Eritrea oo 16 sano kadib dib ugu biirtay urur goboleedka IGAD

Tebin toos ah

1. 13 Juunyo 2023Dhinacyada Suudaan oo lagu eedeeyay in aysan diyaar u ahayn wada hadal xabbad joojin

   Xukuumadda Washington ayaa sheegtay in dhinacyada isku haya Suudaan aysan ka faa’ideysan wada-hadallada ay fududeynayaan Mareykanka iyo Sacuudiga.

   Wada xaajoodka ka dhacay magaalada Jiddah ee Sucuudiga ayaa la doonayay in lagu horseedo joojinta dagaalka.

   Balse sarkaal sare oo ka tirsan wasaaradda arrimaha dibadda Mareykanka ayaa sheegay in wadahadallada aysan ku guuleysan sidii ay markii hore ku heshiiyeen ciidamada Suudaan iyo jabhadda Rapid Support Forces (RSF).

   Dadka wax indha indheeya ayaa sheegaya in xabbad joojintii u dambaysay, ee soo dhamaatay Axaddii, si ka wanaagsan loo ixtiraamay xabbad joojintii hore, balse dagaalku uu dib u billowday.

2. 13 Juunyo 2023Diyaarad maanta ka laabatay hawada Garbahaarrey oo dhinacyada isku haya Gedo ay ka hadleen

   Magaalada Garbahaarey ee xarunta gobolka Gedo waxa maanta laga hor istaagay inay ka dagto diyaarad sidday wafdi uu hogaaminayay gudoomiyihii dhawaan madaxweynaha Jubaland u soo magacaabay gobolka, kaas oo ay ka hor yimaadeen qaar kamid ah siyaasiyiinta deegaanka.

   Diyaaradda oo gashay hawada magaalada Garbahaarey ayaa dhawr jeer isku dayday inay cagadhigato balse sababo amni darteed ayay dib ugu laabatay magaalada Muqdisho oo ay markii hore ka duushay.

   Dhinacyada isku haya maamulka gobolka ayaa siyaabo kala duwan uga hadlay sababta keentay in duulimaadyadii garoonka Garbahaarey la joojiyo.

   Gudoomiye kuxigeenka cusub ee amniga iyo siyaasadda gobolka Gedo ee dhawaan uu magacaabay madaxweynaha Jubaland Cismaan Nuur Xaaji oo loo yaqaano Macalmimuu, oo aan taleefanka kula hadalnay isagoo jooga Garbahaarey ayaa sheegay in sababo farsamo dartood ay diyaaradu dib ugu laabatay Muqdisho isagoo yiri, “saaka waxa aan sugeynay gudoomiyaha oo shacabku ay usoo bexeen gudoomiyaha, cillad ayaa ku timid oo farsamo xumo diyaraaddii cid hagta marka ay weydayna wey laabatay”

   Gudoomiye kuxigeenka oo ka jawaabaya in diyaaradda la xabadeeyay sidaasina ay u laabatay ayaa yiri “anaga ayaa garoonka joognay garoonkana waxaa ku sugan ciidamo, wey jireen kuwo aan badneyn oo qalalaase waday laakiin gooni ayaa loo qabtay kuwaas,laakiin cillaada ayaa ahayd in diyaaradda aan la hagin sabab kalana ma jirin, qof iyo labo wax ay xabadeyn karaan ma jiraan gudoomiyuhuna wuu imaanayaa”

   Dhinaca kale Gudoomiye Kuxigeenka amniga ee degmada Garbahaarey Aadan Siraad Maxamuud oo kamid ah siyaasiyiinta diidan xubnaha Kismaayo laga soo magacaabay ayaa isna isagoo ku sugan Garbahaarey waxa uu sheegay inay iyagu hor istaageen diyaaradu inay soo caga dhigato magaalada, waxa uuna intaa ku daray inaanay oggolaan doonin in diyaaradaasi dib ugu soo laabato Garbahaarey isagoo yiri “ diyaaradaasi warbixinteeda horay ayan u heynay amarka diyaaradda lagu celiyayna annaga ayaa bixinay, ma jirto wax farsamo xumo ah oo dhacday diyaarad safar soo gashay ayey eheed waxaasina waa iska sheeko xumo.”

3. 13 Juunyo 2023Weerar loo adeegsaday gaari oo ka dhacay magaalada Nottingham ee UK

   Booliiska magaalada Nottingham ee dalka Ingiriiska ayaa xiray nin soddon iyo kow jir ah oo looga shakisan yahay dil ka dib markii maydadka saddex qof laga helay laba waddo oo kala duwan.

   Waxay sheegeen in saddex qof oo kale ay sidoo kale isbitaalka ku jiraan ka dib markii darawalka gaari uu damcay inuu jiirsiiyo.

