5 คำถามสำคัญหลังอิสราเอลโจมตีฐานปฏิบัติการนิวเคลียร์-ฐานทัพทหารอิหร่าน

อิสราเอลระบุว่า ได้สกัดกั้นโดรนกว่า 100 ลำที่อิหร่านปล่อยออกมา หลังจากเปิดฉากโจมตีทางอากาศในคืนเดียวกันที่ฐานปฏิบัติการนิวเคลียร์และฐานทัพทหารของเตหะราน

การโจมตีดังกล่าวเกิดขึ้นที่ฐานปฏิบัติการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมหลักของอิหร่านที่เมืองนาทันซ์ และทำให้มีผู้เสียชีวิตหลายราย โดยมีผู้เกี่ยวข้องกับโครงการนิวเคลียร์รวมอยู่ด้วย

สื่ออิหร่านรายงานว่า ย่านที่พักอาศัยในกรุงเตหะราน เมืองหลวงของประเทศ และเมืองอื่นอย่างน้อย 6 แห่งถูกโจมตี โดยมีพลเรือนเสียชีวิตด้วย

นายกรัฐมนตรีเบนจามิน เนทันยาฮู ของอิสราเอล กล่าวว่า ปฏิบัติการนี้เป็น "ช่วงเวลาสำคัญ" ในการหยุดยั้งอิหร่านจากการครอบครองอาวุธนิวเคลียร์

ต่อไปนี้คือ 5 คำถามสำคัญเกี่ยวกับความรุนแรงครั้งล่าสุดที่กำลังทวีความรุนแรง

อิหร่านและพันธมิตรจะตอบสนองอย่างไร?

อยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดของอิหร่าน ระบุในแถลงการณ์ว่า อิสราเอลได้ "ปลดปล่อยความชั่วร้ายและเลือดเย็น" ออกมาด้วยการก่ออาชญากรรมต่ออิหร่าน และจะได้ต้องเผชิญกับ "ชะตากรรมอันขมขื่นและเจ็บปวด"

กองทัพอิหร่านให้คำมั่นว่าจะตอบโต้อย่าง "ไม่มีขีดจำกัด"

ชาแชงก์ โจชิ บรรณาธิการฝ่ายกลาโหมของดิอิโคโนมิสต์ (The Economist) กล่าวว่า การตอบโต้ของอิหร่านเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ โดยคาดการณ์ว่า "จะมีสัปดาห์แห่งความยากลำบากและรุนแรงรออยู่ข้างหน้า"

"เราอยู่ในช่วงเริ่มต้นของการรณรงค์ของอิสราเอล ซึ่งจะดำเนินต่อไปอีกหลายวันเพื่อสร้างความเสียหายอย่างร้ายแรงต่อสิ่งอำนวยความสะดวกของอิหร่าน แต่ในขณะเดียวกัน เราต้องบอกว่าการตอบโต้ของอิหร่านก็เป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้เช่นกัน" เขากล่าวในรายการวิทยุช่อง 4 ของบีบีซี (BBC Radio 4)

ฮูโก บาเชกา ผู้สื่อข่าวบีบีซีในกรุงเยรูซาเลม เมืองหลวงของอิสราเอล รายงานว่า โดรนของอิหร่านอาจตามมาด้วยขีปนาวุธที่เล็งเป้าไปที่ระบบป้องกันภัยทางอากาศของอิสราเอล

บีบีซีนิวส์เปอรเซียตั้งข้อสังเกตว่า การตอบโต้ของอิหร่านอาจอาศัยการโจมตีแบบในอดีต เช่น การยิงโดรนและขีปนาวุธ 300 ลูกเมื่อเดือน เม.ย. 2024 หลังจากการโจมตีสถานทูตดามัสกัส และการยิงขีปนาวุธ 180 ลูกหลังจากอิสราเอลโจมตีพันธมิตรในฉนวนกาซาและเลบานอนในเดือน ต.ค. 2024

ปฏิบัติการล่าสุดของอิสราเอลนี้ถือว่ามีขอบเขตกว้างขวางกว่าครั้งก่อน ๆ ซึ่งบ่งชี้ว่าการตอบโต้ของอิหร่านอาจทวีความรุนแรงขึ้นในลักษณะเดียวกัน

