Isbitaallada Lubnaan oo la ciirciiraya dhaawacyada ka dhashay duqeymaha diyaaradaha Israa'iil iyo wasiirka caafimaadka dalkaas oo xaaladda ku tilmaamay gumaad

Tebin toos ah

1. 25 Sebtembar 2024Talafashinka qaranka dalka Finland oo soo kordhiyay laan ku hadleysa afka Soomaaliga

   

   Xigashada Sawirka, Wali Hashi

   Cabdiwali Xaashi oo ah wariye ka tirsan talafishinka Yle ee dalka Findland ayaa BBC-da u sheegay in talafashinka uu u ogolaaday in la baahiyo warar iyo barnaamijyo ku baxaya afka Soomaaliga.

   Talafashinka barnaamijkiisa Soomaaliga oo berri hawada soo gali doona ayaa sii dayn doona warar kooban oo Soomaalida iyo caalamka ah iyo barnaamij la xiriira sida lagu helayo dhalashada dalka Finland, iyo arrimo qaxootiga quseeya.

   Talafashinka ayaa saacado kooban oo ah in barnaamijyada lagu baahiyo siiyay qeyb afka soomaaliga ah iyo daqiiqado dhanka wararka ah sida uu Wali Xaashi BBC-da u sheegay.

   Laanta ku bixi doonta afka Soomaaliga waxaa ka howlgalaya Cabdiwali Xaashi iyo Xoriyo Cabdulqaadir oo labadooduba ay soo tabin doonaan wararka iyo barnaamijyada ku baxaya afka Soomaaliga.

   Talafashinka qaranka dalka Finland, ayaa leh luuqado badan oo ay kamid yihiin Ingiriis, Ruush, Ukraine, laanta afka Soomaaliga ayaana noqotay luuqadii afaraad ee uu talafashinku yeesho, iyadoona la filayo in luuqado kale oo Carabigu kamid yahay ay kusoo kordhaan.

2. 25 Sebtembar 2024Dadka ka soo qaxay koonfurta Lubnaan oo dhex seexanaya gaadiidkooda iyo hareeraha waddooyinka

   

   Xigashada Sawirka, EPA

   Dad ka soo qaxay koonfurta Lubnaan oo ku sii jeeda waqooyiga ayaa lagu warramayaa in ay seexanayaan dhinacyada waddooyinka sida uu mid kamid ah shaqaalah gargaarka BBC-da u sheegay.

   Eva Homsi, oo ah isuduwaha xaaladaha degdegga ah ee hay'adda madaxa banaan ee Shield, waxa ay sheegtay in waddooyinka ay xireen dad aad u badan oo barakacayay kuwaas oo xiray wadooyinka.

   Dadlkaan ayaa raadinayay meel amaan ah, waxa ayna ka soo carareen duqeymaha ay Israa’iil ku waddo koonfurta Lubnaan.

   Waxaa la arkayay dad badan kuwaas oo jiifanaya guda gaadiidkii ay wateen, qaarkood waxa ay jiifeen hareeraha waddooyinka, iyaga oo aanan wadan bustayaal, barkimo iyo firaashyo.

3. 25 Sebtembar 2024Booliska Kenya oo lagu eedeeyay inay isticmaaleen awood xad dhaaf ah intii ay socdeen mudaaharaadyadii looga soo horjeeday sharciga maaliyadda ee muranka dhaliyay

   

   Xigashada Sawirka, AP

   Booliska Kenya ayaa lagu eedeeyay in ay isticmaaleen awood xad dhaaf ah intii ay socdeen mudaaharaadyadii ka dhacay xarunta baarlamaanka Kenya 25-kii June.

   Hay’adda Amnesty International ayaa sheegtay in lix qof oo mudaaharaadayay la dilay, boqolaal kalena la dhaawacay, kaddib markii ay booliisku rasaas nool nool ku rideen.

   Baaritaano muuqaal ah, marqaatiyaal iyo falaqeeyayaal ka hadlay dhibaatadii dhacday intii ay jireen mudaharaadyada ayaa sheegay in dadkii dibadbaxayay qaarkood loo geystay xarig sharci darro ah oo aanan sabab lahayn, afduub, iyo weerarro lagu qaaday shaqaale caafimaad.

