ที่มาของกระแสความต้องการเปลี่ยนชื่อประเทศ "อินเดีย" เป็น "ภารัต" เป็นอย่างไร

การหยิบยกเอาชื่อ "ภารัต" (Bharat) ชื่อเรียกของประเทศอินเดียในภาษาฮินดี กลับมาใช้อีกครั้งโดยรัฐบาลของนายกรัฐมนตรีนเรนทรา โมดี ในเอกสารเชิญร่วมรับประทานอาหารค่ำในการประชุมสุดยอดผู้นำกลุ่มจี 20 ที่อินเดียจะเป็นเจ้าภาพ กำลังเป็นประเด็นวิพากษ์วิจารณ์ในอินเดีย

ในเอกสารดังกล่าวแทนที่จะระบุว่า เป็นคำเชิญถึงเหล่าผู้นำต่างชาติ จากนางเทราปที มุรมู ในฐานะประธานาธิบดีแห่งอินเดีย กลับใช้คำว่า "ประธานาธิบดีแห่งภารัต" แทน

จนถึงขณะนี้ ข้อความที่ระบุถึงชื่อประเทศในเว็บไซต์ทางการก็ยังใช้ชื่อว่า "รัฐบาลแห่งสาธารณรัฐอินเดีย" รวมทั้งการอ้างถึงตำแหน่งของนางมุรมูก็ยังเป็น "ประธานาธิบดีอินเดีย" ในเอ็กซ์ (ก่อนหน้านี้คือทวิตเตอร์)

ที่มาของแนวคิดการรื้อฟื้นคำว่า "ภารัต"

ที่จริงแล้ว การนำคำว่า "ภารัต" มาใช้ในจดหมายเชิญดังกล่าวเกิดขึ้นเพียงสองวันหลังจากโมฮาน ภควัต ผู้นำทางจิตวิญญาณของพรรคบีเจพี กล่าวว่า ประเทศควรจะได้รับการเรียกขานว่า "ภารัต" แทนคำว่า "อินเดีย"

"หลายครั้ง เราใช้คำว่า อินเดีย เพื่อให้คนที่สื่อสารภาษาอังกฤษเข้าใจ แต่เราต้องหยุดการใช้คำ ๆ นี้ ชื่อของประเทศนี้จะยังคงเป็น ภารัต ไม่ว่าคุณจะไปที่ไหนก็ตามในโลกใบนี้" นายภควัต กล่าว

เรื่องนี้เกิดขึ้นท่ามกลางกระแสข่าวว่า รัฐบาลกำลังจะเปลี่ยนชื่อทางการของประเทศมาเป็น "ภารัต" แต่ก็ยังไม่มีคำยืนยันใด ๆ ขณะที่รัฐมนตรีหลายคนจากฝั่งพรรครัฐบาลภารตียชนตา หรือพรรคบีเจพี ยินดีและสนับสนุนแนวความคิดนี้เพราะมองว่าเป็นความภาคภูมิใจ

"มีความสุขและความภูมิใจที่สังคมของเรากำลังมุ่งหน้าไปสู่ยุคทอง อมฤทธิ์ กาล (Amrit Kaal)" ฮิมานตา บิสวา ซาร์มา มุขมนตรีแห่งรัฐอัสสัม กล่าว

สำหรับคำว่า "อมฤทธิ์ กาล" นี้ นายกรัฐมนตรีและเจ้าหน้าที่ในรัฐบาลของอินเดียอ้างถึงช่วงเวลาที่จะนำไปสู่ปี 2047 ที่อินเดียจะครบรอบการก่อตั้ง 100 ปี พวกเขาบอกว่าหลังจากปีดังกล่าวเป็นต้นไปอินเดียจะกลายเป็นหนึ่งในประเทศที่เจริญรุ่งเรืองและพัฒนาแล้วของโลก

มีส่วนเชื่อมโยงปมทางการเมืองหรือไม่

สิ่งที่น่าสังเกตอย่างหนึ่งในความเคลื่อนไหวดังกล่าว คือเสียงวิพากษ์วิจารณ์โดยตรงจากฟากฝั่งของกลุ่มผู้นำฝ่ายค้าน ที่เพิ่งรวมตัวกันก่อตั้งแนวร่วมใหม่ โดยใช้ชื่อเรียกจากตัวย่อของแนวร่วมดังกล่าวคือ Indian National Development Inclusive Alliance หรือแปลเป็นไทยว่า กลุ่มแนวร่วมพันธมิตรเพื่อการพัฒนาแห่งชาติอินเดีย หรือเรียกสั้น ๆ ว่า INDIA (อินเดีย)

