กองกำลังพันธมิตรภราดรภาพที่กำลังสู้รบกับรัฐบาลทหารเมียนมาคือใคร ?
ที่มาของภาพ, Getty Images
- Author, เจเรมี โฮเวลล์
- Role, บีบีซีเวิลด์เซอร์วิส
เมื่อเร็ว ๆ นี้ แนวร่วมของกลุ่มติดอาวุธได้บุกยึดพื้นที่ส่วนใหญ่ทางตะวันออกของประเทศเมียนมา ซึ่งถือว่าเป็นปฏิบัติการทางทหารต่อต้านรัฐบาลทหารเมียนมาที่ใหญ่ที่สุดนับตั้งแต่กองทัพเมียนมาเข้ายึดอำนาจเมื่อปี 2021
กลุ่มพันธมิตรภราดรภาพ (Brotherhood Alliance) ประกอบไปด้วย กองกำลังติดอาวุธอันทรงพลังจาก 3 กลุ่มชาติพันธุ์ ขณะนี้กำลังพลของพวกเขากำลังเข้าใกล้เมืองมัณฑะเลย์ ซึ่งเป็นเมืองใหญ่อันดับสองของเมียนมา
กลุ่มพันธมิตรภราดรภาพประกอบด้วยใครบ้าง ?
กลุ่มพันธมิตรภราดรภาพ หรือที่รู้จักกันในอีกชื่อหนึ่งว่ากลุ่มสามพันธมิตรภราดรภาพ ประกอบด้วยตัวแทนองค์กรติดอาวุธชาติพันธุ์จำนวน 3 กลุ่มจากพื้นที่ชายแดนประเทศเมียนมา ซึ่งล่าสุดลุกขึ้นมาต่อต้านรัฐบาลทหารในสงครามกลางเมืองที่กำลังเกิดขึ้น ประกอบด้วย
- กองทัพพันธมิตรประชาธิปไตยแห่งชาติเมียนมา หรือ เอ็มเอ็นดีเอเอ (Myanmar National Democratic Alliance Army-MNDAA)
- กองทัพปลดปล่อยแห่งชาติตะอาง หรือ ทีเอ็นแอลเอ (Ta’ang National Liberation Army-TNLA) ซึ่งอยู่ทางภาคตะวันออกของเมียนมา
- กองทัพอาระกัน (Arakan Army – AA) จากภาคตะวันตกของเมียนมา
ในอดีต พวกเขาเคยต่อสู้กับรัฐบาลเมียนมาเพื่อเรียกร้องเอกราชสำหรับภูมิภาคของตนเอง แต่ในตอนนี้พวกเขาบอกว่าเป้าหมายคือ การโค่นล้มรัฐบาลทหารซึ่งเข้าสู่อำนาจเมื่อปี 2021 หลังจากขับไล่รัฐบาลของนางออง ซาน ซู จี ที่มาจากการเลือกตั้งออกไปได้
สมาชิกส่วนใหญ่ของกลุ่ม MNDAA คือชาวโกก้างผู้อาศัยอยู่ทางตอนเหนือของรัฐฉานในประเทศเมียนมา ซึ่งมีพรมแดนติดกับประเทศจีน โดยส่วนใหญ่แล้วชาวโกก้างพูดภาษาจีนกลางและนิยามตัวเองว่าเป็นชาวจีนฮั่น
กองกำลัง MNDAA ก่อตั้งขึ้นในปี 1989 หลังแยกตัวออกมาจากพรรคคอมมิวนิสต์แห่งพม่า และกลายเป็นกองกำลังแบบกองโจรที่คอยต่อต้านรัฐบาลกลางเมียนมาโดยมีจีนหนุนหลัง
ด้วยเหตุนี้ทางกลุ่มจึงมักสู้รบกับกองทัพเมียนมาด้วยความพยายามเรียกร้องการปกครองตนเองให้กับภูมิภาคที่ชาวโกก้างอาศัยอยู่ ทั้งนี้ ทางการสหรัฐอเมริกากล่าวว่า พวกเขาได้มีเงินทุนจากการค้ายาเสพติดที่พวกเขาเรียกมันว่า “กลุ่มกบฏยาเสพติด”
