เปิดรายชื่อตัวเก็งพระสันตะปาปาองค์ใหม่ ลุ้นตัวแทนจากเอเชีย-แอฟริกา

ใครจะได้ขึ้นดำรงตำแหน่งพระสันตะปาปาองค์ใหม่ ? คำถามนี้ส่งผลสะเทือนอย่างใหญ่หลวงต่อศาสนจักรโรมันคาทอลิก และประชากรชาวคาทอลิกทั่วโลกที่รับศีลจุ่มล้างบาปแล้วกว่า 1,400 ล้านคน แต่กระบวนการเลือกตั้ง "โป๊ป" พระองค์ถัดไปนั้น เรียกได้ว่ามีความไม่แน่นอนสูง และผลอาจออกมาพลิกผันเหนือความคาดหมายได้เสมอ

คณะพระคาร์ดินัล (College of Cardinals) จะเข้าร่วมการประชุมแบบปิดลับเป็นการภายในหรือคอนเคลฟ (conclave) ที่โบสถ์น้อยซิสทีน (Sistine Chapel) ในไม่ช้านี้ เพื่อหารือเรื่องผู้เหมาะสมที่จะสืบทอดตำแหน่งอัครบิดรแห่งศาสนจักรคาทอลิก โดยคณะพระคาร์ดินัลจะลงคะแนนเสียงเลือกตั้งกันหลายรอบ จนกว่าจะได้ผู้ชนะที่มีคะแนนนำอย่างขาดลอยเพียงหนึ่งเดียว

ในครั้งนี้บรรดาพระคาร์ดินัลที่เข้าร่วมการประชุมคอนเคลฟกว่า 80% เป็นพระคาร์ดินัลใหม่ที่โป๊ปฟรานซิสผู้ล่วงลับทรงแต่งตั้งด้วยพระองค์เอง พวกเขาไม่เพียงแต่จะเข้าร่วมการเลือกตั้งพระสันตะปาปาเป็นครั้งแรกเท่านั้น แต่ยังเป็นนักบวชสมณศักดิ์สูงผู้มีภูมิหลังมาจากหลากหลายภูมิภาคทั่วทุกมุมโลก ทำให้เป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ ที่พระคาร์ดินัลชาวยุโรปกลายเป็นเสียงข้างน้อย โดยมีจำนวนสมาชิกไม่ถึงครึ่งในการประชุมเลือกตั้งโป๊ปองค์ใหม่

อย่างไรก็ตาม แม้กลุ่มพระคาร์ดินัลใหม่จะมาจากการแต่งตั้งของโป๊ปฟรานซิส แต่ก็ใช่ว่าทุกรูปจะมีจุดยืนแบบหัวก้าวหน้าหรือเสรีนิยมตามอย่างพระองค์เสมอไป เพราะมีหลายรูปที่ยึดถือแนวคิดอนุรักษนิยมอย่างเหนียวแน่นเช่นกัน และด้วยเหตุนี้ การคาดการณ์ว่าผู้ใดเป็นตัวเก็งซึ่งมีโอกาสจะได้รับเลือกตั้งสูง จึงทำได้ยากเย็นยิ่งกว่าการเลือกตั้งพระสันตะปาปาครั้งก่อน ๆ ในอดีต

ความหลากหลายของภูมิหลังทางเชื้อชาติ ทำให้หลายคนแอบลุ้นกันว่า พระคาร์ดินัลจากทวีปเอเชียหรือแอฟริกา จะสามารถได้รับเลือกเป็นโป๊ปองค์แรกที่ไม่ใช่ชาวยุโรปได้หรือไม่ ? หรือว่าการบริหารปกครองศาสนจักรคาทอลิก จะยังคงตกอยู่ในกำมือของชาวยุโรปโดยเฉพาะอย่างยิ่งชาวอิตาลี ซึ่งมีฐานอำนาจแข็งแกร่งในสำนักวาติกันมายาวนานต่อไป ?