   Dowladda kenya kama aysan jawaabin eedeymahaas, dhanka kle hay’adda Amnesty ayaa ku baaqday in la sameeyo baaritaano madaxbanaan oo ku aadan kiisaska dilka ah, ee dhacay muddadii ay socdeen mudaharaadyadii looga soo horjeeday sharciga maaliyadda ee muranka dhaliyay kaas oo soo jeedinayay canshuur kordhin.

4. 25 Sebtembar 2024Maxay Mareykanku ka dhaheen duqeymaha ay is dhaafsanayaan Israa'iil iyo Xisbullah

   

   Xigashada Sawirka, EPA

   Xoghayaha arimaha dibada ee Maraykanka Antony Blinken ayaa dhawaan kasoo muuqday TV-ga CBS News isagoo ka hadlay xiisada sii kordheysa ee Lubnaan kadib weeraradii Israel.

   Waxa uu sheegay in sida ugu wanaagsan ee ay dadku ugu laaban karaan guryahoodii koonfurta Lubnaan iyo waqooyiga Israa’iil aysan ahayn dagaal balse ay tahay “dibloomaasiyad”. "Waxaan hadda diiradda saarnay inaan hubinno inaan ka fogaan karno dagaal buuxa," Blinken ayaa yiri.

   Blinken ayaa sidoo kale wax laga weydiiyay wadahadalada xabad joojinta ah ee u dhaxeeya Xamaas iyo Israel, waxa uuna sheegay in inkastoo uu jiro heshiis, Xamaas aysan ka qeyb galin wadahadalada todobaadyadii lasoo dhaafay.

   "Weli waxay u baahan tahay go'aanno adag oo dhinaca Israa'iil ah, laakiin waa habka ugu wanaagsan ee lagu joojin karo waxa Gaza ka socda, si loo sii daayo la haystayaasha," ayuu yidhi.

   heshiisyada nabadda ayaa horseedikara sida ay dublamaasiyadu u shaqeeneyso iyo in nabad laga helo goobaha hadda colaaduhu saameeyeen.

5. 25 Sebtembar 2024Xisbullah oo gantaalo ku weerartay Tel Aviv

   

   Xigashada Sawirka, Reuters

   Xisbullah ayaa gantaal la beegsatay Tel Aviv, tanina waxa ay fariin u tahay Israa’iil oo weerar dhankacirka ah ku heysay kooxda, waxa ayna muujineysaa in ay wali halis yihiin Xisbullah.

   kooxda Xisbullah waxa ay wajahayaan weeraro ka imaanaya Israa’iil kuwaas oo lala beegsanayo dhinacyo badan oo dhulka Lubnaan ah.

   waxaa sidoo kale kooxda Xisbullah lala beegsaday weerar dhanka cirka ah oo laga fuliyay dhufeys ay ku lahaayeen Dahieh oo ah koonfurta Beirut, waxaana weerarkaas lala beegsaday qeyb kamid ah guutada Radwan.

   weerarro kale ayaa lala beegsaday goobaha gantaalada ee Xisbullah.

   duqeymihii u danbeeyay magaalooyinka Lubnaan ayay ku dhinteen ku dhawaad 500 oo qof kuwaas oo u badan dad rayid ah sida uu sheegay wasiirka caafimaadka Lubnaan.

   todobaadkii hore ayay ahayd markii weerar dhanka isgaarsiinta ah lagu qaaday Xisbullah, waxa ayna sheegeen in ay ka falcelinayaan weerarkaas.

   duqeymaha haatan lala beegsanayo Lubnaan ayaa ah kuwo aad u xoogan marka laga soo tago dagaalkii sokeeye, sanadkii 1990-kii.

   Xisbullah ayaa dhankooda sheegay in ay sii wadayaan weerarradooda, iyadoona Israa’iil la sheegay in laga yaabo in ay qorsheyso duulaan dhanka dhulka ah oo ay ku qaado koonfurta Lubnaan.

   Dadka ku nool koonfurta Lubnaan ayaa qaxaya waxa ayna ku wajahanyihiin dhanka waqooyi si ay amman u helaan.