ขณะที่ TNLA มาจากกลุ่มชาติพันธุ์ตะอาง (หรือที่รู้จักกันในอีกชื่อว่าปะหล่อง) ซึ่งมีพื้นที่ตั้งอยู่ในรัฐฉานทางตอนเหนือเช่นกัน พวกเขาต่อสู่กับรัฐบาลกลางเมียนมาตั้งแต่ปี 2009 เพื่อเรียกร้องการแยกตัวออกเป็นอิสระให้กับภูมิภาคของกลุ่มชาติพันธุ์ตะอาง
ด้าน AA มาจากชาวอาระกันในรัฐยะไข่ ซึ่งมีพรมแดนติดกับประเทศบังกลาเทศ พวกเขาก่อตั้งขึ้นในปี 2009 เพื่อเรียกร้องการแยกตัวเป็นอิสระให้กับภูมิภาคของตนเองเช่นกัน
“กลุ่มติดอาวุธเหล่านี้มีโครงสร้างไม่ต่างจากกองทัพปกติ พวกเขามีความเป็นกองกำลังทหารสูงมาก” เยาหลง เซียน จากสถาบันวิจัยสันติภาพแห่งนครแฟรงเฟิร์ต ในเยอรมนี กล่าว
กลุ่มพันธมิตรภราดรภาพต่อสู้กับรัฐบาลทหารอย่างไร ?
จุดเริ่มต้นเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 27 ต.ค. 2023 เมื่อกองกำลังติดอาวุธของทั้ง 3 กลุ่มร่วมกันโจมตีทั่วรัฐฉานเพื่อต่อต้านกองทัพเมียนมาของรัฐบาลกลางซึ่งรู้จักกันในอีกชื่อว่า “ทัตมาดอว์" (Tatmadaw) ส่งผลให้การโจมตีในครั้งนั้นถูกเรียกว่า “ปฏิบัติการ 1027”
การโจมตีดังกล่าวมีกำลังพลร่วม 10,000 นาย จากข้อมูลของสถาบันการศึกษายุทธศาสตร์ระหว่างประเทศ (IISS) ซึ่งตั้งอยู่ในสหราชอาณาจักร
กลุ่มพันธมิตรภราดรภาพยึดครองฐานปฏิบัติการของกองทัพเมียนมาและสามารถยึดเมืองต่าง ๆ ได้หลายแห่ง โดยทาง MNDAA เข้ายึดครองเมืองเล้าก์ก่ายซึ่งเป็นเมืองใหญ่ติดชายแดนจีน และถูกขับเคลื่อนโดยกองทัพเมียนมานับตั้งแต่ปี 2015 เป็นต้นมา
ในช่วงปลายเดือน ส.ค. ที่ผ่านมา กลุ่ม MNDAA รุกคืบไปยังเมืองล่าเสี้ยวซึ่งอยู่ทางตอนเหนือของรัฐฉานและสามารถยึดเมืองไว้ได้ นอกจากนี้ พวกเขายังสามารถยึดศูนย์บัญชาการใหญ่ของกองทัพทัตมาดอว์ในเมืองล่าเสี้ยวได้ด้วย ซึ่งถือว่าเป็นความพ่ายแพ้ครั้งแรกของศูนย์บัญชาการหลักต่อกลุ่มกบฏ หากพิจารณาจากหน้าประวัติศาสตร์เมียนมา
ในขณะเดียวกัน TNLA ก็รุกคืบจากรัฐฉานไปสู่ตอนกลางของประเทศ และกำลังคุกคามมัณฑะเลย์ซึ่งเป็นเมืองใหญ่อันดับสองของเมียนมาที่มีประชากรอาศัยอยู่ราว 1.5 ล้านคน
ทาง TNLA มีกองกำลังอยู่ทางตะวันออกของเมือง และกองหนุนเป็นแนวร่วมจากกองกำลังพิทักษ์ประชาชนแห่งมัณฑะเลย์ (Mandalay People’s Defence Force – Mandalay PDF) ซึ่งตั้งอยู่บนเขาทางตอนเหนือของที่ตั้ง TNLA
ที่มาของภาพ, Getty Images
กลุ่มพันธมิตรภราดรภาพจะโค่นล้มรัฐบาลทหารได้ไหม ?