ต่อไปนี้เป็นรายชื่อและประวัติย่อของพระคาร์ดินัลบางรูป ที่มีสิทธิจะได้รับเลือกตั้งเป็นสมเด็จพระสันตะปาปาองค์ที่ 267 แห่งศาสนจักรโรมันคาทอลิกอันเก่าแก่ ซึ่งมีผู้นับถือศรัทธาจำนวนมหาศาลทั่วโลก

เปียโตร ปาโรลิน

สัญชาติ: อิตาลี

อายุ: 70 ปี

พระคาร์ดินัลชาวอิตาลีที่มีเสียงพูดแผ่วเบานุ่มนวล คือผู้ดำรงตำแหน่งเลขาธิการแห่งรัฐ (Secretary of State) ซึ่งคล้ายกับนายกรัฐมนตรีผู้ดูแลการบริหารปกครองนครรัฐวาติกันและศาสนจักรสากล ในสมัยของโป๊ปฟรานซิส ทำให้ได้รับความไว้วางใจให้เป็นหัวหน้าที่ปรึกษาของสมเด็จพระสันตะปาปาผู้ล่วงลับ ทั้งยังเป็นผู้นำองค์กรศูนย์รวมสถาบันการปกครองภายใต้สันตะสำนักที่กรุงโรม (Roman Curia) อีกด้วย

การที่พระคาร์ดินัลปาโรลิน มีบทบาทเทียบเท่า "รองสมเด็จพระสันตะปาปา" มายาวนาน ทำให้เป็นตัวเก็งคนหนึ่งที่คาดกันว่า มีโอกาสขึ้นดำรงตำแหน่งอัครบิดรของชาวคาทอลิกสูง

นักวิเคราะห์บางรายมองว่า พระคาร์ดินัลปาโรลินมีแนวโน้มจะให้ความสำคัญกับการทูตและงานศาสนสัมพันธ์ รวมทั้งภาพลักษณ์ของศาสนจักรในสายตาชาวโลกเป็นอันดับแรก มากกว่าจะคำนึงถึงความบริสุทธิ์ของหลักคำสอนดั้งเดิม ซึ่งนับว่าเป็นจุดแข็งในสายตาของกลุ่มหัวก้าวหน้า แต่กลับถูกฝ่ายอนุรักษนิยมวิจารณ์ตำหนิอย่างมากในประเด็นนี้

แต่ถึงกระนั้น จุดยืนของพระคาร์ดินัลปาโรลินในเรื่องของคนรักเพศเดียวกัน ยังคงเป็นแบบอนุรักษนิยมโดยแท้ โดยท่านได้กล่าวคัดค้านติเตียนหลายประเทศทั่วโลก ที่ออกกฎหมายรับรองสิทธิในการสมรสระหว่างคนเพศเดียวกัน โดยเรียกการลงประชามติครั้งสำคัญในประเด็นดังกล่าวของสาธารณรัฐไอร์แลนด์ เมื่อปี 2015 ว่าเป็น "ความพ่ายแพ้ของมนุษยชาติ"

แม้จะดูเหมือนว่า บรรดาเจ้ามือรับวางเดิมพันส่วนใหญ่จะพนันเข้าข้างพระคาร์ดินัลชาวอิตาลีรูปนี้ แต่ตัวท่านเองน่าจะตระหนักดีถึงความไม่แน่นอนของการเลือกตั้งพระสันตะปาปา ดังที่สุภาษิตโบราณของอิตาลีกล่าวไว้ว่า "ผู้เข้าประชุมคอนเคลฟที่วางท่าราวกับเป็นโป๊ป กลับออกไปในฐานะพระคาร์ดินัล"

ปัจจุบันศาสนจักรคาทอลิกไม่มีโป๊ปชาวอิตาลีมานานนับ 40 ปีแล้ว แม้ในอดีตโป๊ปจำนวนมากถึง 213 พระองค์ จากทั้งหมด 266 พระองค์ ล้วนเป็นชาวอิตาลีก็ตาม ประกอบกับสถานการณ์ล่าสุดที่อำนาจนำของศาสนจักร ถูกโยกย้ายออกไปจากศูนย์กลางดั้งเดิมในยุโรป จึงเป็นไปได้ว่าพระคาร์ดินัลชาวอิตาลีที่เป็นตัวเก็งเสมอมา อาจต้องผิดหวังในครั้งนี้

ลูอิส อันโตนิโอ โกคิม ตาเกลย์

สัญชาติ: ฟิลิปปินส์

อายุ: 67 ปี

ชาวคาทอลิกในซีกโลกตะวันออกต่างลุ้นกันว่า พระคาร์ดินัลตาเกลย์จากฟิลิปปินส์ จะสามารถขึ้นเป็นพระสันตะปาปาชาวเอเชียคนแรกได้หรือไม่ ?

