อินฟลูเอนเซอร์สายสงคราม ร่ำรวยจากโศกนาฏกรรมด้วยการโพสต์ข้อมูลเท็จ

อินฟลูเอนเซอร์สังคมออนไลน์จำนวนไม่น้อย ได้โพสต์เนื้อหาที่สร้างความเข้าใจผิด เลือกข้างชัดเจน และโพสต์ภาพที่อาจทำให้ผู้พบเห็นไม่สบายใจ เกี่ยวกับสงครามระหว่างอิสราเอลและกลุ่มฮามาส บนแพลตฟอร์มเอ็กซ์ (ทวิตเตอร์ในอดีต) เนื้อหาของพวกเขาเหล่านี้ กลายเป็นเนื้อหาภาษาอังกฤษที่มีผู้เห็นและแชร์มากที่สุดในช่วงเดือน ต.ค. ที่ผ่านมา

อินฟลูเอนเซอร์เหล่านี้ ที่ไม่มีความเชี่ยวชาญในภูมิภาคตะวันออกกลางเลย มียอดผู้ติดตามเพิ่มขึ้นหลายล้านคน จากการปฏิเสธว่ากลุ่มติดอาวุธฮามาสไม่ได้ก่อการสังหารหมู่อันเหี้ยมโหด รวมถึงคอนเทนต์ที่สร้างจากภาพเก่า ๆ ภาพที่มีการตัดต่อดัดแปลง และภาพที่ให้เอไอสร้างขึ้น เพื่อบอกเล่าถึงสงครามที่กำลังเกิดขึ้น

ผู้เชี่ยวชาญที่ศึกษาเกี่ยวกับการบิดเบือนข้อมูลชี้ว่า บัญชีผู้ใช้บนแพลตฟอร์มเอ็กซ์เหล่านี้ ดูเหมือนจะสร้างรายได้ผ่านระบบสมัครสมาชิกและระบบแบ่งปันรายได้ของเอ็กซ์ จากการโพสต์เนื้อหาเชิงยั่วยุและบ่อยครั้งมักจะเป็นข้อมูลที่ไม่ตรงกับความเป็นจริง

จากนักเคลื่อนไหวด้านสภาพภูมิอากาศ สู่ สงครามต่อต้านอิสราเอล

อินฟลูเอนเซอร์ที่กลายเป็นดาวรุ่งบนเอ็กซ์จากสงครามอิสราเอล-ฮามาส คือ แจคสัน ฮิงเคิล วัย 24 ปี ซึ่งเรียกตัวเองว่า “คอมมิวนิสต์สร้างอเมริกาให้ยิ่งใหญ่อีกครั้ง” (MAGA Communist) และเป็นผู้สนับสนุนประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูติน ตัวยง สำหรับคำว่า “สร้างอเมริกาให้ยิ่งใหญ่อีกครั้ง” (Make America Great Again: MAGA) เป็นสโลแกนหาเสียงของอดีตประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์

นับแต่ความรุนแรงระหว่างอิสราเอลและกาซาปะทุขึ้น จำนวนผู้ติดตามบนเอ็กซ์ของ ฮิงเคิล พุ่งสูงขึ้น 4 เท่า เป็น 2 ล้านผู้ติดตาม โพสต์ต่าง ๆ ของเขา รวมถึงการรีทวิต ไลก์ และตอบกลับ บนเอ็กซ์ ถือว่ามีผู้ชมมากที่สุด

การเติบโตอย่างก้าวกระโดดนี้ เป็นผลมาจากลักษณะและปริมาณของทวิตที่เขาโพสต์ ซึ่งล้วนแต่เป็นคำกล่าวอ้างที่เป็นเท็จและสร้างความเข้าใจผิด รวมถึงมีวิดีโอที่มีเนื้อหารุนแรง ทั้งภาพเด็กบาดเจ็บและบ้านเรือนถูกทำลาย แม้จะมีเนื้อหาที่น่ากลัว แต่ทวิตเหล่านี้มีผู้เข้าชมมหาศาล และแชร์ออกไปในวงกว้าง

ผลการวิเคราะห์ของบริษัท โลจิคัลลี ซึ่งเป็นบริษัทด้านเทคโนโลยีที่ใช้เอไอในการสังเกตการณ์ข้อมูลที่บิดเบือน ได้แสดงให้เห็นว่า โพสต์ของฮิงเคิลมีการแชร์ออกไปมากกว่า 20 ล้านครั้งบนเอ็กซ์ นับแต่วันที่ 7 ต.ค.