6. 25 Sebtembar 2024Hay'adda MSF oo sheegtay in xaalad caafimaad darro oo halis ah ay ka jirto dalka Sudan

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Hay’adda MSF ayaa sheegTay in haweenka uurka leh, hooyooyinka iyo dhallaanka cusub ay u dhimanayaan arrimo caafimaad oo laga hortegi karo maadaama nidaamkii caafimaadka ee gobolka uu burburay. MSF waxa ay ku boorineysaa dhinacyada dagaallamaya in ay joojiyaan xadgudubyada, gaar ahaan haweenka iyo carruurta, iyo in ay oggolaadaan in gargaar nafaqo oo lagu badbaadinayo la gaarsiiyo dadka barakacay.

   Warbixinta ayaa sidoo kale ugu baaqday Qaramada Midoobay inay qaado tallaabo degdeg ah si looga hortago khasaare kale oo nafeed.

   Tani waxay daba socotaa warar ay baahiyeen warbaahinta maxaliga ah oo sheegayay in ciidamada Sudan ay duqaymo ka geysteen garoon diyaaradeed oo ku yaala Koonfurta Darfur Talaadadii. Duqeymaha ayaa la sheegay in lala beegsaday diyaarado xamuul ah oo sahay u waday ciidamada RSF ee dagaalka kula jira ciidamada Sudan tan iyo bishii April ee sanadkii hore.

   Dagaalka sokeeye ayaa ilaa hadda waxa ku dhintay kumanaan qof, malaayiin kalena waxa ay ka barakiciyeen guryahoodii guud ahaan dalka Suudaan.

7. 25 Sebtembar 2024Daawo sawirro laga soo qaaday dadka reer Lubnaan oo duqeymaha diyaaradaha Israa'iil ka baxsanaya

   Dad badan oo reer Lubnaan ah ayaa ka qaxay guryahoodii iyagoo ka baqaya duqeymaha diyaaradaha Israa'iil.

   Waxaa laga cabsi qabaa in tirada dadka guryahooda ka cararaya ay sii kororto maadaama weli xiisaddu taagantahay, milatariga Israa'iil-na ay wacad ku mareen in ay howgallada sii wadayaan.

   

   Xigashada Sawirka, EPA

   

   Xigashada Sawirka, EPA

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

8. 25 Sebtembar 2024War deg deg ah, Diyaarad aan duuliye laheyn oo ka timid dhanka Suuriya oo gudaha u gashay Israa'iil

   Diyaaradaha dagaalka ee Israa’iil ayaa dhexda u galay diyaarad aan duuliye lahayn oo subaxnimadii saaka gudaha u soo gashay Israa'iil taa oo ka timid dhanka Suuriya, sida ay sheegeen ciidamada militariga

   Arrintaan ayaa ka dhacday badda Galili, lamana soo sheegin wax khasaare ah ama dhaawac ah, sida ay bahaiyeen ciidamada difaaca Israa'iil.

   Dhacdadaan ayaa imaanaysa wax yar ka dib markii uu soo baxay warka sheegaya in milatariga Israa’iil ay sidoo kale ka hortageen gantaal dhulka laga soo tuuray oo lala beegsaday Tel Aviv isla markaana laga soo ganay Lubnaan.

9. 25 Sebtembar 2024Xisbullaah oo gantaallo ku weeraraty bartilmaameedyo ay joogaan milatariga Israa'iil

   

   Xigashada Sawirka, Israel Defense Forces

   Milatariga Israa’iil ayaa soo bandhigay gantaal la sheegay in Xisbullaah ay ku weerartay meel u dhow deegaanka Nafakhiyeh ee dalka Lubnaan.

   Waxay sheegeen in ay duqeyeen dhowr bartilmaameed oo kale oo Xisbullaah ay leeyihiin, iyagoo sheegay in ay ay garaaceen kaabayaasha dhaqaalaha, xaruumaha lagu kaydiyo hubka iyo gantaalaha riddada dheer.

10. 25 Sebtembar 2024Israa'iil oo sheegtay in duqeymaha ay ku bartilmaameedsanayso Xisbullaah ay sii wadeyso

    

    Xigashada Sawirka, Reuters

    Wasiirka difaaca Israa’iil Yoav Gallant ayaa sheegay in dalkiisu uu sii wadi doono duqeymaha uu ku beegsanayo bartilmaameedyada Xisbullaah ee Lubnaan ilaa laga gaarayo hadafka ah in la xaqiijiyo “in dadka deggan waqooyiga Israa’iil ay si nabad ah ugu soo laabtaan guryahooda”.

