สหราชอาณาจักรระบุว่า รัสเซียสังหารอเล็กเซ นาวาลนี ผู้นำฝ่ายค้านโดยใช้พิษจากกบลูกดอก

สหราชอาณาจักรและพันธมิตรในยุโรปกล่าวว่า อเล็กเซ นาวาลนี ผู้นำฝ่ายค้านรัสเซีย ถูกสังหารด้วยยาพิษที่พัฒนามาจากสารพิษของกบลูกดอก

2 ปีหลังจากที่นาวาลนีเสียชีวิตในเรือนจำไซบีเรีย สหราชอาณาจักรและพันธมิตรได้กล่าวโทษรัฐบาลรัสเซีย หลังจากการวิเคราะห์ตัวอย่างวัสดุที่พบในร่างกายของเขา

อีเว็ตต์ คูเปอร์ รัฐมนตรีต่างประเทศอังกฤษ กล่าวในการประชุมความมั่นคงมิวนิกว่า "มีเพียงรัฐบาลรัสเซียเท่านั้นที่มีทั้งวิธีการ แรงจูงใจ และโอกาส" ในการใช้สารพิษขณะที่นาวาลนีถูกจำคุกอยู่ในรัสเซีย

สำนักข่าว Tass ซึ่งเป็นสื่อของรัฐบาลรัสเซีย รายงานว่ามอสโกปฏิเสธการค้นพบนี้ว่าเป็น "การรณรงค์สร้างข้อมูล" แต่คูเปอร์กล่าวว่าไม่มีคำอธิบายใด ๆ เกี่ยวกับการพบสารพิษที่เรียกว่าอีพิบาติดีน (epibatidine)

ขณะที่คูเปอร์ประกาศผลการตรวจสอบ หน่วยงานต่าง ๆ เช่น สหราชอาณาจักร สวีเดน ฝรั่งเศส เยอรมนี และเนเธอร์แลนด์ ได้ออกแถลงการณ์ร่วมกัน

คูเปอร์ได้พบกับ ยูเลีย นาวาลนายา ภรรยาม่ายของนาวาลนี ในการประชุมเมื่อสุดสัปดาห์ที่ผ่านมา

"รัสเซียมองว่านาวาลนีเป็นภัยคุกคาม" คูเปอร์กล่าวในงานดังกล่าว

เธอเสริมว่า "การใช้ยาพิษในรูปแบบนี้ รัฐบาลรัสเซียได้แสดงให้เห็นถึงเครื่องมืออันน่ารังเกียจที่ตนมีอยู่ และความหวาดกลัวอย่างท่วมท้นที่มีต่อฝ่ายตรงข้ามทางการเมือง"

ในแถลงการณ์ พันธมิตรระบุว่า "มีเพียงรัฐบาลรัสเซียเท่านั้นที่มีวิธีการ แรงจูงใจ และโอกาสที่จะใช้สารพิษร้ายแรงนี้โจมตีนาวาลนีระหว่างที่เขาถูกคุมขังในเรือนจำของรัสเซียในไซบีเรีย และเราถือว่ารัสเซียต้องรับผิดชอบต่อการเสียชีวิตของเขา"

"สารอีพิบาติดีนพบได้ตามธรรมชาติในกบลูกศรพิษที่อาศัยอยู่ในป่าในทวีปอเมริกาใต้ กบลูกศรพิษที่เลี้ยงในกรงจะไม่ผลิตสารพิษนี้ และไม่พบตามธรรมชาติในรัสเซีย"

"ไม่มีคำอธิบายใด ๆ ที่ฟังดูสมเหตุสมผลสำหรับการพบสารนี้ในร่างกายของนาวาลนี"

กระทรวงการต่างประเทศของสหราชอาณาจักรกล่าวว่า สหราชอาณาจักรได้แจ้งองค์การว่าด้วยการห้ามใช้อาวุธเคมีเกี่ยวกับการละเมิดอนุสัญญาอาวุธเคมีของรัสเซียแล้ว

เซอร์ เคียร์ สตาร์เมอร์ นายกรัฐมนตรีสหราชอาณาจักร กล่าวชื่นชม "ความกล้าหาญอย่างยิ่ง" ของนาวาลนี และ "ความมุ่งมั่นของเขาในการเปิดเผยความจริงได้สร้างมรดกที่ยั่งยืน"

เขากล่าวเสริมว่า "ผมจะทำทุกวิถีทางเพื่อปกป้องประชาชน ค่านิยม และวิถีชีวิตของเราจากภัยคุกคามของรัสเซียและความตั้งใจฆ่าของปูติน"

ฌอง-โนเอล บาร์โรต์ รัฐมนตรีต่างประเทศฝรั่งเศส กล่าวว่า ประเทศของเขา "ขอแสดงความเคารพ" ต่อนาวาลนี โดยเขาระบุว่านาวาลนี "ถูกสังหารเพราะการต่อสู้เพื่อรัสเซียที่เป็นอิสระและเป็นประชาธิปไตย"

นาวาลนี นักรณรงค์ต่อต้านการทุจริตและผู้นำฝ่ายค้านที่เสียงดังที่สุดของรัสเซีย เสียชีวิตอย่างกะทันหันในเรือนจำเมื่อวันที่ 16 ก.พ. 2024 ขณะมีอายุ 47 ปี

ในปี 2020 เขาถูกวางยาพิษด้วยสารทำลายประสาทโนวิช็อก (Novichok) เขาเข้ารับการรักษาในเยอรมนี และถูกจับกุมที่สนามบินขณะเดินทางกลับรัสเซีย

