นักธรณีวิทยาชี้เมือง “เลกโก” คือวิวในฉากหลังภาพโมนาลิซา

ภาพวาด “โมนาลิซา” ของจิตรกรเอก “เลโอนาร์โด ดา วินชี” คือภาพที่มีชื่อเสียงเลื่องลือจนเป็นที่รู้จักของผู้คนมากที่สุดในโลก แต่ก็ยังคงมีความลึกลับที่เป็นปริศนาอีกมากมายหลายอย่างแวดล้อมภาพนี้อยู่

นอกจากรอยยิ้มที่ดูลึกลับน่าพิศวงของหญิงในภาพแล้ว คำถามเกี่ยวกับองค์ประกอบหลายอย่างในภาพ ก็ยังคงเป็นปริศนาคาใจที่หาคำตอบไม่ได้มานานกว่า 500 ปี นับตั้งแต่ศิลปินอัจฉริยะได้รังสรรค์ผลงานชิ้นนี้ขึ้นมา

แต่ล่าสุด แอน พิซโซรุสโซ นักธรณีวิทยาและผู้เชี่ยวชาญประวัติศาสตร์ศิลปะยุคฟื้นฟูศิลปะวิทยาการหรือเรอเนซองส์ ออกมาประกาศว่าเธอสามารถไขปริศนาสำคัญของภาพได้แล้วเรื่องหนึ่ง นั่นก็คือตำแหน่งที่ตั้งของเมืองที่เป็นวิวฉากหลังในภาพโมนาลิซานั่นเอง

พิซโซรุสโซใช้ทักษะความเชี่ยวชาญด้านธรณีวิทยาของเธอ ชี้ตำแหน่งที่ตั้งของภูมิทัศน์ที่ปรากฏอยู่เบื้องหลังของโมนาลิซา โดยระบุว่าสะพานที่ดูเหมือนจะสร้างขึ้นในศตวรรษที่ 14 ซึ่งปรากฏอยู่ในภาพ เป็นหลักฐานบ่งชี้ว่าดาวินชีน่าจะวาดภาพนี้ที่เมือง “เลกโก” (Lecco) ของอิตาลี โดยเมืองแห่งนี้ตั้งอยู่ริมฝั่งทะเลสาบโคโมอันงดงามเลื่องชื่อในแคว้นลอมบาร์ดี

มีการนำเสนอผลวิจัยข้างต้นในการประชุมวิชาการด้านธรณีวิทยา ซึ่งเพิ่งจัดขึ้นที่เมืองเลกโกในทางตอนเหนือของอิตาลี โดยพิซโซรุสโซบอกว่า เธอทำการวิจัยโดยใช้ทักษะความเชี่ยวชาญทั้งด้านธรณีวิทยาและประวัติศาสตร์ศิลปะผสมผสานกัน ทำให้เธอมองว่าดาวินชีไม่ได้เป็นเพียงศิลปินหรือจิตรกรเอกเท่านั้น แต่ยังเป็น “นักธรณีวิทยาผู้ยิ่งใหญ่” อีกด้วย

“ฉันถือว่าเขาคือบิดาแห่งวิชาการด้านธรณีวิทยา เพราะเอกลักษณ์อันโดดเด่นอย่างหนึ่งในผลงานของเขาก็คือ ความแม่นยำเที่ยงตรงทางธรณีวิทยา ลองพิจารณาภาพวาดของเขาภาพไหนก็ได้ที่มีหินหรือพืชพรรณต่าง ๆ อยู่ มันจะดูสมจริงเป็นธรรมชาติมาก จนบอกได้เลยว่าอะไรเป็นอะไรในภาพนั้น”

พิซโซรุสโซบอกกับรายการ บีบีซี โกลบอล นิวส์ พอดแคสต์ ว่าเธอได้สืบค้นตามรอยดาวินชีไปจนถึงเมืองเลกโก ซึ่งมีบันทึกว่าเขาเคยเดินทางมาเยือนเมืองแห่งนี้ในอดีต เมื่อราว 500 ปีก่อน

“เมื่อฉันมองดูสิ่งที่ปรากฏในผลงานภาพวาดและภาพเขียนของดาวินชี ฉันเห็นว่ามันยังคงมีเค้าเหมือนกับภูมิทัศน์ของสถานที่จริงในปัจจุบัน แม้เวลาจะผ่านไปเนิ่นนานแล้วก็ตาม” พิซโซรุสโซกล่าว

หลายทศวรรษก่อนหน้านี้ บรรดานักประวัติศาสตร์ศิลปะพยายามค้นหาตำแหน่งที่ตั้งจริงของสะพานที่ปรากฏในภาพโมนาลิซา ซึ่งก็ทำได้ยากมาก เพราะมีลักษณะเหมือนสะพานที่พบได้ทั่วไปตามเมืองต่าง ๆ ของอิตาลี

