จีนโคลนลิงวอกสำเร็จ หวังใช้เป็นสัตว์ทดลองทางการแพทย์

นักวิจัยจีนได้โคลน “ลิงวอก” ตัวแรกสำเร็จ เพื่อนำมาเป็นตัวทดลองทางการแพทย์

ลิงวอก เป็นสปีชีส์ลิงที่ถูกนำมาใช้ในทางการแพทย์อย่างแพร่หลาย เพราะมีคุณลักษณะทางกายภาพคล้ายคลึงกับมนุษย์

นักวิจัยจีนที่ทำการโคลนลิงวอก ระบุว่า ลิงโคลนนิงจะช่วยให้การพัฒนายาเป็นไปอย่างรวดเร็วมากขึ้น เพราะหากทดลองยากับลิง จะช่วยให้ได้ผลลัพธ์คล้ายคลึงกับผลที่จะเกิดกับมนุษย์

ความพยายามที่ผ่านมาของนักวิจัยจีนเพื่อโคลนนิงลิงวอก ไม่ประสบความสำเร็จ รวมถึงการที่โคลนนิงลิงจนมีชีวิตขึ้นมาแล้ว แต่มันก็ตายในไม่กี่ชั่วโมงต่อมา

ด้านกลุ่มสวัสดิภาพสัตว์ ชี้ว่า “วิตกกังวล” ต่อการโคลนนิงลิงวอกของจีน

โดยทั่วไปแล้ว สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมเพศผู้และเพศเมีย จะปฏิสนธิกัน จนออกมาเป็นลูกสัตว์ที่มีส่วนผสมยีนจากทั้งพ่อและแม่ แต่ในการโคลนนิงนั้น จะใช้เทคนิคที่สร้างสัตว์ขึ้นมาด้วยยีนที่เหมือนกันสัตว์ต้นทาง เสมือนการทำสำเนาสัตว์ขึ้นมาใหม่

สัตว์ที่เกิดจากการโคลนที่มีชื่อเสียงที่สุด คือ แกะดอลลี มันถูกโคลนขึ้นในปี 1996 โดยนักวิทยาศาสตร์ได้สั่งการให้เซลล์จากแกะอีกตัว แปรสภาพเป็นเอ็มบริโอ หรือตัวอ่อน ที่สามารถเติบโตขึ้นมาเป็นสิ่งมีชีวิตได้ จากนั้นนักวิทยาศาสตร์ก็นำเอ็มบริโอนั้น ปลูกถ่ายเข้าไปในแกะตัวเมีย ที่ทำหน้าที่ตั้งครรภ์แทน

สำหรับการโคลนลิงวอกนี้ ทีมนักวิจัยจีนอธิบายในวารสาร เนเจอร์คอมมูนิเคชัน ว่า ได้ใช้กระบวนการเดียวกับการโคลนแกะดอลลี เพื่อให้กำเนิดลิงวอกโคลน พร้อมชี้ว่า ลิงวอกที่โคลนออกมาได้ มีชีวิตและมีสุขภาพดีหลังการโคลน 2 ปี ซึ่งเป็นดัชนีชี้วัดว่า การโคลนนิงประสบความสำเร็จ

ดร.ฝ่าหลง ลู่ จากสถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์บอกกับบีบีซีว่า “ทุกคนต่างมีความสุข” ต่อผลลัพธ์ที่ประสบความสำเร็จนี้

แต่โฆษกราชสมาคมป้องกันการทารุณกรรมสัตว์ ชี้ว่า สัตว์ไม่ควรต้องมาทุกข์ทรมาน เพื่อผลประโยชน์ต่อคนไข้ที่เป็นมนุษย์ แม้ว่าสัตว์นั้นจะเกิดจากการโคลนก็ตาม

สำหรับลิงวอกนั้น พบโดยทั่วไปในเอเชีย โดยประเทศที่มีประชากรลิงวอกอยู่มาก อาทิ อัฟกานิสถาน อินเดีย ไทย เวียดนาม และจีน ซึ่งพวกมันถูกนำมาใช้ในการทดลองทางการแพทย์ เพื่อศึกษาการติดเชื้อและภูมิคุ้มกัน

ย้อนไปเมื่อปี 2018 ลิงมาคากที่เกิดจากการโคลนคู่แรก ได้ถือกำเนิดขึ้น แต่ลิงวอก ก็ยังเป็นสัตว์ทดลองที่นักวิจัยทางการแพทย์นิยมใช้ เพราะมียีนที่มีคุณลักษณะคล้ายคลึงกับมนุษย์

แต่การโคลนเซลล์ของสัตว์โตเต็มวัยให้กลายเป็นตัวอ่อนก็มีปัญหาอยู่ เพราะความพยายามส่วนใหญ่มักจะเกิดความผิดพลาดในกระบวนการตั้งโปรแกรมเซลล์ ทำให้โคลนสัตว์ออกมาได้น้อย อีกทั้งยังมีสุขภาพที่ย่ำแย่ เรียกว่า โอกาสโคลนสำเร็จอยู่ที่ 1-3% เท่านั้นสำหรับสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม แล้วยิ่งเป็นลิงวอก ถือว่าการโคลนยิ่งยากเข้าไปใหญ่ เพราะไม่เคยมีใครโคลนมันสำเร็จ จนกระทั่งนักวิจัยจีนโคลนลิงวอกตัวแรกของโลกขึ้นมาได้เมื่อ 2 ปีก่อน

