นายกฯ อังกฤษ ถูกพรรคกดดันให้ออก หลังปลด รมว. คลัง เซ่นแผนลดภาษีทำตลาดเงินป่วน

นางลิซ ทรัสส์ นายกรัฐมนตรีของสหราชอาณาจักรเผชิญเสียงเรียกร้องจากลูกพรรคให้ลาออก แม้เธอยอมถอยในเรื่งการลดภาษีเงินได้นิติบุคคล และปลดรัฐมนตรีคลังที่เป็นเพื่อนคู่คิดทางการเมืองมากว่าสิบปี ออกจากตำแหน่ง เพื่อลดกระแสความไม่พอใจต่อแผนกระตุ้นเศรษฐกิจ-ลดภาษีมูลค่า 4.5 หมื่นล้านปอนด์ของรัฐบาลใหม่

นายกวาซี กวาร์เทง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังของสหราชอาณาจักร ถูกปลดจากตำแหน่งเมื่อ 14 ต.ค. หลังบินด่วนกลับจากการประชุมไอเอ็มเอฟในสหรัฐฯ อย่างกะทันหัน เพื่อพบกับนายกรัฐมนตรีที่ทำเนียบหมายเลข 10 ในกรุงลอนดอน

หลังการลาออกของนายกวาร์เทง นางทรัสส์ประกาศตั้ง นายเจเรมี ฮันต์ อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข และ อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ เข้ารับตำแหน่ง รมว. คลัง แทนในทันที

นายกวาร์เทง อยู่ในตำแหน่งเพียง 1 เดือนเศษ และเพิ่งแถลงแผนกระตุ้นเศรษฐกิจ-ลดภาษีมูลค่า 4.5 หมื่นล้านปอนด์ ต่อสภาผู้แทนราษฎร เมื่อ 23 ก.ย. แต่แผนดังกล่าวไม่มีรายละเอียดว่า จะนำเงินจากไหนมาใช้สำหรับแผนนี้ ทำให้ค่าเงินปอนด์ผันผวน ร่วงต่ำเป็นประวัติการณ์ก่อนดีดตัวขึ้น อัตราดอกเบี้ยสินเชื่อบ้านพุ่งพรวด ราคาพันธบัตรรัฐบาลทรุดหนัก จนธนาคารกลางต้องเข้ามาแทรกแซง

แม้แผนลดภาษีสร้างความปั่นป่วนในตลาดการเงิน แต่นายกวาเทงก็ยืนยันว่าจะไม่ปรับแผนกระตุ้นเศรษฐกิจนี้ ที่มีอีกชื่อว่า "งบประมาณแผ่นดินฉบับย่อ" (mini-budget) และ 1 วันก่อนหน้านี้ แหล่งข่าวในทำเนียบนายกฯ ก็บอกกับบีบีซีว่า นางทรัสส์เห็นว่า รมว. คลัง "ทำหน้าที่ได้เยี่ยมยอดมาก"

หลังข่าวเรื่องการปลดเขาเผยแพร่ทางสื่ออังกฤษ นายกวาร์เทงทวีตจดหมายลาออก

อนาคตลิซ ทรัสส์

นับแต่ที่พรรคคอนเซอร์เวทีฟชนะการเลือกตั้งแบบถล่มทลายเมื่อ ธ.ค. 2019 นางทรัสส์เป็นนายกฯ คนที่ 2 ต่อจาก นายบอริส จอห์นสัน และสมาชิกชั้นนำของพรรคคอนเซอร์เวทีฟหลายคนมองว่า ถึงเวลาแล้วที่นางทรัสส์ต้องลงจากตำแหน่ง เพราะเธอและนายกวาร์เทง ซึ่งเป็นเพื่อนสนิททางการเมือง ร่วมงานกันมากว่า 10 ปี คือผู้ร่วมร่างแผนกระตุ้นเศรษฐกิจมูลค่ามหาศาลนี้ การปลดนายกวาร์เทงออกจากตำแหน่งคือการหักหลัง ขณะที่ พรรคฝ่ายค้านหลัก คือ เลเบอร์และลิเบอรัลเดโมแครตเรียกร้องให้ยุบสภาแล้วจัดการเลือกตั้งใหม่ ส่วนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรของพรรคคอนเซอร์เวทีฟบางส่วนก็เกรงว่า พรรคจะพ่ายแพ้การเลือกตั้งทั่วไปครั้งใหม่

ในการแถลงข่าวเมื่อบ่ายวันศุกร์ที่ 14 ต.ค. ซึ่งใช้เวลาสั้นมาก นางทรัสส์ ตอบคำถามผู้สื่อข่าวเรื่องเสียงเรียกร้องให้ลาออกว่า เธอจะอยู่ในตำแหน่งต่อไปเพื่อสร้างประเทศที่มีระบบภาษีต่ำ มีอัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจสูง และมีเสถียรภาพ

ทว่า เธอกลับยอมถอยในเรื่องนโยบายที่เพิ่งแถลงไปเมื่อเดือน ก.ย. ว่าด้วยการลดภาษีเงินได้ของบริษัท จากเดิมที่รัฐบาลของเธอประกาศว่าจะไม่ขึ้นภาษีเงินได้นิติบุคคลจาก 19% เป็น 25% ซึ่งรัฐบาลของนายบอริส จอห์นสันประกาศไว้ว่าจะบังคับใช้ตั้งแต่ เม.ย. 2023 กลับมาทำตามนโยบายของรัฐบาลก่อนหน้า ซึ่งจะทำรายได้ให้รัฐราว 1.8 หมื่นล้านปอนด์ ต่อปี