โพสต์ของเขาที่เกี่ยวกับสงครามอิสราเอล-ฮามาส ยังคิดเป็น 75% ของโพสต์ที่มีการแชร์สูงสุดบนเอ็กซ์ กล่าวคือในจำนวนโพสต์เกี่ยวกับสงครามครั้งนี้ที่มีคนแชร์มากที่สุดบนเอ็กซ์ 20 อันดับแรก เป็นโพสต์ของ ฮิงเคิล ไปแล้วถึง 15 โพสต์

แต่เมื่อตรวจสอบกลับพบว่า ฮิงเคิล ไม่ได้เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านความขัดแย้งตะวันออกกลางเลย ก่อนที่กลุ่มฮามาสจะก่อเหตุโจมตีอิสราเอล เขาแทบไม่ทวิตอะไรเกี่ยวกับความขัดแย้งอิสราเอลและปาเลสไตน์ด้วยซ้ำ

ก่อนหน้านี้ เขาเป็นที่รู้จักในฐานะผู้มีแนวคิดด้านสิ่งแวดล้อมและสนับสนุนรัสเซีย ตอนเป็นวัยรุ่น เขาระบุว่าตนเองเป็นนักเคลื่อนไหวด้านชีววิทยา และเคยได้รับการกล่าวถึงในฐานะ “หนึ่งในนักสิ่งแวดล้อมรุ่นใหม่ที่เคลื่อนไหวเพื่อช่วยโลก” ของทีนโวก (Teen Vogue)

จากนั้นเขาก็มามีชื่อเสียงในโลกออนไลน์ จากการระบุว่าตนเองเป็น “คอมมิวนิสต์สร้างอเมริกาให้ยิ่งใหญ่อีกครั้ง” รวมถึงสนับสนุนโฆษณาชวนเชื่อของรัฐบาลรัสเซีย อาทิ การอ้างว่ายูเครนถูกปกครองโดยนาซี และประธานาธิบดีโวโลดิมีร์ เซเลนสกี เป็นคนติดยา เขายังอ้างว่า พันธุกรรมเป็นการหลอกลวงทางวิทยาศาสตร์ แสดงความรักต่อสตาลิน และให้การสนับสนุนระบอบอัสซาดในซีเรีย

จากนั้นในวันที่ 7 ต.ค. เมื่อกลุ่มฮามาสโจมตีอิสราเอล ฮิงเคิล ก็ทะยานขึ้นมามีชื่อเสียงแทบจะในทันที เขาเริ่มโพสต์เนื้อหาหลายสิบชิ้นในเชิงต่อต้านอิสราเอลในทุก ๆ วัน โดยอ้างว่าอิสราเอลเลวร้ายเทียบเท่ากลุ่มรัฐอิสลาม และอัลกออิดะห์

เขาเผยแพร่วิดีโอและรูปภาพมากมาย ที่บีบีซีได้ตรวจสอบแล้วพบว่า บิดเบือนและไม่ตรงกับความเป็นจริง

อาทิ โพสต์หนึ่งของเขาได้ใช้ภาพวิดีโอเก่าที่อิสราเอลทิ้งระเบิดใส่กาซาในอดีต เพื่อเล่าถึงเหตุการณ์ปัจจุบันในซีเรีย ส่วนอีกโพสต์หนึ่ง เขาอ้างการสืบสวนของหนังสือพิมพ์อิสราเอลสายเสรีนิยม ชื่อ ฮาเรตซ์ (Haaretz) เพื่อยืนยันว่ามีผู้เสียชีวิตจากการโจมตีของกลุ่มฮามาสอย่างเป็นทางการ 900 ราย แทนที่จะเป็น 1,200 ราย และอ้างว่ากว่าครึ่งในจำนวนนี้เป็นทหารอิสราเอล

ต่อมา ฮาเรตซ์ ซึ่งไม่เคยเผยแพร่เรื่องราวดังกล่าว ได้ออกแถลงการณ์ว่า โพสต์ของฮิงเคิลเป็น “การโกหกคำโต” และ “ไม่ได้มีพื้นฐานอยู่บนรายงานข่าวของฮาเรตซ์เลย” อย่างไรก็ดี โพสต์ดังกล่าวยังปรากฏอยู่บนเอ็กซ์ และมีผู้เข้าเห็นแล้วมากกว่า 5 ล้านครั้ง