“นี่เป็นภัยคุกคามที่ร้ายแรงมากต่อรัฐบาลทหาร” มอร์แกน ไมเคิลส์ จาก IISS กล่าว “มัณฑะเลย์เป็นเมืองสำคัญที่ตั้งอยู่ใจกลางประเทศ”
“กลุ่มพันธมิตรภราดรภาพได้เปิดเส้นทางใหม่สำหรับการเอาชนะรัฐบาลทหาร โดยรุกคืบจากรัฐฉานไปยังเมืองมัณฑะเลย์ และต่อไปอาจจะเป็นกรุงเนปิดอว์เลยทีเดียว”
ข้อมูลของคอนโทรลริกส์ (Control Risks) ซึ่งเป็นบริษัทให้คำปรึกษาด้านธุรกิจสำหรับกิจการต่างประเทศ ระบุว่า ขณะนี้ทัตมาดอว์ควบคุมพื้นที่ประเทศได้น้อยกว่าครึ่งหนึ่งของเมียนมา
อย่างไรก็ตาม สตีฟ วิลฟอร์ด จากคอนโทรลริกส์ บอกว่า “การที่ทัตมาดอว์จะพ่ายแพ้นั้นไม่น่าเป็นไปได้ เนื่องจากพวกเขากำลังทุ่มทรัพยากรอย่างหนักเพื่อปกป้องเมืองมัณฑะเลย์ ซึ่งมีความเป็นไปได้มากว่าการสู้รบจะยืดเยื้อออกไปอีกหลายเดือน”
จากข้อมูลขององค์กรเพื่อสันติภาพโลก ระบุว่า การรุกคืบของกลุ่มพันธมิตรภราดรภาพจากปฏิบัติการ 1027 ส่งผลให้พลเรือนมากกว่า 300,000 คน ต้องลี้ภัยการสู้รบที่เกิดขึ้น
เมื่อต้นเดือน ก.ย. ที่ผ่านมา กลุ่ม MNDAA ออกแถลงการณ์ซึ่งดูคล้ายกับว่าถูกกดดันจากจีน โดยเนื้อหาระบุว่า จะไม่โจมตีเมืองมัณฑะเลย์ หรือเมืองตองจีซึ่งเป็นเมืองหลวงของรัฐฉาน นอกจากนี้ยังกล่าวว่า จะตกลงรับข้อเสนอหยุดยิงและยอมให้จีนเป็นตัวกลางในการสร้างสันติภาพระหว่าง MNDAA กับรัฐบาลทหาร
อย่างไรก็ตาม แถลงการณ์ดังกล่าวไม่ได้พูดในนามกลุ่มพันธมิตรภราดรภาพ ซึ่งประกอบด้วย AA, TNLA และ Mandalay PDF
ที่มาของภาพ, AFP
กลุ่มพันธมิตรภราดรภาพต้องการอะไร ?