   Booliisku waxay rumeysan yihiin in shilalku ay xiriir leeyihiin.

   Taliyaha Ciidanka Booliska, Kate Meynell, ayaa ku tilmaantay dhimashada mid naxdin iyo murugo leh.

   Raiisel wasaaraha Ingiriiska, Rishi Sunak, ayaa uga mahad celiyay booliska kahortagga deg dega ah ee ay sameeyeen.

   Gaadiidka qaar ee caasimadda ayaa la hakiyay waxaana la xiray waddooyin badan.

4. 13 Juunyo 2023Eritrea oo dib ugu biirtay urur goboleedka IGAD kadib markii ay ka baxday 16 sano ka hor

   Wasiirka Warfaafinta ee Eritrea Yemane Meskel ayaa bartiisa Twitter-ka ku soo qoray Isniintii in Eritrea “ay dib u bilowday dhaqdhaqaaqeeda” oo ay fariisatay shir madaxeedka Igad ee ka socda dalka jaarka ah ee Djibouti.

   Xoghayaha fulinta ee kooxda gobolka, Workneh Gebeyehu, ayaa sheegay "in uu aad ugu faraxsan yahay in uu soo dhoweeyo wasiirka arrimaha dibadda ee Eritrea Cismaan Saalax" markii uu ku soo biiray shirka.

   Eritrea ayaa sannadkii 2007-dii joojisay xubinimadii ururkaas, iyadoo ka cabanaysa faragelinta milateri ee Itoobiya ku hayso Soomaaliya iyo burburinta ururkaas oo ay ku eedeeyeen ciidamada dibadda ah.

   Igad waxay ka kooban tahay Djibouti, Eritrea, Ethiopia, Kenya, Somalia, South Sudan, Sudan iyo Uganda.

5. 13 Juunyo 2023Haweeney kufsatay wiil siddeed jir ah oo lagu xukumay 29 sano oo xabsi ah

   Maxkamadda degmada Iringa ayaa 29 sano oo xarig ah ku xukuntay haweeney ka soo jeeda tuulada Lumuli, Desderia Mbwelwa kaddib markii ay kufsatay wiil 8 jir ah isla markaana ay qaadsiisay cudurrada galmada lagu kala qaado.

   Sida laga soo xigtay wargeyska Mwananchi, maalintii uu falkani dhacay, haweenaydu waxay heshay ilmaha dhibbanaha ah ee dhacdadan ku dhacay, isaga oo xoojinaya, ka dibna waxay waydiisay halka ay saaxiibbadiis joogeen, markii loo sheegay in saaxiibbadiis aanay joogin, waxay ku kufsatay geed hoostiis.

   Kiiskan oo uu akhriyay guddoomiyaha maxkamadda sare, Said Mkasiwa, ayaa shan markhaatiyaal ah oo uu ku jiro dhakhtar baaray ilmahan oo xaqiijiyey in ilmaha yar uu nabarro ka soo gaaray kufsiga, isla markaana uu ku dhacay xanuunnada galmada lagu kala qaado.

   Maxkamaddu waxay siisay fursad ay isku difaacdo, Desderia ayaa sheegtay in ay tahay qof weyn oo ay leedahay carruur iyo kuwo ay ayeeyo u tahay oo iyada ku tiirsan, ka dibna maxkamaddu waxay ku xukuntay 29 sano oo xarig ah oo ku saabsan dambiga xadgudubka galmada ee ka dhanka ah 8-sano jirkan ilmaha ah iyo sidoo kale xanuunka ay qaadsiisay.

   Si kastaba ha ahaatee, qareenkeeda, Frank Mwela ayaa sheegay inuu rajaynayo inuu racfaan ka qaato sababtoo ah lama baarin si loo go'aamiyo in ay dhab ahaantii qabto cudurradan galmada lagu kala qaado.

   "Qofka aan u doodayey lagama baarin cudurradaas oo iyada iyo markhaatigiisii ​​ay xaqiijiyeen in aanay qabin cudurradaas, waayo markhaat yaasha waxaa ka mid ah ninkeeda," ayuu yiri.

6. 13 Juunyo 2023Tiradii ugu badneyd oo tahriibayaal ah oo halmar galay Ingiriiska

   In ka badan 600 oo tahriibayaal ah ayaa Axaddii ka tallaabay kanaalka Ingiriiska, tiradaas oo ah tiradii ugu badnayd ee hal maalin ah ilaa hadda sanadkan, sida ay sheegtay wasaaradda arrimaha gudaha.

   Ilaa 616 qof ayaa la arkay iyaga oo ka soo safraya dalka Faransiiska waxa ayna wateen 12 doonyood oo yar yar.

