Xisbullaah iyo Israa'iil oo loogu baaqay in ay xiisadda dejiyaan

Tebin toos ah

1. 23 Sebtembar 2024Ciidamada Israel awood ma u leeyihiin in ay gudaha u galaan Lubnaan?

   

   Xigashada Sawirka, Reuters

   Ciidamada cirka Israel waxay doonayaan in ay burburiyaan inta ugu badan madaafiicda Xisbullah ee ay hadda haystaan.

   Xitaa hadii ay guuleystaan iyadoon la helin heshiis xabad joojin, shacabka Israel ee waqooyiga marna si nabad ah uguma soo laabanayaan guryahooda.

   In ciidamada Israel ay lugta ku galaan Lubnaan ma ahan wax u fudud. 18 bilood ayey ku jireen Lubnaan laga bilaabo 1982 ilaa iyo 2000-dii, ugu dambeyn dib ayey uga soo baxeen markii ay u dulqaadan waayeen dhimashada badan ee soo gaartay askartooda.

   2006-dii ayey gudaha Lubnaan si kooban u galeen, waana dagaalkii ugu dambeeyay ee dhexmara iyaga iyo xisbullah. Xiligaas waxay la kulmeen xanuun. Xisbullah way ogyihiin taas, waana sababta ay hadda wax isaga celinayaan.

   18ka sano ee ka soo wareegtay dagaalkii 2006-dii wax badan ayaa Xisbullah iska beddelay. Waxay samesyteen madaafiic ilaa iyo 150 gaaraya iyo drones kuwaas oo duqeyn kara meel kasta oo ka mid ah Israel.

2. 23 Sebtembar 2024Labo hoggaamiye oo ka tirsan mucaaradka Tanzania ayaa la xiray

   

   Xigashada Sawirka, AFP

   Labo hoggaamiye ka tirsan xisbiga Chadema ayaa ka mid ah 11 qof oo la xiray iyadoo boolisku isku dayayo in ay mamnuucaan dibadbaxyada ka dhaca caasiamdda Dar es Salam.

   Xisbiga Chadema ayaa ku baaqay dibadbaxa kaddib markii lagu eedeeyay afduubyo siyaasadeed iyo dilal.

   Guddoomiyah xisbiga iyo ku xigeenkiisa ayaa la xiray. Sidoo kale waxaa la xiray wariyayaal isku dayayay in ay warbixino ka sameeyaan dibadbaxa.

   Qoraal ay barta X soo dhigeen xisbiga Chadema ayey ku sheegeen in la xiray guddoomiyhooda Freeman Mbowe isagoo isu diyaarinaya in uu horkaco dibadbax nabadeed

   Sanadkii hore, madaxweyne Samia Suluhu Hassan ayaa qaaday xayiraad saarneyd in mucaarka sameeyaan isku soo bax, waxayna ballanqaaday in ay soo celineyso tartanka siyaasaded. Iyadoo taas jirto ayey hadana boolisku waxay mamnuucayeen dibadbaxyada.

   Kooxaha difaaca xuquuqda aadanaha waxay sheegeen in ay isasoo tareyso cabsigelinta maamulkeeda ay ku sameynayeen siyaasiyiinta ka horjeeda ka hor doorashada.

3. 23 Sebtembar 2024La tashiyo ku saabsan dastuurka Soomaaliya ayaa ka dhacay Galmudug

   

   Hay’addaha u xil saaran dib u eegista iyo wax ka beddalka dastuurka kumeel gaarka ee Soomaaliya ayaa biloowday la tashiyo lagala sameynayo bulshada shan cutub oo ka mid ah dastuurka, kuwaas oo la doonayo in ugu dambeyn loo gudbiyo barlamaanka federaalka.

   Barlamaanka ayaa horey u ansixiyay dib u eegista iyo wax ka beddalka afarta cutub ee ugu horreysa dastuurka, waxaana hadda la guda galayaa shanta cutub ee ku xiga.

   La tashiyada shanta cutub ayaa ka bilaabmay magaalada Dhuusamareeb, waxana la tagi doonaa magaalooyinka kale ee maamulka Galmudug.

   Wasiirka Caddaalada iyo Dastuurka ee Dawladda Federaalka, Xasan Macalin Maxamuud, oo hadda ku sugan magaalada Dhuusamareeb ayaa BBC-da u sheegay in dhammaan ay tagayaan dowlad goboleedyada.

   Wasiirka wuxuu kaloo sheegay in afti dadweyne ay imaan doonto marka la dhameystiro dib u eegista 15ka cutub baarlamaanka ansixiyo.

4. 23 Sebtembar 2024Maxkamadda gobolka Banaadir ayaa maanta xukuntay afar qof oo isku qoys ah

   

   Maxkamadda gobolka Banaadir ayaa maanta xukun isugu jira xarig iyo ganaax lacageed ku ridday qoys ku eedeysnaa in ay maalgeliyeen Al-shabaab iyagoo u sameeyay akoono lacag lagu shubo.

   Xasan Cismaan Aadan oo ka mid ahaa afarta eedeysane ayaa lagu xukumay 13 sano oo xarig ah iyo 20 kun oo doolar oo ganaax.

   Eedeysanayaasha kale Faadumo Xasan Cismaan, Xasano Aweys Qaasim iyo Aamina Cabdullaahi Abbanuur oo lagu waayay qaar ka mid ah dambiyadii ay ku eedeysanaayeen ayaa lagu xukumay min labo sano oo xarig ah.

   Maxkamadda ayaa sheegtay in xukunkaas uu u furan yahay cidii aan ku qancin racfaan inta sharciga ogol yahay.

