของเอลซัลวาดอร์ ซึ่งบิทคอยน์ถือเป็นสินทรัพย์สำรองที่มีมูลค่าเพิ่มขึ้นตามกาลเวลา และมีสภาพคล่องสูง"

นายบูเคเลได้วิจารณ์สถาบันอย่าง กองทุนการเงินระหว่างประเทศ หรือ ไอเอ็มเอฟ ซึ่งเตือนเขาเกี่ยวกับความเสี่ยงของสกุลเงินคริปโตต่อประเทศเอลซัลวาดอร์ อยู่หลายครั้ง โดยไอเอ็มเอฟบอกด้วยว่า หากเอลซัลวาดอร์ยังลงทุนในสินทรัพย์ที่มีความเสี่ยงมากอย่างบิทคอยน์ต่อไป ก็อาจจะเป็นการยากที่จะกู้ยืมเงินจากไอเอ็มเอฟ

ทั้งนี้ ไอเอ็มเอฟ ไม่ได้ส่งความเห็นเกี่ยวกับกระแสข่าวล่าสุดดังกล่าวมา

นายบูเคเล ยอมรับว่าราคาของบิทคอยน์คงจะผันผวนต่อไป แต่เขาก็ยังไม่มีแผนที่จะขายบิทคอยน์ที่ถืออยู่ในฐานะเงินทุนสำรองระหว่างประเทศในตอนนี้