สารพิษที่ 'หายากมาก'

อีพิบาติดีน (epibatidine) สารพิษที่สหราชอาณาจักรและพันธมิตรในยุโรปกล่าวว่าถูกใช้สังหารอเล็กเซ นาวาลนี นั้น สกัดมาจากกบลูกดอกพิษกลุ่มหนึ่งที่อาศัยอยู่ในอเมริกาใต้ตอนเหนือ

แม้ว่าก่อนหน้านี้จะมีการศึกษาอีพิบาติดีนในฐานะยาแก้ปวดและบรรเทาอาการอักเสบที่เจ็บปวดของปอด แต่ก็ถูกพิจารณาว่ามีพิษมากเกินไปที่จะใช้ในทางการแพทย์

จิลล์ จอห์นสัน ผู้เชี่ยวชาญด้านพิษวิทยา ให้สัมภาษณ์กับบีบีซีรัสเซียว่า อีพิบาติดีนมีฤทธิ์ "รุนแรงกว่ามอร์ฟีนถึง 200 เท่า"

เธอกล่าวว่า สารดังกล่าวออกฤทธิ์ต่อตัวรับในระบบประสาทส่วนกลาง ทำให้เกิด "อาการกล้ามเนื้อกระตุกและเป็นอัมพาต ชัก หัวใจเต้นช้าลง ระบบหายใจล้มเหลว และเสียชีวิตในที่สุด"

จอห์นสันกล่าวว่า สารพิษต่อระบบประสาทที่หายากมากนี้ พบได้ในกบป่าเพียงสายพันธุ์เดียวในปริมาณเล็กน้อย และเฉพาะเมื่อกบกินอาหารเฉพาะอย่างเท่านั้น โดยอธิบายว่าเป็น "วิธีการวางยาพิษคนแบบที่หายากอย่างเหลือเชื่อ"

เธอกล่าวว่า "การหาคางคกป่าในสถานที่ที่เหมาะสมซึ่งกินอาหารเฉพาะที่สร้างสารอัลคาลอยด์ที่ถูกต้องนั้นแทบจะเป็นไปไม่ได้เลย... แทบจะเป็นไปไม่ได้เลย"

ก่อนการประกาศเมื่อวันเสาร์ที่ผ่านมา (14 ก.พ.) ยูเลีย นาวาลนายา ภรรยาของนาวาลนี ยืนกรานมาโดยตลอดว่าสามีของเธอถูกวางยาพิษเสียชีวิตขณะรับโทษจำคุกในเรือนจำแถบอาร์กติกในปี 2024

เมื่อเดือน ก.ย. 2025 นาวาลนายากล่าวว่า การวิเคราะห์ตัวอย่างทางชีวภาพที่ถูกลักลอบนำเข้า ซึ่งดำเนินการโดยห้องปฏิบัติการใน 2 ประเทศแสดงให้เห็นว่าสามีของเธอถูก "ฆาตกรรม"

เธอไม่ได้ให้รายละเอียดเกี่ยวกับสารพิษที่ถูกกล่าวหาว่าใช้ ตัวอย่าง หรือการวิเคราะห์ แต่ได้ท้าทายให้ห้องปฏิบัติการทั้ง 2 แห่งเผยแพร่ผลการวิเคราะห์ของตน

นาวาลนายากล่าวแสดงความเห็นต่อข่าวนี้ว่า "ฉันมั่นใจมาตั้งแต่แรกแล้วว่าสามีของฉันถูกวางยาพิษ แต่ตอนนี้มีหลักฐานแล้ว"

เธอกล่าวเสริมว่า "ดิฉันรู้สึกขอบคุณประเทศต่าง ๆ ในยุโรปสำหรับการทำงานอย่างพิถีพิถันตลอด 2 ปีที่ผ่านมา และสำหรับการเปิดเผยความจริง"

สำนักข่าว Tass ของรัฐบาลรัสเซียรายงานว่า มาเรีย ซาคาโรวา โฆษกเครมลินกล่าวว่า "การเจรจาและแถลงการณ์ทั้งหมดเป็นเพียงการรณรงค์ด้านข้อมูลข่าวสารเพื่อเบี่ยงเบนความสนใจจากปัญหาเร่งด่วนของชาติตะวันตก"

ประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูติน แห่งรัสเซีย ซึ่งหลีกเลี่ยงการเอ่ยชื่อนาวาลนีขณะที่เขายังมีชีวิตอยู่ ได้กล่าวเพียงสั้น ๆ 1 เดือนหลังจากที่เขาเสียชีวิต โดยระบุว่าการจากไปของบุคคลหนึ่งนั้น "เป็นเรื่องน่าเศร้าเสมอ"

ในขณะที่เสียชีวิต นาวาลนีถูกจำคุกมาแล้ว 3 ปี ด้วยข้อกล่าวหาที่ถูกสร้างขึ้น และเพิ่งถูกย้ายไปยังทัณฑนิคม สถานที่ห่างไกลที่รัฐใช้เนรเทศและคุมขังนักโทษ

ตามรายงานของรัสเซีย ชายวัย 47 ปีผู้นี้ได้ออกไปเดินเล่นในระยะสั้น ๆ ในเรือนจำไซบีเรียของเขา แล้วบอกว่ารู้สึกไม่สบาย จากนั้นเขาก็ล้มลงและไม่ฟื้นคืนสติอีกเลย