อิหร่านประณามการโจมตีที่สหประชาชาติ (ยูเอ็น) และเรียกร้องให้มีการประชุมคณะมนตรีความมั่นคงฉุกเฉิน

เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ และอิหร่านมีกำหนดเจรจารอบที่ 6 เกี่ยวกับโครงการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมของเตหะรานที่ในประเทศโอมาน วันอาทิตย์นี้ (15 มิ.ย.) ทว่ามีรายงานว่า อิหร่านอาจถอนตัวจากวงเจรจาที่กำหนดไว้

กลุ่มฮิซบอลเลาะห์ ซึ่งเป็นกลุ่มก่อการร้ายของเลบานอนที่มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับอิหร่าน ออกมาประณามการโจมตีของอิสราเอล โดยเตือนว่าการโจมตีดังกล่าวอาจจุดชนวนให้เกิดความขัดแย้งในภูมิภาคที่กว้างขึ้น

รายงานระบุว่า กองทัพเลบานอนได้ติดต่อสื่อสารกับกลุ่มฮิซบอลเลาะห์เพื่อเตือนไม่ให้ตอบโต้ ตามเว็บไซต์ Al-Jadeed ซึ่งเป็นของเอกชน ระบุว่า กองทัพเลบานอนได้ติดต่อโดยตรงกับกลุ่มฮิซบอลเลาะห์เพื่อขอให้ใช้ความอดกลั้นเพื่อป้องกันไม่ให้เลบานอนเข้าสู่สงคราม

ฮามาส ซึ่งบางครั้งถือเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มพันธมิตรหลวม ๆ ที่เรียกรวมกันว่า "แกนต่อต้าน" ของอิหร่าน ยังประกาศด้วยว่า การโจมตีอิหร่านของอิสราเอลเป็น "อันตราย" และมีความเสี่ยงที่จะทำให้ภูมิภาคนี้สั่นคลอนมากขึ้น

ปฏิกิริยาของนานาชาติเป็นอย่างไร?

ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหัฐฯ กล่าวถึงปฏิบัติการทางทหารของอิสราเอลต่ออิหร่านว่าเป็นปฏิบัติการที่ยอดเยี่ยม และเตือนว่าอิสราเอลกำลังวางแผนโจมตีที่โหดร้ายยิ่งกว่านี้

เขาเรียกร้องให้เตหะรานทำข้อตกลงเกี่ยวกับโครงการนิวเคลียร์ของตนเพื่อป้องกันความขัดแย้งทวีความรุนแรงขึ้น และบอกด้วยว่าสหรัฐฯ ได้จัดหา "ยุทโธปกรณ์ทางทหารที่ดีที่สุดและเป็นอันตรายถึงชีวิต" ให้กับอิสราเอลเป็นจำนวนมาก

ก่อนหน้านี้ มาร์โก รูบิโอ รมว.ต่างประเทศของสหรัฐฯ กล่าวว่า สหรัฐฯ ไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการโจมตีของอิสราเอล และไม่ได้ให้ความช่วยเหลือใด ๆ และยังบอกด้วยว่าสิ่งสำคัญสูงสุดของสหรัฐฯ คือการปกป้องกองกำลังสหรัฐฯ ในภูมิภาคดังกล่าว

โอมาน ซึ่งเป็นตัวกลางในการเจรจาเรื่องนิวเคลียร์ระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่าน กล่าวว่า อิสราเอลต้องรับผิดชอบต่อ "การทวีความรุนแรงและผลที่ตามมา"

จีนกล่าวว่า "กังวลอย่างยิ่งเกี่ยวกับผลที่ตามมาอย่างร้ายแรง" จากการโจมตีดังกล่าว

นายอันโตนิโอ กูเตอร์เรส เลขาธิการสหประชาชาติ เรียกร้องให้ทั้ง 2 ฝ่ายใช้ความอดกลั้นอย่างเต็มที่เพื่อหลีกเลี่ยง "ความขัดแย้งที่รุนแรงยิ่งขึ้น" โฆษกของเขาระบุ