    “Xisbullah maanta ma aha sidii aanu naqaannay toddobaad ka hor,” ayuu yiri.

    "Waxa soo gaaray dharbaaxooyin isdaba joog ah oo ku dhacay taliska iyo dagaalyahannadeeda, waa dharbaaxo daran," ayuu raaciyay hadalkiisa.

    Warka wasiirka difaaca Israa’iil ayaa imaanaya iyadoo ay soo baxayana baaqyo ka imaanaya hoggaamiyaasha caalamka oo ku aaddan in dagaalka la joojiyo.

11. 25 Sebtembar 2024Muxuu yahay ururka Xisbullaah ee dalka Lubnaan ka jira ee Israa'iil la dagaallamaya?

    

    Xigashada Sawirka, Reuters

    Xisbullaah waa urur siyaasadeed oo ah Muslimiin Shiico ah oo saameyn leh isla markaana waa koox hubeysan oo uu hoggaamiye Xasan Nasrullaah .Waxa ay awood weyn ku leedahay labada gole ee baarlamaanka iyo xukuumadda Lubnaan, waxayna gacanta ku haysaa ciidanka ugu awoodda badan dalka.

    Xisbullaah waxa ay si weyn usoo shaacbaxday sideetamaadkii, iyagoo mucaarad ku ahaa Israa’iil, waxana taageero xoog leh oo dhaqaale iyo mid ciidanba ka heshaa dowladda Iran. Garabka hubaysan ee Xisbullaah ayaa weeraro khasaare badan dhaliyay ku qaaday ciidamada Israa’iil iyo kuwa Maraykanka ee ku sugan dalka Lubnaan.

    Markii ciidamada Israa'iil ay ka baxeen Lubnaan 2000, Xisbullaah waxay ku faantay inay ka saareen dalka ciidamadaas, waxayna sii wadaan inay ka soo horjeedaan joogitaanka Israa'iil ee deegaannada lagu muransan yahay ee xuduudaha.

    Sannadkii 2006-dii, dagaal ba’an ayaa ka dhex qarxay Xisbullaah iyo Israa’iil, kaas oo ka dhashay weerar Xisbullaah ay ka gaysatay xadka ay wadaagaan Lubnaan iyo Israa'iil.

    Ciidamada Israa’iil ayaa gudaha u galay koonfurta Lubnaan si ay isugu dayaan in ay meesha ka saaraan khatarta Xisbullaah. Ilaa 1,000 qof oo rayid ah ayaa lagu dilay intii uu socday iska horimaadkaas, balse Xisbullaah ayaa sheegtay guulo, waxaana wixii intaa ka dambeeyay ay kordhiyeen dagaalyahanadooda iyagoo sidoo kale horumariyay hubkooda.

12. 25 Sebtembar 2024Wararkii ugu dambeyay xaaladda Lubnaan iyo isbitaallada oo la tacaalaya tiro badan oo dad ah oo qaba dhaawacyo kala duwan

    

    Xigashada Sawirka, EPA

    Dalka Lubnaan waxaa ka taagan xaalad adag oo isbitaallada ayaa la tacaalaya tiro badan oo dad ah oo ku dhawaacmay duqeymihii socday labadii maalmood ee la soo dhaafay.

    Diyaaradaha Israa'iil oo bartilmaameedsaday goobo badan oo sida ay sheegeen ay ku suganyihiin Xisbullaah ayaa gaystay burbur ba'an, dhimasho iyo dhaawac tiro beel ah.

    Wasiirka caafimaadka Lubnaan ayaa xaaladda ku tilmaamay mid u dhiganta gumaad marka la eego waxa dhacay.

    Dhanka kale wararka ka imaanaya xadka ay wadaagaan Israa'iil iyo Lubnaan ayaa sheegya in labada dhinac ay is waydaarsanayaan rasaas isla markaana waxaa ay u muuqataa in ay dhagaha ka fureysteen baaqyada caalamiga ah ee looga dalbanayo in ay dagaalka joojiyaan si aaney xaaladdu u sii baahin.