ส.ส. ของพรรคคอนเซอร์เวทีฟหลายคนบอกเล่าถึงความไม่พอใจต่อเนื้อหาของการแถลงข่าวของนางทรัสส์

"นี่เป็นการแถลงข่าวที่แย่ที่สุดที่เคยเห็นมาในรอบทศวรรษครึ่ง" ส.ส. พรรครัฐบาลคนหนึ่งกล่าว

บางคนคาดว่าเวลาของทรัสส์ใกล้หมดแล้ว และอาจจะได้เห็น เจเรมี ฮันต์ ที่เพิ่งรับตำแหน่ง รมว. คลัง มาเป็นนายกฯ แทน

ข่าวลือเรื่องความพยายามขับนางทรัสส์ออกจากตำแหน่งทำให้ คริสโตเฟอร์ ชอป ส.ส. คอนเซอร์เวทีฟ ที่ให้การสนับสนุนนางทรัสส์ กล่าวกับบีบีซีว่า ส.ส.ของพรรคจำนวนหนึ่งกำลังทำตัวเป็น "ฝูงไฮยีนา"

"เป็นไปไม่ได้เลยที่เราจะบังคับนายกฯ คนล่าสุดให้ออกจากตำแหน่ง เราต้องตั้งสติกัน และพยายามให้ความช่วยเหลือท่านนายกฯ... มันจะเป็นการฆ่าตัวตายของพรรคคอนเซอร์เวทีฟ หากเราไปบังคับนายกฯ คนล่าสุด คนที่พยายามทำทุกสิ่งที่ดีที่สุดภายใต้สถานการณ์ที่ยากลำบากนี้ "

รมว. คลัง อายุสั้น

นายกวาร์เทง อยู่ในตำแหน่งเพียง 38 วัน นับเป็น รมว. คลังที่ดำรงตำแหน่งสั้นที่สุดเป็นอันดับ 2 รองจาก เอียน แม็กลอยด์ ที่หัวใจวาย เสียชีวิตหลังรับตำแหน่งเพียง 30 วัน เมื่อปี 1970

นับแต่ปี 2019 ที่พรรคคอนเซอร์เวทีฟขึ้นบริหารประเทศ สหราชอาณาจักรมี รมว. คลังมาแล้ว 4 คน ในจำนวนนี้ มีนายนาดีม ซาฮาวี ที่ดำรงตำแหน่งสั้นที่สุดเป็นอันดับ 3 ด้วยเวลาเพียง 63 วัน และ นายซาจิด จาวิด ที่ดำรงตำแหน่งสั้นที่สุดเป็นอันดับ 4 ด้วยเวลา 204 วัน

แผนกระตุ้นเศรษฐกิจที่ถูกวิจารณ์

นายกวาร์เทงตั้งใจที่จะให้การลดภาษีมูลค่าหลายหมื่นล้านปอนด์นี้มาช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจในภาวะที่เงินเฟ้ออยู่ที่เลข 2 หลัก ผู้คนชักหน้าไม่ถึงหลัง แต่พรรคฝ่ายค้านบอกว่า แผนนี้มีมาช่วยคนรวยมากกว่าคนจน จะทำให้เงินเฟ้อสูงขึ้น ส่วนนักลงทุนในตลาดการเงินก็ไม่เชื่อมั่นในแผนนี้ ลดภาษีหลายชนิด แล้วจะเอาเงินจากไหนมาชดเชย กลัวว่ารัฐจะมีหนี้เพิ่มมากมายจากการกู้ในภาวะดอกเบี้ยขาขึ้น ค่าเงินปอนด์ก็ตกไปกว่า 3% เมื่อเทียบกับดอลลาร์เมื่อ 23 ก.ย. วันที่เขาเผยแผนนี้ต่อสภาฯ ทำสถิติต่ำสุดในรอบ 37 ปีทีเดียว

ในการแถลงคราวนั้น รมว. คลัง ที่อพยพมาจากกานาตั้งแต่เด็ก ผู้มีความมั่นใจเต็มเปี่ยม และมีประวัติการศึกษาดีเยี่ยม ทั้ง มัธยมที่โรงเรียนอีตัน ปริญญาตรีที่ มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ ปริญญาโทที่ มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด และ ปริญญาเอกเอก ด้านประวัติศาสตร์เศรษฐกิจที่เคมบริดจ์ ก็เชื่อมั่นว่า แผนลดภาษีครั้งนี้จะทำให้เศรษฐกิจของอังกฤษ แข่งขันกับชาติยุโรปอื่น ๆ ได้อย่างแน่นอน

ทว่า เสียงวิจารณ์ต่อแผนนี้จากทั้งฝ่ายค้าน สมาชิกพรรคคอนเซอร์เวทีฟ ตลาดการเงิน ดังขึ้นเรื่อย ๆ ต้องการให้ทบทวนแผนนี้ แต่นางทรัสส์ ก็แถลงปกป้องแผน และยืนข้างนายกวาเทงมาตลอด ส.ส. ของพรรคคอนเซอร์เวทีฟคนหนึ่งบอกกับบีบีซีว่า สถานการณ์ขณะนี้เหมือน "เข้าตาจน และพวกเราตกอยู่ในหายนะ"