   Tiradii ugu badneyd oo horay loo diiwaan geliyay ayaa ahayd 497 qof Abriil 22.

   Tirada guud ee dadka tahriibayaasha ah ee sanadkan waxa ay ka badan yihiin 8,000 oo qof, kuwaas oo ilaa 2,000 ka yar intii ay sannadkii hore ahaayeen.

   Isagoo ka hadlayay Dover usbuucii hore, Reysal wasaare Rishi Sunak ayaa sheegay in qorshihiisa lagu dhimayo tirada muhaajiriinta uga gudbaya Channel-ka ee doomaha uu shaqeynayo tiradana ay hoos u dhacday markii ugu horeysay.

   Mr Sunak ayaa u sheegay tifaftiraha siyaasada ee BBC Chris Mason in isgoysyada ay hoos u dhaceen shan meelood meel, iyo tirooyinka dadka Albania ee ku sii jeeda Britain 90%.

   Tim Loughton, oo ah xildhibaanka East Worthing & Shoreham, ahna xubin ka tirsan guddiga arrimaha gudaha, ayaa yiri "waa inaan waxba ka ogaanin arrintan tiradan ugu dambeysay "marka laga reebo in aan wali dhibaato ku qabno".

   Waxa uu sheegay in Faransiisku uu u baahan yahay in uu dadka ku xiro xeebaha, oo aanu kaliya la wareegin doomaha.

   Waxa uu intaa ku daray: "Waxaan u baahanahay in si sax ah loo qoondeeyo waddooyin ammaan ah oo sharci ah, si magangalyo-doonka sharciga ah ay uga soo codsadaan dibadda."

7. 13 Juunyo 2023Maleeshiyaad in ka badan 40 qof ku dilay bariga DR Congo

   Maleeshiyo ka tirsan koox loo yaqaan Codeco ayaa lagu eedeeyay weerar ka dhacay xero ay ku nool yihiin dad barakacayaal ah oo ku taal bariga Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ee Congo oo ay ku dhinteen in ka badan 40 qof.

   Saraakiisha deegaanka ayaa sheegay in kooxdu ay soo weerareen xerada Lala subaxnimadii hore ee Isniintii; waxay toogteen sidookalena garaaceen dadka deegaanka ka hor inta aysan dab qabadsiin guryaha ay dad ku noolaayeen.

   Qaar ka mid ah dadkii gudaha ku jiray ayaa nolosha lagu gubay.

   Waa weerarkii ugu dambeeyay ee kooxdan oo sheegatay inay difaacdo danaha beeralayda Lendu ay geysteen.

8. 13 Juunyo 2023Benin oo qoraneysa askar badan si ay ula dagaalamaan kooxaha mintidiintu

   Dowladda Benin ayaa qoreysa 5,000 oo askari oo dheeraad ah, ka dib markii ay kordheen weerarada ay mintidiintu ka geysanayaan soohdinta waqooyiga ay la wadaagto Burkina Faso.

   Ciidamada cusub ee la qaadanayo ayaa looga baahan yahay inay yaqaanaan ugu yaraan mid ka mid ah luqadaha looga hadlo gobolka, waxaana la siin doonaa tababar lix bilood ah.

   Kooxaha Jihaadiyiintu waxay joogaan Park W, oo ah aag la ilaaliyo oo kayn ah oo ku fidsan xudduudaha Benin, Burkina Faso iyo Niger.

9. 13 Juunyo 2023Dhaqtar Suudaani:Cidamada RSF oo dad ka qaafaashay qeybaha caasimada ee ay katilayaan

   Dhaqtar Suudaani ah ayaa BBC-da u sheegay in ciidamada RSF-ta ay xaalad argagax leh ka wadaan qeybo badan oo ka mid ah caasimadda ay maamulaan.

   Mohammed Gibbril ayaa sheegay in ay guryaha u dhacayeen, isla markaana ay dad qafaasheen , sidokalena ay gaaf wareegayeen waddooyinka magaalada Khartoum.

   Qaar ka mid ah dadka RSF-ta u qoreen dagaalka ay kula jiraan ciidamada Suudaan waxay ahaayeen caruur.

10. 13 Juunyo 2023Kenya oo kariixeysa wada hadal toos ah oo ay la gasho dhinacyada isku haya Suudaan

    Madaxweynaha Kenya William Ruto ayaa muujiyay sida ay dalkiisa uga go’an tahay in uu kulan fool-ka-fool ah la yeesho jeneraalada isku haya Suudaan si loo xalliyo dhibaatada halkaas ka taagan.