ความแตกต่างอื่น ๆ ที่ชัดเจน ระหว่างพระคาร์ดินัลปาโรลินกับพระคาร์ดินัลตาเกลย์ ที่นอกเหนือไปจากเรื่องเชื้อชาตินั้น คือประสบการณ์ยาวนานหลายสิบปีในการทำหน้าที่นักบวชผู้สั่งสอนดูแลศาสนิกชน ซึ่งหมายความว่า พระคาร์ดินัลตาเกลย์เป็นผู้นำทางจิตวิญญาณของศาสนจักร ที่ทำกิจกรรมคลุกคลีใกล้ชิดกับผู้คนจำนวนมาก ต่างจากพระคาร์ดินัลจากนครรัฐวาติกันที่มักเป็นนักการทูต หรือเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายศาสนาที่เอาแต่เก็บตัวอยู่ในอาราม

ศาสนจักรคาทอลิกมีอิทธิพลอย่างสูงต่อการเมืองและสังคมในประเทศฟิลิปปินส์ เนื่องจากประชากรกว่า 80% นับถือศาสนาคริสต์นิกายดังกล่าว ปัจจุบันมีนักบวชคาทอลิกจากฟิลิปปินส์ถึง 5 รูป ที่ได้เลื่อนขั้นสมณศักดิ์เป็นพระคาร์ดินัล ซึ่งนับเป็นสถิติสูงสุดเท่าที่เคยมีมาในประวัติศาสตร์ และอาจส่งผลสำคัญต่อการล็อบบี้หาคะแนนเสียงสนับสนุนพระคาร์ดินัลตาเกลย์ หากพระคาร์ดินัลชาวฟิลิปปินส์ทั้งหมดตัดสินใจสนับสนุนเขาในครั้งนี้

หากพิจารณาจากแนวทางการให้นิยามของศาสนจักรคาทอลิกแล้ว อาจถือได้ว่าพระคาร์ดินัลตาเกลย์นั้นเป็น "สายกลาง" ไม่เอียงซ้ายหรือเอียงขวามากจนเกินไป ท่านยังมีฉายาที่ชาวคาทอลิกเรียกขานกันว่า "โป๊ปฟรานซิสชาวเอเชีย" เพราะมุ่งอุทิศตนให้กับการแก้ไขปัญหาสังคม และมีความเห็นอกเห็นใจต่อบรรดาผู้อพยพลี้ภัย เหมือนกับสมเด็จพระสันตะปาปาผู้ล่วงลับ

แต่ถึงกระนั้น พระคาร์ดินัลตาเกลย์ยืนกรานต่อต้านสิทธิในการทำแท้งอย่างหนักแน่น โดยเรียกว่าเป็น "ฆาตกรรมรูปแบบหนึ่ง" ซึ่งจุดยืนแบบอนุรักษนิยมเช่นนี้ สอดคล้องกับแนวทางของศาสนจักรคาทอลิกโดยส่วนใหญ่ ที่เชื่อว่าชีวิตเริ่มต้นขึ้นตั้งแต่การปฏิสนธิ นอกจากนี้ท่านยังแสดงความเห็นคัดค้านการทำการุณยฆาตอีกด้วย

