'ความหวาดกลัวไม่รู้จบ' แม้การสู้รบจะยุติลง แต่ความเสียหายที่เกิดขึ้นกับเด็กในอิหร่านจะยังคงอยู่

สงครามได้ฝังอยู่ในหัวของเขาแล้ว เสียงปิดประตูหรือแม้แต่เสียงช้อนส้อมตกก็ทำให้เขาสะดุ้ง และการหยุดยิงไม่ได้เปลี่ยนแปลงสิ่งนั้น

"ก่อนสงคราม ผมไม่มีความเครียดเลย" อาลีกล่าว "แต่ตอนนี้แม้แต่เสียงเล็กน้อยก็ทำให้สมองผมตอบสนองอย่างรุนแรง"

ถึงแม้เขาจะมีอายุเพียง 15 ปี อาลี (นามสมมติ) ก็เข้าใจว่าความกลัวที่เกิดจากเสียงการโจมตีทางอากาศของสหรัฐฯ และอิสราเอลต่ออิหร่านนั้นฝังลึกอยู่ในจิตใจและไม่ยอมหายไป มันกระตุ้นให้เกิด "ปฏิกิริยาตกใจ" โดยอัตโนมัติเมื่อได้ยินเสียงดัง

"เสียงระเบิด คลื่นกระแทกที่เกิดขึ้นจากแรงระเบิด และเสียงเครื่องบินรบที่บินอยู่เหนือเมืองสามารถส่งผลกระทบอย่างร้ายแรงได้" เขาบอก

ประชากรของอิหร่านกว่า 20% หรือคิดเป็นประมาณ 20.4 ล้านคน มีอายุต่ำกว่า 14 ปี

นักจิตวิทยาเรียกสิ่งที่อาลีและเด็กคนอื่น ๆ กำลังประสบอยู่ว่าเป็น "ภาวะตื่นตัวมากเกินไป" (Hyperarousal) ซึ่งอาจเป็นสัญญาณเตือนเบื้องต้นของภาวะเครียดจากเหตุการณ์รุนแรงหรือพีทีเอสดี (Post-traumatic stress disorder - PTSD)

อาลีเฝ้ามองปฏิกิริยาของพ่อแม่ต่อสิ่งที่เกิดขึ้น เขามองหาความปลอดภัยที่คุ้นเคยในชีวิตที่บ้าน แต่หาไม่พบ พ่อของเขาตกงานเพราะสงคราม ส่วนแม่ของเขาก็วิตกกังวลอยู่ตลอดเวลา

"แม่ของผมอยู่บ้าน และเมื่อใดก็ตามที่เครื่องบินรบบินผ่าน เธอจะรู้สึกหวาดกลัว เครียด และแสดงอาการวิตกกังวลและหวาดกลัวอย่างชัดเจน ส่วนตัวผมเอง ผมก็กลัวมาก" เขากล่าว

"ผมไม่ได้ติดต่อกับเพื่อนเลย... ผมควรจะได้เรียน ได้ทำงาน และเป็นคนที่มีความเป็นอิสระในอนาคต [ผมไม่ควร] ต้องกังวลเรื่องการเมืองอยู่ตลอดเวลา ใช้ชีวิตด้วยความเครียด นึกถึงแต่ระเบิดที่จะตกลงมา... [กับ] ความหวาดกลัวไม่รู้จบ"

โลกของเด็ก ๆ กำลังหดเล็กลง

ด้วยโรงเรียนที่ปิด การคุกคามจากการโจมตีด้วยเครื่องบินรบสหรัฐฯ และอิสราเอลอย่างต่อเนื่องจนกระทั่งมีการหยุดยิง และท้องถนนที่มีแต่กองกำลังติดอาวุธของรัฐบาลออกลาดตระเวน ครอบครัวชาวอิหร่านจึงถูกกักให้อยู่แต่ในบ้าน ไม่มีอะไรให้ทำนอกจากรอด้วยความหวังว่าการหยุดยิงจะคงอยู่ต่อไป