นายอูร์ซูลา ฟอน เดอร์ เลเยน ประธานคณะกรรมาธิการยุโรป กล่าวบนเอกซ์ (X) ว่า "รายงานที่ออกมาจากตะวันออกกลางนั้นน่าตกใจอย่างยิ่ง" พร้อมเรียกร้องให้ทุกฝ่ายใช้ความอดกลั้นอย่างเต็มที่ ลดระดับความรุนแรงลงทันที และหลีกเลี่ยงการตอบโต้

เซอร์ เคียร์ สตาร์เมอร์ นายกรัฐมนตรีสหราชอาณาจักร กล่าวว่า รายงานการโจมตีดังกล่าว "น่ากังวล" และเรียกร้องให้ลดระดับความรุนแรงลง เช่นเดียวกับฝรั่งเศส

นายเพนนี หว่อง รัฐมนตรีต่างประเทศออสเตรเลีย กล่าวว่า การโจมตีดังกล่าวมีความเสี่ยงที่จะ "ทำลายเสถียรภาพของภูมิภาคที่ผันผวนอยู่แล้ว"

การโจมตีดังกล่าวยังได้รับการประณามจากญี่ปุ่น ตุรกี อินโดนีเซีย และซาอุดีอาระเบียด้วย

คนในพื้นที่พูดว่าอะไรกัน?

ในขณะที่ความเสี่ยงทางการเมืองและการทหารนั้นสูง แต่พลเรือนทั่วไปต่างหากที่ต้องแบกรับภาระหนักที่สุด บนท้องถนนในกรุงเตหะราน ความหงุดหงิดและการท้าทายทวีความรุนแรงขึ้นหลังจากการโจมตีล่าสุดของอิสราเอล

อับบาส อาห์มาดี วัย 52 ปี แสดงความโกรธแค้นต่อสิ่งที่เขาเห็นว่าเป็นการรุกรานที่ไร้การควบคุมของอิสราเอล "คุณไม่สามารถจัดการอย่างอ่อนโยนกับศัตรูที่ทำให้ผู้หญิงและเด็กหวาดกลัวได้ เราอาจจบลงเหมือนกับกาซา" เขากล่าว และเรียกร้องให้อิหร่านดำเนินการอย่างเด็ดขาด

สำหรับบางคน การโจมตีหาใช่เพียงการรุกรานทางทหารเท่านั้น แต่ยังเป็นการโจมตีศักดิ์ศรีของชาติอีกด้วย

"พวกเขาต้องการเอาศักยภาพด้านนิวเคลียร์ของเราไป" อาห์หมัด ราซากี แรงงานอิสระวัย 56 ปี กล่าว และว่า "นักวิทยาศาสตร์ของเราทำงานหนักเพื่อสิ่งนี้ เราสร้างสิ่งนี้ขึ้นมาเอง และตอนนี้พวกเขาต้องการเอามันไปจากเรา นั่นเป็นสิ่งที่ยอมรับไม่ได้"

อาห์มัด เมาดี เจ้าหน้าที่ผู้รับบำนาญ แสดงความกังขาอย่างยิ่งต่อแนวทางการทูตที่กำลังจะก้าวไปข้างหน้า "พวกเขาลอบสังหารศาสตราจารย์ไปมากมาย และพูดถึงการเจรจา การเจรจามีความหมายอย่างไรในตอนนี้ เหลืออะไรให้ต้องคุยกันอีก" เขาตั้งคำถาม

ฟาร์นูช เรซาอี พยาบาลวัย 45 ปี โต้แย้งว่า อิสราเอลกำลังหายใจไม่ออกเพราะเข้ามาเกี่ยวข้องในเรื่องนี้ "นี่คือลมหายใจสุดท้าย" เธอบอกว่า "หากพระเจ้าประสงค์ สันติภาพจะตามมา"

"นี่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนสำหรับคนที่อาศัยอยู่ในอิหร่าน พวกเขาจำอะไรแบบนี้ไม่ได้เลย" ปารัม โกบาดี ผู้สื่อข่าวบีบีซีนิวส์เปอร์เชีย ระบุ

"ครั้งสุดท้ายที่ชาวเตหะรานเห็นการโจมตีเช่นนี้คือในช่วงสงครามอิหร่าน-อิรักในยุค 1980 นั่นคือครั้งแรกและครั้งสุดท้ายที่อิสราเอลโจมตีอิหร่าน แต่อาคารที่พักอาศัยไม่ได้ถูกโจมตีแบบนี้