ฮิงเคิล ยังไปไกลถึงขั้นปฏิเสธว่า กลุ่มฮามาสไม่ได้ก่อเหตุสังหารหมู่อย่างเหี้ยมโหดเมื่อวันที่ 7 ต.ค. โดยอ้างอย่างมั่ว ๆ ว่า พลเรือนที่เข้าร่วมเทศกาลดนตรีซูเปอร์โนวา ไม่ได้ถูกมือปืนฮามาสสังหาร แต่เสียชีวิตจาก “ลูกหลง” จากการปิดกั้นถนนของตำรวจอิสราเอล

“ฮามาสไม่ได้มีความผิดฐานสังหารหมู่อย่างโหดร้ายเมื่อวันที่ 7 ต.ค.” ฮิงเคิล โพสต์ ซึ่งจนถึงวันนี้ โพสต์นี้ก็ยังปรากฏอยู่บนเอ็กซ์ นี่เป็นความเท็จ เพราะบีบีซีตรวจสอบแล้วและยืนยันได้ว่า มือปืนฮามาสสังหารผู้เข้าร่วมเทศกาลดนตรีมือเปล่าจริง

ในการให้สัมภาษณ์กับบีบีซี ฮิงเคิล ยืนกรานว่าเขา “พูดความจริง” เกี่ยวกับความขัดแย้งนี้ และแม้เขาจะไม่ค่อยกล่าวถึงความขัดแย้งระหว่างอิสราเอลและปาเลสไตน์ ก่อนวันที่ 7 ต.ค. บนทวิตเตอร์ (หรือเอ็กซ์ในเวลาต่อมา) แต่เขาก็พูดถึงประเด็นเหล่านี้บนแพลตฟอร์มอื่น ๆ

ฮิงเคิล ยังอ้างว่า “ไม่ได้มองเรื่องรายได้เลย” และมัน “ดีกว่าที่จะหารายได้จากการพูดความจริง มากกว่าโกหกเกี่ยวกับประเด็นสำคัญ”

แต่เมื่อถามถึงการที่เขาไม่ได้มีความเชี่ยวชาญในเรื่องตะวันออกกลาง เขาระบุว่า “พวกผู้เชี่ยวชาญและสื่อกระแสหลัก ก็ไม่ได้เป็นผู้เชี่ยวชาญจริง ๆ”

อภิสิทธิ์ชนแบบใหม่ ?

แจคสัน ฮิงเคิล ไม่ได้เป็นอินฟลูเอนเซอร์คนเดียวที่ใช้กลยุทธ์เช่นนี้ ในการสร้างผู้ติดตามมหาศาล

มาริโอ นอว์ฟัล เป็นผู้ประกอบการด้านคริปโตเคอร์เรนซีในนครดูไบของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ที่เคยทำธุรกิจเกี่ยวกับสุขภาพและอุปกรณ์เครื่องครัว

อีลอน มัสก์ เจ้าของเอ็กซ์ ให้การรับรอง มาริโอ นอว์ฟัล หลายครั้ง เช่นให้การยอมรับว่าเป็นผู้มีข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับกิจการของรัสเซีย แม้ว่าเขาจะไม่มีความเชี่ยวชาญในด้านนี้เลยก็ตาม

นอว์ฟัล ไม่ได้ฝักใฝ่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งในสงครามอิสราเอล-ฮามาส แต่การโพสต์อัพเดทข้อมูลตลอด 24 ชั่วโมง ในบัญชีที่มีผู้ติดตามกว่า 1.1 ล้านคน ที่มักจะเริ่มด้วยคำว่า “ด่วน” หรือ “ข่าวใหม่” หรือ “เพิ่งมีข้อมูลเข้ามา” กลับขาดแหล่งที่มาที่ชัดเจน และหลายครั้งเป็นข้อมูลที่บิดเบือน