นักวิจัยจีนค้นพบว่า ความพยายามโคลนลิงวอกที่แล้วมา ทางทีมตั้งโปรแกรมส่วนรกได้ไม่เหมาะสม ทำให้กระบวนการโคลนไม่ลุล่วง ซึ่งรกนี้เองเป็นตัวนำออกซิเจนและสารอาหารไปหล่อเลี้ยงตัวอ่อน

ดังนั้น ทีมวิจัยจึงเลี่ยงปัญหานี้ ด้วยการไม่ใช้ชิ้นส่วนที่จะพัฒนาเป็นรกของเอ็มบริโอที่โคลนออกมาได้ แต่สกัดเซลล์ชั้นในส่วนนี้ออกมา แล้วนำไปใส่ในบริเวณส่วนนอกของเอ็มบริโอที่ไม่ได้เกิดจากการโคลน เพื่อให้เซลล์พัฒนากลายเป็นรกตามปกติ จากนั้นค่อยนำเอ็มบริโอที่ผสมผสานทั้งเซลล์จากการโคลนและไม่โคลน ปลูกถ่ายเข้าไปยังลิงตัวเมีย จนให้กำเนิดลิงที่แทบจะเหมือนกับลิงวอกต้นทางทุกประการ

นักวิจัยได้ใช้เอ็มบริโอ 113 ชิ้น ในจำนวนนี้ 11 ชิ้นถูกนำไปปลูกถ่าย นำมาสู่การตั้งครรภ์ 2 ตัว และเกิดออกมาสำเร็จ 1 ตัว โดยนักวิจัยตั้งชื่อลิงวอกโคลนว่า “เรโทร” เป็นการตั้งชื่อตามเทคนิกที่ใช้ คือ “การแทนที่เนื้อเยื่อตัวอ่อนส่วนนอก”

แต่ราชสมาคมป้องกันการทารุณกรรมสัตว์ ข้องใจกับงานวิจัยนี้ของจีน

“ผลการศึกษานี้ยังไม่มีการนำไปปรับใช้จริง เราสันนิษฐานว่า คนไข้มนุษย์จะได้ประโยชน์จากการทดลองนี้ แต่การนำไปปรับใช้ในชีวิตจริง ยังต้องใช้เวลาอีกนานหลายปี ซึ่งระหว่างนั้น มีความเป็นไปได้ที่จะต้องมีการโคลนสัตว์ต้นแบบออกมาอีกมาก เพื่อพัฒนาเทคโนโลยีนี้” โฆษกของราชสมาคม ระบุ

“ราชสมาคมป้องกันการทารุณกรรมสัตว์กังวลว่า สัตว์จำนวนมากจะทุกข์ทรมานจากการทดลองนี้ ที่ยังมีอัตราสำเร็จต่ำ สัตว์ประเภทวานรถือเป็นสัตว์ที่มีความรู้และมีความรู้สึก พวกมันไม่ใช่แค่อุปกรณ์วิจัย”

ศาสตราจารย์ โรบิน โลเวลล์-แบดจ์ จากสถาบันฟรานซิสคริกในกรุงลอนดอน มีความกังวลเช่นกัน แม้ว่าจะสนับสนุนการวิจัยสัตว์หากผลประโยชน์ต่อคนไข้มีมากกว่าความทุกข์ทรมานต่อสัตว์

“การมีสัตว์ที่มียีนที่คล้ายคลึงกัน จะลดความคลาดเคลื่อนในการทดลองได้ แต่ก็ต้องถามว่ามันคุ้มไหม”

“จำนวนความพยายามโคลนมันสูงมาก ทีมวิจัยจีนต้องใช้เอ็มบริโอจำนวนมาก แล้วปลูกถ่ายเข้าไปในลิงตัวเมีย เพื่อให้ได้สัตว์ที่มีชีวิตออกรอดออกมาเพียงตัวเดียว”

สิ่งที่นักวิจัยกังวล คือ นักวิทยาศาสตร์จีนโคลนลิงวอกออกมาได้แค่ตัวเดียว

“คุณสรุปไม่ได้ว่าเทคนิคที่ใช้นั้นสำเร็จ เพราะคุณสร้างสัตว์ออกมาได้ตัวเดียว มันไม่มีเหตุผลสิ้นดีที่จะกล่าวอ้างว่าคุณทำสำเร็จ คุณต้องใช้เทคนิกนี้สร้างออกมาให้ได้อย่างน้อยก็ 2 ตัว หรือมากกว่านั้น”

ดร.ฝ่าหลง หลู ตอบโต้ผ่านบีบีซีว่า ทีมวิจัยมีเป้าหมายที่จะโคลนลิงวอกออกมาอีก ด้วยการใช้เอ็มบริโอที่น้อยลง พร้อมเสริมว่า ได้ขอการอนุมัติทางจริยธรรมแล้ว ก่อนจะดำเนินการวิจัย

“กระบวนการเกี่ยวกับสัตว์ทั้งหมดในงานวิจัยของเรา ยึดโยงกับแนวทางการปฏิบัติที่กำหนดโดยคณะกรรมการด้านการใช้งานและการดูแลสัตว์ของสถาบันวิทยาศาสตร์ชีวภาพเซี่ยงไฮ้ สถาบันวิทยาศาสตร์จีน และสถาบันประสาทวิทยาศาสตร์ กระบวนการวิจัยยังได้รับการอนุมัติโดยศูนย์ความเป็นเลิศทางวิชาการด้านการวิจัยเซลล์ต้นกำเนิด”