จี 20 : ผู้นำโลกจ่อออกแถลงการณ์ร่วมประณามผลกระทบจาก "สงครามในยูเครน"

ประธานาธิบดีโจโก วิโดโด ของอินโดนีเซีย ในฐานะเจ้าภาพและประธานการประชุมสุดยอดผู้นำประเทศ จี 20 ปราศรัยเปิดการประชุมในวันนี้ (15 พ.ย.) โดยมีหัวข้อสำคัญ คือ สงครามระหว่างรัสเซียและยูเครน 

“การมีความรับผิดชอบไม่ใช่การสร้างสถานการณ์ที่มีเพียงฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งชนะ แต่ความรับผิดชอบหมายถึงเราต้องยุติสงคราม” นายวิโดโด กล่าว 

นานาประเทศคาดหวังว่า การประชุมจี 20 ในอินโดนีเซีย จะออกแถลงการณ์ร่วมเพื่อประณามรัสเซียที่รุกรานยูเครนมานานย่างเข้าเดือนที่ 9 แล้ว ด้านสหรัฐอเมริกาและชาติยุโรป หวังใช้การประชุมนี้เป็นหลักฐานว่า รัสเซียกำลังถูกโดดเดี่ยวมากขึ้นจากประชาคมโลก

“คุณจะได้เห็นสมาชิกส่วนใหญ่ของจี 20 ที่ออกมาประณามสงครามของรัสเซียในยูเครน” เจ้าหน้าที่ระดับสูงของสหรัฐฯ กล่าว โดยไม่ขอแสดงตน

หากที่ประชุมผู้นำประเทศ จี 20 ออกแถลงการณ์ร่วมประณามรัสเซีย ซึ่งเป็นหนึ่งในชาติสมาชิก จะถือเป็นความพ่ายแพ้ทางการทูตของรัสเซีย ที่ต้องการสร้างพันธมิตรต้านทานอิทธิพลของชาติตะวันตก โดยเฉพาะกับสมาชิกจี 20 อย่าง จีน อินเดีย และแอฟริกาใต้ ที่จนถึงตอนนี้ ยังไม่แสดงท่าทีว่าจะร่วมลงนามประณามรัสเซียหรือไม่

อย่างไรก็ดี ระหว่างการประชุมแบบทวิภาคี ระหว่างประธานาธิบดีโจ ไบเดน ของสหรัฐฯ​ และนายสี จิ้นผิง ประธานาธิบดีจีน เมื่อวานนี้ (14 พ.ย.) เริ่มเห็นสัญญาณว่าจีนเริ่มไม่พอใจกับการกระทำของรัสเซียที่ยืดเยื้อมานาน

สื่อของจีนรายงานว่า นายสีบอกว่าเขากังวลมากเรื่องสถานการณ์การสู้รบในยูเครนที่ยืดเยื้อมาหลายเดือนแล้ว ก่อนหน้านี้ จีนได้ออกมาเรียกร้องให้รัสเซียยับยั้งชั่งใจแต่ก็ไม่ได้ถึงกับประณามรัสเซียซึ่งเป็นคู่ค้าทางเศรษฐกิจ

ผู้นำยูเครนปราศรัยต่อที่ประชุม

ประธานาธิบดีโวโลดิมีร์ เซเลนสกี ของยูเครน ประกาศต่อที่ประชุมสุดยอดผู้นำจี 20 ที่บาหลี ของอินโดนีเซีย ผ่านการปราศรัยผ่านวิดีโอว่า ถึงเวลายุติสงครามที่รัสเซียเป็นผู้เริ่มแล้ว

“ผมเชื่อว่า ถึงเวลาแล้วที่สงครามทำลายล้างของรัสเซีย จะต้องหยุดและสามารถยุติลงได้... หากทำสำเร็จ จะเป็นการช่วยชีวิตหลายพันชีวิต”