อย่างไรก็ตาม พิซโซรุสโซมีความเห็นที่ต่างออกไป “ฉันพบว่าทุกคนพากันมุ่งความสนใจไปที่ตัวสะพานเพียงอย่างเดียวเท่านั้น ทำให้ไม่ต่างกับการมองหารถมินิคูเปอร์คันหนึ่ง ท่ามกลางรถแบบเดียวกันที่มีอยู่มากมายเกลื่อนกลาดทั่วอิตาลี”

“แน่นอนว่าคุณต้องให้ความสนใจกับสะพาน แต่ก็ต้องให้ความสนใจข้อมูลทางธรณีวิทยารวมทั้งตัวทะเลสาบในภาพด้วย ซึ่งมันชี้ว่าภูมิทัศน์ดังกล่าวคือเมืองแห่งนี้”

พิซโซรุสโซพบว่า ภูมิทัศน์ในฉากหลังของภาพโมนาลิซามีความสอดคล้องต้องกันกับเมืองเลกโก ซึ่งตั้งอยู่ริมฝั่งทะเลสาบโคโม อันเป็นสถานที่ท่องเที่ยวเลื่องชื่อในทางตอนเหนือของอิตาลี ดังนั้นจึงเชื่อได้ว่าภาพเหมือนบุคคลที่มีชื่อเสียงที่สุดของโลก น่าจะถูกวาดขึ้นที่เมืองแห่งนี้

“ทะเลสาบโคโมเป็นสถานที่แห่งหนึ่งที่ดาวินชีใช้เวลาพำนักอยู่นานมาก เพราะเขาเคยพยายามขุดคลองเชื่อมต่อนครมิลานเข้ากับทะเลสาบแห่งนี้ แต่ก็ไม่ประสบความสำเร็จ เพราะพื้นที่บางช่วงมีหินแข็งที่ขุดลอกได้ยากอยู่มากเกินไป”

พิซโซรุสโซยังบอกว่า แนวภูเขาที่ปรากฏอยู่ในภาพก็คือเทือกเขาแอลป์ ซึ่งมีบันทึกเป็นหลักฐานว่าดาวินชีได้เคยมาเยือนด้วยเช่นกัน ส่วนสะพานที่ด้านหลังของโมนาลิซานั้น น่าจะเป็นสะพานอัซโซเน วิสคอนติ (Azzone Visconti) ซึ่งถูกสร้างขึ้นในช่วงยุคศตวรรษที่ 14

พิซโซรุสโซใช้เครื่องมือค้นหาตำแหน่งทางภูมิศาสตร์ อย่างเช่นกูเกิลแมป, กูเกิลเอิร์ธ, รวมทั้งโดรนที่ช่วยบินค้นหาและตรวจสอบตำแหน่งที่ตั้ง เธอกล่าวหลังสามารถสรุปผลการวิจัยได้ว่า “ทุกอย่างลงตัวเหมาะเจาะไปหมด”

ก่อนหน้านี้นักวิชาการเชื่อในสมมติฐานที่มีผู้เสนอเมื่อปี 2011 ซึ่งระบุว่าเมืองในวิวฉากหลังของภาพโมนาลิซา น่าจะได้แก่ เมืองบ็อบบิโอ (Bobbio) เมืองเล็ก ๆ อีกแห่งหนึ่งทางตอนเหนือของอิตาลี เนื่องจากสะพานและถนนที่ปรากฏในภาพดูจะมีความเชื่อมโยงเกี่ยวข้องกับเมืองแห่งนั้น

ต่อมาในปี 2023 มีผู้เสนออีกสมมติฐานหนึ่งว่า สะพานที่ดาวินชีวาดลงในภาพโมนาลิซา คือสะพานแห่งหนึ่งในเมืองอาเรซโซ (Arezzo) นอกจากนี้สะพานที่มีชื่อว่า ปอนเต โรมิโต ในเมืองลาเตรีนา (Laterina) ยังเคยถูกตั้งข้อสงสัยว่ามีความเกี่ยวข้องกับภาพโมนาลิซาอีกด้วย

ทั้งนี้ ภาพโมนาลิซาถูกวาดขึ้นในยุคศตวรรษที่ 16 ถือเป็นผลงานศิลปะที่มีชื่อเสียงมากที่สุดชิ้นหนึ่งของโลก ซึ่งปัจจุบันถูกจัดแสดงอยู่ที่พิพิธภัณฑ์ลูฟร์ ในกรุงปารีสของฝรั่งเศส

ส่วนเลโอนาร์โด ดา วินชี เจ้าของผลงานชื่อก้องโลก เขาไม่เพียงแต่เป็นจิตรกรเอกเท่านั้น ทว่ายังเป็นประติมากร, วิศวกร, นักวิทยาศาสตร์, นักคณิตศาสตร์, และนักประดิษฐ์อีกด้วย สิ่งที่เขาค้นพบและรังสรรค์ขึ้นเมื่อกว่า 500 ปีก่อน ได้ปูทางไปสู่วิถีการดำรงชีวิตของคนเราในปัจจุบันนี้