ทว่าในปี 2015 เมื่อตอนที่ยังดำรงตำแหน่งพระอัครสังฆราชหรืออาร์ชบิชอปแห่งกรุงมะนิลา พระคาร์ดินัลตาเกลย์ได้แสดงท่าทีแบบนักเสรีนิยมหัวก้าวหน้า โดยเรียกร้องให้ศาสนจักรทบทวนจุดยืนที่แข็งกร้าวโหดร้ายต่อผู้มีความหลากหลายทางเพศ ผู้ที่ผ่านการหย่าร้าง และแม่เลี้ยงเดี่ยว ซึ่งท่านให้เหตุผลว่าความไร้เมตตาของศาสนจักรในอดีต ได้ทำร้ายหรือตีตราบาปให้กับคนกลุ่มนี้ ทั้งที่ความจริงแล้ว ทุกคนควรได้รับความเมตตาปราณีและความเคารพตามสมควร

พระคาร์ดินัลตาเกลย์เคยได้รับการพิจารณา ให้เข้าชิงตำแหน่งสมเด็จพระสันตะปาปามาแล้วตั้งแต่ปี 2013 ซึ่งเป็นปีเดียวกับที่โป๊ปฟรานซิสทรงได้รับเลือกตั้ง และเมื่อสิบปีก่อนท่านได้ตอบคำถาม โดยแสดงความเห็นส่วนตัวเรื่องที่มีผู้กะเก็งว่าท่านอาจได้เป็นโป๊ปองค์ต่อไปว่า "ผมถือว่ามันคือมุกตลกขำ ๆ น่ะ"

ฟริโดลิน อัมบองโก เบซุนกู

สัญชาติ: คองโก

อายุ: 65 ปี

นอกจากพระคาร์ดินัลชาวเอเชียจะมีโอกาสลุ้นแล้ว ยังมีความเป็นไปได้สูงว่า พระสันตะปาปาองค์ใหม่อาจมาจากทวีปแอฟริกาก็เป็นได้ เนื่องจากศาสนจักรคาทอลิกกำลังรุ่งเรืองเฟื่องฟูในกาฬทวีป โดยมีศาสนิกชนที่เข้ารีตใหม่จำนวนหลายล้านคน ทำให้พระคาร์ดินัลอัมบองโกจากสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก (DRC) เป็นผู้ท้าชิงตำแหน่งโป๊ปที่มีความโดดเด่นเป็นอย่างยิ่ง

ก่อนหน้านี้พระคาร์ดินัลอัมบองโกเคยดำรงตำแหน่งพระอัครสังฆราช หรืออาร์ชบิชอปแห่งกรุงคินชาซา มาเป็นเวลานานถึง 7 ปี ก่อนที่โป๊ปฟรานซิสจะแต่งตั้งให้เป็นหนึ่งในสมาชิกของคณะพระคาร์ดินัล

ท่านเป็นนักบวชคาทอลิกที่ยึดถือแนวทางอนุรักษนิยมเชิงวัฒนธรรม ต่อต้านการสมรสของคนเพศเดียวกัน โดยให้เหตุผลว่า "การสมรสระหว่างบุคคลเพศเดียวกันนั้น ถือว่าขัดต่อบรรทัดฐานทางวัฒนธรรม และถือเป็นความชั่วร้ายอย่างแท้จริงในตัวของมันเอง"

แม้ประชากรส่วนใหญ่ของสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก จะนับถือศาสนาคริสต์นิกายโรมันคาทอลิก ชาวคริสต์จำนวนมหาศาลในประเทศนี้กลับต้องถูกไล่ล่าประหัตประหารจนเสียชีวิต ด้วยน้ำมือของกลุ่มติดอาวุธที่ใช้ชื่อว่ารัฐอิสลาม (IS) และกลุ่มกบฏชาวมุสลิมที่เกี่ยวข้อง สภาพการณ์ที่เต็มไปด้วยความรุนแรงดังกล่าว ทำให้พระคาร์ดินัลอัมบองโกถูกมองว่า เป็นผู้ทุ่มเทและอุทิศตนต่อสู้เพื่อศาสนจักรอย่างแท้จริง

แต่ถึงกระนั้น พระคาร์ดินัลอัมบองโกเคยให้สัมภาษณ์ในปี 2020 โดยกล่าวสนับสนุนให้สังคมมีความเป็นพหุศาสนาว่า "ปล่อยให้ชาวโปรเตสแตนต์เป็นโปรเตสแตนต์ต่อไป และปล่อยให้ชาวมุสลิมเป็นมุสลิมไปเหมือนเดิม เราจะร่วมมือร่วมใจทำงานกับพวกเขา แต่ทุกคนจะต้องธำรงรักษาอัตลักษณ์ทางศาสนาของตนเองเอาไว้"