    Waxa uu sheegay in Kenya – iyada oo ah guddoomiyaha “quartet-ka” ee dalalka gobolka ee ku saabsan Suudaan oo ay sidoo kale ku jiraan Itoobiya, Soomaaliya iyo Koonfurta Suudaan - “ay ka go’an tahay inay si fool ka fool ah ula kulmaan labada dhinac si loo helo xal waara”.

    Dagaalka ayaa Sudan ka socday tan iyo 15-kii April u dhexeeya ciidamada, oo uu horkacayo taliyaha ciidamada Abdel Fattah al-Burhan, iyo ciidamada gargaarka degdega ah ee RSF oo uu hogaaminayo taliye ku xigeenkii hore ee militariga Mohamed Hamdan Dagalo, oo sidoo kale loo yaqaan Hemedti.

11. 13 Juunyo 2023Madax uu kujiro madaxweynaha Soomaliya oo la kulmi doono kooxaha iskuhaya Sudan

    Hoggaamiyeyaasha Kenya, Itoobiya, Koonfurta Suudaan iyo Soomaaliya ayaa tobanka maalmood ee soo socda si fool-ka-fool ah ula kulmi doona dhinacyada isku haya Suudaan, si ay xal nabadeed ugu helaan colaadda taagan, ayuu Madaxweyne William Ruto ka sheegay Isniintii Golaha caadiga ah ee 14-aad ee Golaha madaxda IGAD

12. 13 Juunyo 2023Zelensky:Ruushka wuxuu sii wadaa dagaalka ka dhanka ah dadka caadiga ah

    Madaxweynaha Ukraine Volodymyr Zelensky ayaa ka falcelinayay gantaalada Ruushka ee habeenimadii xalay ay ku garaaceen dhismayaal ay degan yihiin dad rayid ah oo ku yaala Kryvyi Rih.

    " Ruushku waxay sii wadaan dagaalka ka dhanka ah dhismayaasha la dego, magaalooyinka caadiga ah iyo dadka," ayuu madaxweynaha Ukraine ku qoray bartiisa telegramka ee fariimaha

    Waxa uu tacsi u diray “dhammaan kuwii eheladooda ku waayey” wuxuuna yiri “argagixisada weligood lama cafin doono”.

13. 13 Juunyo 2023Ghana oo dib ula soo noqotay kaalinta koowaad ee wax soo saarka dahabka ee Afrika

    Ghana ayaa dib u heshay maqaamkeeda ahaa in ay hormuud ka tahay wax soo saarka dahabka ee Afrika ka dib markii 32% sare u kac ku yimid wax soo saarka dahabka sanadkii hore.

    Rugta Macdanta ee Ghana ayaa u sababaeysay horumarkan kororka wax soo saarka ee macdanta yaryar iyo kuwa waaweyn labadaba.

    Inta badan kaymaha dalka, webiyada iyo biyaha kale, ayaa waxaa waxyeello u geystay qodista dahabka ee sharci darrada ah, taasoo keentay walaac caafimaad darro ah oo soo food saartay bulshooyinka macdan qodista.

    Caan ka ah magaca galamsey, macdanta yar yar ayaa isha nololeed u ahayd dhalinyaro badan oo shaqo la'aan ah koonfurta Ghana.

14. 13 Juunyo 2023Ma run baa in haweenku ay ka been sheegaan qanaacada gogosha?

    Gabar magaceeda lagu sheegay Maariya, laakiin aan ahayn midkeeda rasmiga ah, oo da'deedu ay tahay 30 jir, ayaa sheegtay inay jirto arrin inta badan haweenka sir u ah, laakiin ay tahay lagama maarmaan in laga wada hadlo.

    Sirtaasi waxey haweeneydani ku tilmaantay qanaacadda gogosha.

    "Waxa ku dhacaya hooyada, ayaa ah xanuun nafsi ah oo ku yimaada sababo heerka qanaacadda gogosha,“ ayey tiri Maariya.

    "Dumarka qaarkood aad bay u dheereeyaan."

    Mariya ayaa waxay ka sheekaynaysaa sida arrimaha gogosha ay dareen gaar ah ugu leeyihiin nolosheeda, ee ay la wadaagayso afar sano saygeeda.Sii akhri

15. 13 Juunyo 2023DAAWO:Maxaa Keenay in kumanaan kun oo Kalluun ah ay xeebta Texas ku soo caariyaan?

    Dhinaca Xeebta Gacanka ee Texas, kumannaan kalluun dhintay ayaa ku soo caariyay xeebta.

    Khubarada gobolka ayaa sheegay in ay arrintan ay sabab u tahay Ogsajiinta oo yaraatay, taas oo ay ugu wacan tahay heerkulka biyaha oo sarreeya.

16. 13 Juunyo 2023

    Assalamu Caleikum, Kusoo dhawaada Tebinta tooska ah wararka BBC Somali