ทั่วทั้งภูมิภาค ตั้งแต่อิหร่านไปจนถึงอิสราเอล อ่าวเปอร์เซีย และเลบานอน สงครามกำลังนำความหวาดกลัวมาสู่ชีวิตของเด็ก ๆ

ด้วยความช่วยเหลือจากแหล่งข่าวที่เชื่อถือได้ในพื้นที่ บีบีซีสามารถรวบรวมคำให้การจากพ่อแม่และผู้ที่พยายามช่วยเหลือเด็ก ๆ ให้รับมือกับบาดแผลทางใจจากสงครามได้ โดยบทความฉบับนี้มีการเปลี่ยนชื่อผู้ให้สัมภาษณ์บางส่วนเพื่อความปลอดภัยของพวกเขา

ที่ศูนย์สิทธิมนุษยชนในกรุงเตหะราน อัยชา (นามสมมติ) กำลังให้คำปรึกษาแก่แม่ที่กำลังทุกข์ใจทางโทรศัพท์

"ลองทำสิ่งต่าง ๆ ที่ฉันบอกคุณไป เพื่อสร้างสภาพแวดล้อมที่สงบขึ้นสำหรับเขา" เธอกล่าว "ถ้าเป็นไปได้ คุณควรเล่นกับเขาและทำให้เขารู้สึกมีส่วนร่วม และหากทำแล้วแต่ยังไม่ได้ผลก็พาเขากลับมาที่ศูนย์"

อัยชากล่าวว่า ศูนย์ได้รับโทรศัพท์และการเยี่ยมเยียนจากผู้ปกครองที่วิตกกังวลเป็นจำนวนมาก

"เราพบเห็นปัญหาการนอนหลับ ฝันร้าย สมาธิลดลง และแม้แต่พฤติกรรมก้าวร้าว"

"เมื่อคุณต้องดิ้นรนอย่างมากเพื่อเลี้ยงดูลูก แต่สุดท้ายลูกคนนั้นกลับเสียชีวิต ไม่ว่าจะจากการประท้วงหรือในสงครามเช่นนี้ ฉันเชื่อว่าไม่มีพ่อแม่คนไหนอยากจะให้ลูกออกมาลืมตาดูโลกอีกแล้ว"

จากข้อมูลของสำนักข่าวนักเคลื่อนไหวสิทธิมนุษยชนแห่งสหรัฐอเมริกา (Human Rights Activists News Agency - HRANA) ซึ่งรวบรวมข้อมูลจากทั่วอิหร่าน พบว่ามีผู้เสียชีวิตในสงครามแล้ว 3,636 คน และในจำนวนนี้มีเด็กอย่างน้อย 254 คน และมีผู้ได้รับบาดเจ็บอีกหลายหมื่นคน

นอกจากนี้ รัฐบาลอิหร่านยังมีความพยายามอย่างเป็นระบบที่จะนำเด็กเข้ามาอยู่ในแนวหน้าของการสู้รบด้วย โดยรัฐบาลเรียกร้องให้ผู้ปกครองอนุญาตให้บุตรหลานเข้าร่วมกองกำลังอาสาสมัครบาซิจ (Basij ) ซึ่งเป็นกำลังสำคัญในการบังคับใช้กฎหมายของรัฐ เพื่อช่วยเฝ้าประจำจุดตรวจ

ในการปราศรัยทางโทรทัศน์ บุคคลสำคัญคนหนึ่งของรัฐบาลเรียกร้องให้ผู้ปกครอง "จูงมือลูก ๆ ของท่านออกมาที่ท้องถนน"

เขาเปรียบเทียบสงครามว่าคือการทดสอบความเป็นลูกผู้ชายสำหรับบุตรชาย "ท่านต้องการให้ลูกชายของท่านเติบโตไปเป็นผู้ชายหรือไม่ ? จงทำให้เขารู้สึกว่าเขาเป็นวีรบุรุษในสนามรบ เป็นผู้บัญชาการการรบ คุณแม่ คุณพ่อทั้งหลาย จงส่งลูก ๆ ของท่านไปที่ด่านตรวจในเวลากลางคืน เด็กเหล่านี้จะเติบโตเป็นผู้ชาย"

สำหรับ อาลีเรซา จาฟารี วัย 11 ปี การเรียกร้องให้เข้าร่วมกองกำลังก็หมายถึงความตาย เขาอยู่กับพ่อของเขาขณะปฏิบัติหน้าที่บริเวณจุดตรวจในกรุงเตหะรานตอนที่เขาถูกสังหารด้วยการโจมตีจากโดรนเมื่อวันที่ 29 มี.ค.