แม้ความเห็นข้างต้นจะสื่อแสดงถึงความปรารถนาสันติภาพ แต่พระคาร์ดินัลฝ่ายอนุรักษนิยมหลายรูปต่างก็กังขาว่า พระคาร์ดินัลอัมบองโกเต็มใจจะทำภารกิจ เพื่อการเผยแผ่ศาสนาและประกาศพระธรรมคำสอนไปทั่วโลก อันเป็นจุดมุ่งหมายหลักของศาสนจักรคาทอลิกอย่างเต็มที่หรือไม่

ปีเตอร์ โคดโว แอปเพียห์ เติร์กสัน

สัญชาติ: กานา

อายุ: 76 ปี

หากได้รับเลือกตั้งเป็นพระสันตะปาปาองค์ใหม่ พระคาร์ดินัลเติร์กสันจะได้เป็นโป๊ปองค์แรกในรอบ 1,500 ปี ที่มาจากทวีปแอฟริกา แต่ท่าทีในปัจจุบันของท่านก็เหมือนกับพระคาร์ดินัลอัมบองโก ซึ่งทั้งคู่บอกว่าไม่ต้องการดำรงตำแหน่งอัครบิดรของศาสนจักร โดยพระคาร์ดินัลเติร์กสันเคยให้สัมภาษณ์กับบีบีซีไว้ตั้งแต่ปี 2013 ว่า "ผมไม่แน่ใจว่า...จะมีใครมีความทะเยอทะยานอยากเป็นพระสันตะปาปาไหม"

เมื่อถูกถามว่า นักบวชจากทวีปแอฟริกามีความเหมาะสมที่จะดำรงตำแหน่งโป๊ปหรือไม่ เพราะจำนวนศาสนิกที่เพิ่มสูงขึ้น ทำให้ศาสนจักรคาทอลิกขยายตัวเติบโตในดินแดนแห่งนี้อย่างมาก ซึ่งพระคาร์ดินัลเติร์กสันเห็นว่า ไม่ควรจะเลือกพระสันตะปาปาจากยอดผู้เข้ารีตที่เป็นแค่ตัวเลขสถิติ "การคิดพิจารณาเพื่อตัดสินใจแบบนั้น เท่ากับการกวนน้ำให้ขุ่น ทำให้สถานการณ์ที่ยุ่งยากซับซ้อนสับสนยิ่งขึ้นไปอีก"

พระคาร์ดินัลเติร์กสันเป็นชาวกานาคนแรกที่ได้ครองสมณศักด์ระดับพระคาร์ดินัล โดยได้รับการแต่งตั้งจากสมเด็จพระสันตะปาปาจอห์นปอลที่สอง ในปี 2003 ทั้งยังเคยได้รับการพิจารณาให้เข้าชิงตำแหน่งสมเด็จพระสันตะปาปามาแล้ว ในปี 2013 เช่นเดียวกับพระคาร์ดินัลตาเกลย์ โดยมีผู้วางเดิมพันให้ท่านเป็นตัวเก็งก่อนการประชุมคอนเคลฟจะเริ่มขึ้นด้วย

พระคาร์ดินัลเติร์กสันเคยเป็นนักดนตรีมาก่อน โดยเป็นมือกีตาร์ในวงดนตรีแนวฟังก์ (funk) ท่านยังเป็นที่รู้จักกันดีในหมู่ศาสนิกชนว่ามีบุคลิกร่าเริงแจ่มใสเปี่ยมด้วยพลัง และแม้จะมีแนวคิดโน้มเอียงไปทางอนุรักษนิยม เหมือนกับพระคาร์ดินัลจากแอฟริกาส่วนใหญ่ แต่ท่านคัดค้านการออกกฎหมายของหลายประเทศในกาฬทวีป ที่กำหนดให้พฤติกรรมรักเพศเดียวกันเป็นความผิดอาญา ซึ่งรวมถึงประเทศกานาด้วย