"ผ่านไปเพียงไม่กี่สัปดาห์หลังจากที่พวกเราได้ตั้งชื่อกลุ่มแนวร่วมพันธมิตรนี้ว่า INDIA หลังจากนั้นพรรคบีเจพีก็เริ่มส่งหมายเชิญด้วยคำว่า สาธารณรัฐภารัต แทนคำว่า สาธารณรัฐอินเดีย" นายมาโนจ จฮา ผู้นำพรรค RJD จากรัฐพิหาร โพสต์ในแพลตฟอร์ม เอ็กซ์

"คุณไม่มีทางพรากคำว่า อินเดีย หรือ ภารัต จากพวกเราได้" เขาระบุเพิ่มเติม

ผู้สื่อข่าวด้านกฎหมายรายงานว่า เหตุการณ์นี้ไม่ใช่ครั้งแรกที่รัฐบาลอินเดียหยิบยกคำว่า ภารัต มาใช้เชื่อมโยงกับการประชุมสุดยอดผู้นำจี 20 คำนี้ยังถูกใช้ในเอกสารคู่มือที่ชื่อว่า "ภารัต มารดาแห่งประชาธิปไตย" ซึ่งมอบให้กับผู้เข้าร่วมประชุมครั้งนี้ด้วย

มีความเป็นไปได้เพียงใดที่ "อินเดีย" จะเปลี่ยนเป็น "ภารัต"

รัฐธรรมนูญอินเดียได้อ้างถึงประเทศอินเดียโดยใช้คำว่า "ภารัต" เช่นเดียวกัน แม้ว่าการอ้างถึงนี้จะเกิดขึ้นเพียงครั้งเดียวในมาตราที่ 1 ที่ระบุว่า "อินเดีย นั่นคือ ภารัต คือ สหภาพแห่งรัฐ (Union of States)"

ทว่า ในมาตราอื่น ๆ ของรัฐธรรมนูญ เมื่ออ้างถึงประเทศจะใช้คำว่า อินเดีย

ในอดีต มีหลายกรณีที่มีคนยื่นเรื่องฟ้องไปถึงศาลสูงสุดของอินเดีย โดยประสงค์จะเปลี่ยนชื่อประเทศอินเดียเป็นภารัต แต่คณะผู้พิพากษาไม่รับฟ้องเพื่อหลีกเลี่ยงการต้องเข้าไปอยู่ในความขัดแย้งประเด็นนี้ และมีหนึ่งกรณีที่ศาลแนะผู้ที่่มาฟ้องร้องว่าควรยื่นเรื่องให้รัฐบาลแทนจะดีกว่า

มีผู้พิพากษาบางคนที่ได้ให้ข้อสังเกตด้วยวาจาในข้อถกเถียงดังกล่าว แต่ก็ไม่ถือว่ามีน้ำหนักหรือคุณค่าทางกฎหมาย

"ประเทศอินเดีย ถูกเรียกว่า ภารัต ในรัฐธรรมนูญอยู่แล้ว" อดีตหัวหน้าผู้พิพากษาของอินเดียเคยระบุไว้ครั้งหนึ่ง ขณะที่อดีตหัวหน้าผู้พิพากษาอีกรายบอกว่า สิ่งนี้ขึ้นอยู่กับประชาชนว่าจะเลือกว่า พวกเขาต้องการที่จะเรียกว่า อินเดีย หรือ ภารัต

อินเดียกำลังจะเป็นเจ้าภาพการประชุมสุดยอดผู้นำจี 20 ที่กรุงนิวเดลี ระหว่างวันที่ 9-10 ก.ย. นี้

สำหรับกลุ่มจี 20 คือกลุ่มความร่วมมือด้านเศรษฐกิจระหว่างประเทศพัฒนาแล้วและเศรษฐกิจขนาดใหญ่ ซึ่งประกอบด้วยสมาชิก 20 ประเทศ เมื่อนับรวมผลผลิตทางเศรษฐกิจในกลุ่มจี 20 แล้ว มีมูลค่าราว 85% ของทั้งโลก และมีมูลค่าการค้าคิดเป็น 75% ของทั้งโลก ขณะที่มีจำนวนประชากรราว 2 ใน 3 ของโลก

สมาชิกกลุ่มจี 20 ประกอบด้วย สหภาพยุโรป และอีก 19 ประเทศ ได้แก่ อาร์เจนตินา ออสเตรเลีย บราซิล แคนาดา จีน ฝรั่งเศส เยอรมนี อินเดีย อินโดนีเซีย อิตาลี ญี่ปุ่น เม็กซิโก รัสเซีย ซาอุดิอาระเบีย แอฟริกาใต้ เกาหลีใต้ ตุรกี สหราชอาณาจักร และสหรัฐฯ ขณะที่สเปน มักได้รับเชิญเข้าร่วมประชุมเป็นประจำ