"ชาวอิหร่านแตกแยกกันจริง ๆ สิ่งต่าง ๆ อาจเปลี่ยนแปลงไปในอีกไม่กี่วันข้างหน้านี้ เนื่องมาจากสิ่งที่พวกเขาเห็นทางโซเชียลมีเดียและผลกระทบจากการโจมตี แต่ ณ ขณะนี้ คุณเห็นว่าชาวอิหร่านแตกแยกกัน เห็นได้ชัดว่าบางคนที่ต้องการการแก้แค้น แต่ก็มีชาวอิหร่านบางคนที่คิดว่าพวกเขาต้องทนทุกข์ทรมานภายใต้ระบอบการปกครองนี้ จึงยินดีต้อนรับทุกสิ่งทุกอย่างที่สามารถทำลายมันลงได้"

โครงการนิวเคลียร์ของอิหร่านได้รับความเสียหายมากเพียงใด?

อิสราเอลโจมตีโรงงานเสริมสมรรถนะยูเรเนียมใต้ดินที่นาทันซ์หลายครั้ง ตามรายงานของสถานีโทรทัศน์แห่งรัฐอิหร่าน แม้ว่าทางการจะอ้างว่าความเสียหายส่วนใหญ่เกิดขึ้นที่ระดับผิวดินก็ตาม

องค์การพลังงานปรมาณูของอิหร่านยืนยันว่า ส่วนหนึ่งของโรงงานนาทันซ์ได้รับความเสียหาย แต่ระบุว่าไม่มีการปนเปื้อนกัมมันตภาพรังสีหรือสารเคมีใด ๆ เกิดขึ้น

สำนักงานพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ (International Atomic Energy Agency - IAEA) เป็นหน่วยงานตรวจสอบนิวเคลียร์ของสหประชาชาติ รายงานว่าไม่มีระดับกัมมันตภาพรังสีเพิ่มขึ้น ส่วนเจ้าหน้าที่ของอิหร่านระบุว่า โรงงานนิวเคลียร์หลักอื่น ๆ ที่ฟอร์โดว์และอิสฟาฮานไม่ได้รับผลกระทบ

ราฟาเอล กรอสซี ผู้อำนวยการ IAEA ย้ำว่า โรงงานนิวเคลียร์ไม่ควรตกเป็นเป้าหมาย และเรียกร้องให้ทั้ง 2 ฝ่ายใช้ความอดกลั้นสูงสุดเพื่อป้องกันไม่ให้สถานการณ์ตึงเครียดมากขึ้น

การโจมตีส่งผลกระทบต่อราคาน้ำมันอย่างไร?

สำนักข่าวรอยเตอร์รายงานว่า การโจมตีอิหร่านของอิสราเอลทำให้เกิดความกลัวว่าราคาน้ำมันอาจพุ่งสูงถึง 100 เหรียญสหรัฐต่อบาร์เรล

ตลาดระมัดระวังเป็นพิเศษต่อสถานการณ์ที่อาจรุนแรงขึ้น หากอิหร่านตอบโต้กลับนอกอาณาเขตอิสราเอล โดยเฉพาะการขู่จะปิดช่องแคบฮอร์มุซ อาจทำให้ราคาพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว

ประมาณ 20% ของอุปทานน้ำมันของโลก หรือประมาณ 20 ล้านบาร์เรลต่อวัน ไหลผ่านช่องแคบนี้ ทำให้กลายเป็นจุดคอขวดที่สำคัญที่สุดในการค้าพลังงานโลก

การปิดช่องแคบจะส่งผลกระทบต่อการส่งออกของผู้ผลิตหลัก ๆ เช่น อิหร่าน ซาอุดีอาระเบีย สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ คูเวต และอิรัก ซึ่งส่วนใหญ่ส่งออกไปยังตลาดเอเชีย

ราคาน้ำมันดิบพุ่งขึ้นเกือบ 8% ท่ามกลางความกลัวต่อความขัดแย้งในภูมิภาคที่กว้างขึ้น อย่างไรก็ตาม บริษัทกลั่นและจัดจำหน่ายน้ำมันแห่งชาติของอิหร่านระบุว่าโรงกลั่นและสถานที่จัดเก็บยังคงสภาพสมบูรณ์และดำเนินการได้อย่างเต็มที่