การปราศรัยผ่านวิดีโอครั้งนี้ มีนายสี จิ้นผิง ผู้นำจีน รับฟังด้วย โดยนายเซเลนสกี ยังประณาม “คำขู่ใช้อาวุธนิวเคลียร์ของรัฐบาลรัสเซีย” ซึ่งเป็นวาทกรรมของประธานาธิบดีรัสเซีย ซึ่งทำให้แม้แต่จีนก็รู้สึกวิตกกังวล

“ไม่มีข้ออ้างใด ๆ สำหรับการแบล็กเมลด้วยนิวเคลียร์... ขอบคุณ จี 19 (ไม่นับรัสเซีย) ที่ชัดเจนต่อเรื่องนี้” 

ด้านรัสเซียนั้น ประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูติน ของรัสเซีย ไม่ได้เข้าร่วมด้วยตนเอง แต่ส่งนายเซอร์เก ราฟลอฟ รัฐมนตรีต่างประเทศเข้าร่วมแทน ท่ามกลางข่าวก่อนหน้านี้ว่า นายราฟลอฟถูกส่งตัวไปโรงพยาบาลจากอาการทางหัวใจ แต่ต่อมา กระทรวงการต่างประเทศรัสเซียปฏิเสธรายงานดังกล่าวว่า ไม่เป็นความจริง

ร่างแถลงการณ์ร่วมต้านสงคราม

รัสเซียเผชิญกับแรงกดดันที่มากขึ้นในเวที จี 20 ไม่ว่าจะจากประธานาธิบดีอินโดนีเซีย ที่ประกาศว่าสงครามต้องยุติ ระหว่างพิธีเปิดการประชุม ไปจนถึงผู้นำยูเครนที่ปราศรัยว่า ถึงเวลาที่ต้องหยุดสงครามที่รัสเซียก่อแล้ว

ไม่เพียงเท่านั้น ร่างแถลงการณ์ร่วมที่ประชุมสุดยอดผู้นำ จี 20 ซึ่งรวมถึงรัสเซียด้วย มีเนื้อหาต่อต้านผลกระทบของ “สงครามในยูเครน” ซึ่งเป็นความขัดแย้งที่ “ชาติสมาชิกส่วนใหญ่ประณาม”

จี 20 ยังมีกำหนดจะประกาศว่า “การคุกคามด้วยอาวุธนิวเคลียร์เป็นสิ่งที่ยอมรับไม่ได้” ซึ่งเป็นการต่อต้านวาทกรรมที่ประธานาธิบดีรัสเซียใช้มาบ่อยครั้ง นับแต่รุกรานยูเครน

หากแถลงการณ์ไม่มีการเปลี่ยนเนื้อหา ยังหมายความว่า แรงสนับสนุนรัสเซียจากจีนเริ่มลดลงแล้ว ด้านรัฐมนตรีต่างประเทศรัสเซียระบุว่า เวที จี 20 ไม่ควรใช้เป็นสถานที่หารือเรื่องความมั่นคง แต่ควรให้ความสำคัญกับเรื่องเศรษฐกิจเป็นหลัก

จีนหวังเชื่อมสัมพันธ์ออสเตรเลีย

ผู้นำจีนเป็นผู้นำโลกที่ผู้นำมหาอำนาจในเวที จี 20 ล้วนต้องการเข้าพบ ไม่ว่าจะประธานาธิบดีสหรัฐฯ ประธานาธิบดีอินโดนีเซีย ประธานาธิบดีฝรั่งเศส และล่าสุด เขาได้หารือกับนายกรัฐมนตรีออสเตรเลีย

ประธานาธิบดีสี ระบุว่า ต้องการให้ความสัมพันธ์ระหว่างจีนและออสเตรเลีย ฟื้นฟูและพัฒนาให้ดีขึ้น ระหว่างการหารือแบบทวิภาคีกับนายกรัฐมนตรีแอนโทนี อัลบาเนซี ของออสเตรเลีย

ความสัมพันธ์ระหว่างจีนและออสเตรเลีย ตึงเครียดมานานหลายปี จากความขัดแย้งทางการค้า จนทำให้การหารือระดับสูงต้องหยุดชักงัก แต่การหารือระหว่างสองผู้นำเพียง 32 นาที กลับส่งสัญญาณว่า ความสัมพันธ์ระหว่างจีนและออสเตรเลียอาจดีขึ้น โดยผู้นำออสเตรเลียระบุว่า เป็นการหารือที่ “เป็นบวกและเป็นขั้นเป็นตอน”