ยกตัวอย่าง เขาโพสต์วิดีโอที่จริง ๆ แล้วเป็นการยิงจรวดในซีเรีย แต่อ้างว่าเป็นเหตุการณ์ที่เกิดในฉนวนกาซา ต่อมาโพสต์นี้ถูกลบออกไป แต่อีกโพสต์หนึ่งที่อ้างอย่างผิด ๆ ว่า นายพลอิสราเอลถูกฮามาสลักพาตัวไป ยังคงปรากฏอยู่บนเอ็กซ์ และมีผู้เข้าชมแล้วกว่า 18 ล้านครั้ง

บีบีซีได้ติดต่อขอความเห็นจาก นอว์ฟัล แต่เขาไม่ได้ตอบกลับ

รายได้จากเอนเกจเมนต์

ชายาน ซาร์ดาริซาเดห์ จากทีมข่าวบีบีซีเวริฟาย ได้สังเกตการณ์และหักล้างโพสต์ที่บิดเบือนและเป็นความเท็จเกี่ยวกับสงครามอิสราเอล-ฮามาส บนเอ็กซ์มาอย่างต่อเนื่อง เขาเปิดเผยว่า “อัลกอริทึมของสังคมออนไลน์ ช่วยผลักดันคอนเทนต์ที่น่าตกใจและน่าหวาดกลัวอย่างต่อเนื่อง กลายเป็นว่าสงครามช่วยให้คอนเทนต์แบบนี้ผลิบานอย่างมาก”

“ภายใต้การบริหารของอีลอน มัสก์ ระบบเอ็กซ์พรีเมียมช่วยผลักดันคอนเทนต์ของบัญชีผู้ใช้ที่สมัครเอ็กซ์พรีเมียม และยังเสนอเงินแบบรายเดือนให้ผู้ใช้ ขึ้นอยู่กับปริมาณเอ็นเกจเมนต์และรายได้จากโฆษณา” เขากล่าว

ระบบเอ็กซ์พรีเมียม และพรีเมียมพลัส เป็นระบบสมัครสมาชิกแบบเสียค่าใช้จ่ายที่มัสก์เปิดตัวออกมา ทำให้บัญชีผู้ใช้เอ็กซ์ที่ชำระค่าสมาชิก เมื่อโพสต์อะไรขึ้นมา ก็จะปรากฏบนหน้าฟีดก่อน ผู้ใช้ยังเปิดให้ผู้ใช้คนอื่นสมัครสมาชิกเพื่อติดตามบัญชีของตนบนเอ็กซ์ได้ด้วย ซึ่งผู้ใช้ที่เปิดระบบสมาชิกเช่นนี้ก็จะได้เงินจากเอ็กซ์ ภายใต้ระบบแบ่งปันรายได้จากการโฆษณา

อัตราการสมัครสมาชิกแบบเสียค่าใช้จ่ายเพื่อติดตามบัญชีต่าง ๆ บนเอ็กซ์นั้น จะแตกต่างกันออกไป ฮิงเกิล เรียกเก็บเงินประมาณ 100 บาทต่อเดือน ส่วนบัญชีผู้ใช้ที่เป็นที่นิยมอื่น ๆ จะคิดค่าใช้จ่ายคิดเป็นเงินไทย 35-180 บาทต่อเดือน อย่างไรก็ดี ตัวเลขจำนวนผู้สมัครรับข้อมูลแบบนี้ ไม่มีการเปิดเผยออกมา

เมื่อเดือน ก.ค. วอร์มอนิเตอร์ ซึ่งเป็นบัญชีเอ็กซ์ที่โพสต์คอมเมนต์เชิงต่อต้านชาวยิว อ้างว่าได้รับเงินเกือบ 570,000 บาทจากระบบแบ่งปันรายได้สำหรับครีเอเตอร์ของเอ็กซ์

“รายได้ที่เอ็กซ์จ่ายให้ผู้สมัครแพคเกจเอ็กซ์พรีเมียม และระดับการเติบโตของผู้ติดตามนับแต่วันที่ 7 ต.ค. เป็นสองเหตุผลสำคัญที่ทำให้บัญชีอินฟลูเอนเซอร์เหล่านี้ ยังดำเนินพฤติกรรมเหล่านี้ต่อไป” ไคลี วอลเตอร์ หัวหน้าฝ่ายวิจัยของโลจิคัลลี กล่าว

ด้าน เอ็กซ์ ยังไม่ตอบคำร้องขอความเห็นจากบีบีซี