ชัยชนะในการต่อต้านรัฐบาลทหารของกลุ่มพันธมิตรภราดรภาพ ได้รับการต้อนรับจากรัฐบาลเอกภาพแห่งชาติ หรือ เอ็นยูจี (National Unity Government - NUG) เป็นอย่างดี
พวกเขาคือกลุ่มนักการเมืองที่มาจากการเลือกตั้งแต่ถูกขับไล่โดยรัฐบาลทหารเมื่อปี 2021 และขณะนี้ลี้ภัยอยู่ในประเทศไทย แต่ยังถือว่า พวกเขาคือรัฐบาลที่มีความชอบธรรมตามกฎหมายของเมียนมาอยู่
เป้าหมายของ NUG คือ สถาปนารัฐบาลที่มาจากพลเรือนและประชาธิปไตยในเมียนมาให้ได้อีกครั้ง โดยพวกเขามีกองกำลังติดอาวุธที่ชื่อว่า กองกำลังพิทักษ์ประชาชนหรือพีดีเอฟ (People's Defence Forces -PDF) เพื่อต่อกรกับทัตมาดอว์
เซียนบอกว่า กลุ่มพันธมิตรภราดรภาพกล่าวว่า พวกเขามีเป้าหมายร่วมกันกับ NUG ในเรื่องโค่นล้มรัฐบาลทหาร แต่ทั้ง 2 ฝ่ายไม่ได้มีข้อตกลงกันอย่างเป็นทางการในการต่อสู้กับระบอบการปกครองของกองทัพเมียนมาร่วมกันขนาดนั้น
“สิ่งที่ทางกลุ่มพันธมิตรภราดรภาพต้องการคืออำนาจในการปกครองตนเองที่มากกว่าเดิม” เขาบอก “ดังนั้น การรุกคืบมายังตอนกลางของเมียนมาจึงมีจุดมุ่งหมายเพื่อกดดันให้รัฐบาลทหารตัดสินใจและยอมจำนน”
“การสนับสนุน NUG ของพวกเขาเป็นแค่ลมปากเท่านั้น เราไม่เห็นการวางแผนทางทหารร่วมกันของทั้ง 2 ฝ่าย”
จีนมีส่วนเกี่ยวข้องในเรื่องนี้อย่างไร ?
ที่มาของภาพ, Getty Images
“เป้าหมายหลักของจีนคือการทำให้ความขัดแย้งของเมียนมาอยู่ห่างจากชายแดนตนเอง” เซียน กล่าว
อย่างไรก็ตาม เขายังบอกด้วยว่า คนจีนจำนวนมากเห็นอกเห็นใจกลุ่มติดอาวุธเช่น MNDAA และให้เงินสนับสนุนพวกเขา
นอกจากนี้ เขายังบอกด้วยว่าดูเหมือนว่า รัฐบาลจีนจะสนับสนุนปฏิบัติการ 1027 ในช่วงแรก ซึ่งช่วยขับไล่กองกำลังติดอาวุธอีกกองหนึ่งที่มีส่วนพัวพันกับการหลอกลวงชาวจีนผ่านช่องอาชญากรรมออนไลน์ให้ออกจากภูมิภาคโกก้างไปได้
“ในความขัดแย้งของรัฐฉานตอนเหนือก่อนหน้านี้ จีนเข้ามาแทรกแซงเร็วกว่านี้เพื่อเป็นตัวกลางให้เกิดการเจรจาหยุดยิง” เขาบอก “แต่ในตอนนี้ จีนประวิงเวลาการแทรกแซงจนกว่า MNDAA จะสามารถเข้ายึดครองพื้นที่โกก้างได้อย่างสมบูรณ์”
อย่างไรก็ตาม การรุกคืบของกลุ่มพันธมิตรภราดรภาพในพื้นที่ตอนกลางของเมียนมาก็ดูเหมือนจะสร้างความประหลาดใจให้กับจีนอยู่ไม่น้อย
“มันทำให้จีนสูญเสียการควบคุมสถานการณ์ได้ในระดับหนึ่ง” วิลฟอร์ด กล่าว
เซียนบอกว่า รัฐบาลจีนพยายามเกลี้ยกล่อมให้ MNDAA ออกแถลงการณ์เมื่อวันที่ 4 ก.ย. เพื่อประกาศการหยุดยิง อย่างไรก็ตาม ทางกลุ่มดังกล่าวเคยออกแถลงการณ์ลักษณะเดียวกันนี้มาก่อนเพื่อเอาใจจีน
“แน่นอนว่าทั้ง 3 กองกำลังยังคงเดินหน้าสู้รบต่อไป โดยเฉพาะ AA และTNLA เพราะพวกเขายังไม่มีพื้นที่ที่ควบคุมได้มั่นคงเบ็ดเสร็จในตอนนี้” เขากล่าว