จีนไม่พอใจออสเตรเลียมากที่สุด ต่อกรณีที่รัฐบาลออสเตรเลียออกกฎหมายปิดกั้นไม่ให้บริษัทหัวเว่ยของจีน ดำเนินข้อตกลงพัฒนาระบบ 5 จี ให้ออสเตรเลีย อีกทั้ง ออสเตรเลียยังเรียกร้องให้ดำเนินการสอบสวนถึงแหล่งต้นตอของโควิด พุ่งเป้าไปที่จีน 

ส่งผลให้ช่วงไม่กี่ปีมานี้ จีนดำเนินมาตรการคว่ำบาตรสินค้าออสเตรเลีย ระงับการเจรจาในระดับรัฐมนตรี ทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างสองประเทศตกต่ำที่สุดนับแต่เหตุการณ์เทียนอันเหมินในปี 1989 

แดนนี รัสเซล รองประธานสถาบันนโยบายสังคมเอเชียในนครนิวยอร์ก ระบุว่า “สี จิ้นผิง กำลังทำงานเพื่อชดเชยโอกาสที่เสียไปในเวทีโลก... ถือเป็นการทูตแบบใช้เสน่ห์เชิงรุก”

“การหารือระหว่างไบเดนและสี ยังเป็นความหวังว่า สองมหาอำนาจจะไม่เอาความขัดแย้งทวิภาคี มากระทบกับความรับผิดชอบในระดับสากล”

พบกันด้วยตัวเองครั้งแรก 

ผู้นำสหรัฐฯและจีนพบหารือกันที่บาหลี เมื่อชวงบ่ายของวันที่ 14 พ.ย. ก่อนเข้าร่วมประชุมผู้นำ จี 20 ซึ่งเป็นการหารือเพื่อส่งเสริมความร่วมมือด้านเศรษฐกิจระหว่างประเทศที่พัฒนาแล้วและที่เศรษฐกิจขนาดใหญ่

เป็นครั้งแรกที่ผู้นำทั้งสองพบกันด้วยตัวเอง นับตั้งแต่นายไบเดน เข้ารับตำแหน่งเมื่อปี 2020 และเป็นการพบกันในขณะที่ความสัมพันธ์ของมหาอำนาจทั้งสองประเทศยังคงร้าวฉาน 

คาดว่าหัวข้อสำคัญในการสนทนาจะอยู่ที่เรื่องของไต้หวันที่จีนอ้างว่าเป็นส่วนหนึ่งของจีน แต่ไต้หวันไม่คิดเช่นนั้น

จี 20 คืออะไร

กลุ่มจี 20 คือกลุ่มความร่วมมือด้านเศรษฐกิจระหว่างประเทศพัฒนาแล้วและเศรษฐกิจขนาดใหญ่ ซึ่งประกอบด้วยสมาชิก 20 ประเทศ เมื่อนับรวมผลผลิตทางเศรษฐกิจในกลุ่มจี 20 แล้ว มีมูลค่าราว 85% และมีมูลค่าการค้าคิดเป็น 75% ของทั้งโลก ขณะที่มีจำนวนประชากรราว 2 ใน 3 ของโลก 

สมาชิกกลุ่มจี 20 ประกอบด้วย สหภาพยุโรป และอีก 19 ประเทศ ได้แก่ อาร์เจนตินา ออสเตรเลีย บราซิล แคนาดา จีน ฝรั่งเศส เยอรมนี อินเดีย อินโดนีเซีย อิตาลี ญี่ปุ่น เม็กซิโก รัสเซีย ซาอุดีอาระเบีย แอฟริกาใต้ เกาหลีใต้ ตุรกี สหราชอาณาจักร และสหรัฐฯ ขณะที่สเปน มักได้รับเชิญเข้าร่วมประชุมเป็นประจำ