หนังสือพิมพ์ท้องถิ่นอ้างคำพูดของ ซาดาฟ มอนฟาเรด ผู้เป็นแม่ว่า ลูกชายบอกกับเธอว่า "เขาอยากเป็นวีรชน"

องค์การแอมเนสตี อินเตอร์เนชันแนล กล่าวหาทางการอิหร่านว่า "ละเมิดสิทธิเด็กและกระทำการผิดกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศอย่างร้ายแรง ซึ่งเทียบเท่ากับอาชญากรรมสงคราม" จากการเกณฑ์เด็กเข้ารับราชการทหาร

การเกณฑ์เด็กอายุต่ำกว่า 15 ปี ได้รับอนุญาตภายใต้กฎหมายความมั่นคงของอิหร่าน แต่เป็นการละเมิดกฎหมายระหว่างประเทศโดยตรง

นูร์ (นามสมมติ) หญิงชาวเตหะรานคนหนึ่ง ซึ่งมีลูกชายวัยรุ่นวัย 12 ปี สาบานว่าเธอจะไม่มีทางให้ลูกชายเข้าไปยุ่งเกี่ยวกับกองทัพ

"เด็กอายุ 12 ปีไม่สามารถตัดสินใจได้อย่างถูกต้อง พวกเขาไม่เข้าใจจริง ๆ ว่าเกิดอะไรขึ้น ตัวอย่างเช่น พวกเขาอาจคิดว่ามันเป็นเกมชนิดหนึ่ง"

"เมื่อพวกเขาได้รับอาวุธและถูกสั่งให้ไปทำสงคราม พวกเขาจินตนาการว่ากำลังเล่นวิดีโอเกม… เมื่อเด็กเดินไปในเส้นทางนั้นแล้ว จะไม่มีทางหวนคืนกลับ"

นูร์พาลูกชายออกจากกรุงเตหะรานตอนที่สงครามปะทุขึ้นเมื่อ 5 สัปดาห์ก่อน เขาเป็นลูกคนเดียวของเธอ

"ฉันจะไม่ยอมให้ลูกชายของฉันเข้าไปเกี่ยวข้องกับสงครามเด็ดขาด ทำไมเด็ก ๆ ถึงถูกนำมาใช้หาผลประโยชน์ ?"

"เมื่อการต่อสู้เริ่มขึ้นเมื่อประมาณหนึ่งเดือนที่แล้ว สิ่งแรกที่ฉันทำคือออกจากเมือง เพราะฉันเครียดและกังวลว่าลูกชายของฉันอาจออกไปตามท้องถนนและอาจเกิดอะไรขึ้นกับเขาได้ ยิ่งไปกว่านั้น ฉันจะไม่ยอมให้เขาไปทำสงครามเด็ดขาด"

ในตอนนี้ ความหวังที่เธอมีคือการเจรจาในปากีสถานระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านที่จะนำไปสู่การหยุดยิงถาวร

แต่ถึงแม้พวกเขาจะทำเช่นนั้น ความเสียหายที่เกิดขึ้นกับจิตใจและร่างกายของเด็ก ๆ จากความรุนแรงของการทิ้งระเบิด การทำให้วัยเด็กกลายเป็นส่วนหนึ่งของกองทัพ และการสูญเสียความปลอดภัย จะยังคงอยู่ต่อไปอีกนานในอนาคต

รายงานเพิ่มเติมโดย อลิซ ดอยาร์ด