5. 23 Sebtembar 2024Kenya ayaa saraakiil boolis oo dheeri ah u direysa Haiti

   

   Kenya ayaa ballanqaaday in ay u direyso Haiti 600 oo boolis oo dheeri ah toddobaadyada soo socda si ay gacan uga geystaan dagaalka lagula jiro burcadda xukunta inta badan magaalada caasimadda ee Port-au-Prince iyo meelaha u dhow. Tani ayaa ka dhigeysa in ciidamada Kenya ay si joogta u kordhayeen ilaa iyo bishii June.

   Madaxweyne William Ruto oo booqanaya dalkaas ayaa sheegay in uu taageersan yahay in howlgalka ammaanka ee Kenya hormuudka ka tahay loo beddelo howgalka nabad ilaalinta ee Qaraamda Midoobay. Dalal kale oo aan badneyn ayaa ballanqaaday ugu yaraan 1,900 oo askari.

   Heerka rabshadaha dalka Haiti ayaa weli sareeya. Hey’adda xuquuqda aadanaha Qaramada Midoobay waxay ka digtay in burcadda ay meelo cusub bartilmaameed ka dhiganayaan iyagoo sameynaya barakicin hor leh.

   Khabiir xuquuqda aadanaha oo ka tirsan Qaramada Midoobay oo dhawaan tagay Haiti ayaa sheegay in howagalka uusan haysan qalab ku filan sida helikobtaro iyo drones.

   Golaha ammaanka Qaramada Midoobay ayaa kulmaya dhammaadka bisha si loo go’aamiyo hadii muddo kordhin loo sameynayo oo 12 bilood lagu darayo howlgalka taas oo wadada u fureyso howlgal ballaaran oo Qamada Midoobay oo dhaca 2025-ka.

6. 23 Sebtembar 2024Wasiirka warfaafinta Lubnaan oo sheegay inuu helay digniin taleefoon loo marsiiyay

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Sida aan wararkeena hore ku sheegnay, dadka ku sugan Beyruut ayaa saaka la gaarsiiyay fariimo taleefoon ah oo loogu baaqayo inay isaga baxaan goobaha ay Xisbullah ka howlgalaan ama “hubka ku qariyaan”.

   Wasiirka warfaafinta ee Lubnaan Siad Makary ayaa sidoo kale xaqiijiyay in ay arrintaani ay jirto oo dad badan ay heleen farriimo loogu baaqayo in ay ka baxaan goobaha bartilmeedyada u ah Israa’iil.

   Warku wuxuu intaa ku darayaa in xafiiska wasiirka uu sidoo kale helay mid ka mid ah fariimahan. Makary waxa uu ku tilmaamay in ay qayb ka tahay arrintaan"dagaalka ay waddo" Israa'iil.

   Israa'iil ayaa horay diginin tan la mid ah ugu diraty dadka reer Qasa, taasoo loogu sheegayay in ay ka baxaan goobaha Xamaas ay ku suganyihiin .

7. 23 Sebtembar 2024Wasiirrada Difaaca Iraa'iil iyo Mareykanka oo iska waraystay xaaladda cakiran ee bariga dhexe

   

   Xigashada Sawirka, Reuters

   Waxaa hadda na soo gaaraya, warar sheegaya in wasiirka difaaca Israa’iil Yoav Gallant uu la hadlay dhiggiisa Mareykanka Lloyd Austin.

   Gallant, ayaaa u sheegay xoghayaha difaaca Mareykanka wararkii ugu dambeeyay ee xaaladda ka dhex aloosan Xisbullaah iyo Israa’iil.

   Waxaa uu sidoo kale gaarsiiyay hanjabaadaha Xisbullaah ee ka dhanka ah Israa’iil iyo sidoo kale howlgallada ciidamada Milatariga Israa’iil ee ku wajahan bartilmaameedyada ururkaasi leeyahay.

8. 23 Sebtembar 2024War deg deg ah, Qaraxyo ka dhacay koonfurta Lubnaan iyo warar dheeraad ah oo laga helayo

   

   Xigashada Sawirka, Reuters

   Muuqaallo baraha bulshada lagu baahiyay ayaa muujinaya qaraxyo waaweyn oo ka dhacay koonfurta Lubnaan halkaas oo millatariga Israa’iil ay sheegeen in ay ka bilaabeen weerarro baahsan oo ay ku bartilmaameedsanayaan Xisbullah ka dib markii shalay Israa’iil lagu weeraray gantaallo waaweyn.

   Israa'iil ayaa sheegtay in weerarrada maanta la filayo in ay dhacaan ay muhiim u yihiin.

   Af hayeenka militariga Israa'iil Daniel Hagari, ayaa sheegay saaka in dadka degan koonfurta Lubnaan la siiyay fariin ah inay ka fogaadaan xarumaha Xisbullah.

   Mar ay saxafiyiintu waydiiyeen suurtagalnimada duulaanka Israa'iil ee dhulka, wuxuu sheegay in Israa'iil "ay sameyn doonto wax kasta oo loo baahan yahay" si ay si nabad ah ugu celiso dadkii laga soo daad gureeyay guryahooda oo ku yaalla waqooyiga Israa'iil.

   Shalay, Xisbullah ayaa gantaallo ku ridday dhulka Israa’iil.

9. 23 Sebtembar 2024War deg deg ah, Milatariga Israa'iil oo shaaciyay weerarro ay ku qaadayaan bartilmaameedyo Xisbullah leedahay

   Afhayeenka ciidamada milatariga Israa’iil Admiral Daniel Hagari, ayaa sheegay in ay ku qaadi doonaan weerarro "ballaaran” Lubnaan.

   Dadka ayuu ugu baaqay inay ka fogaadaan meelaha u dhow bartilmaameedyada Xisbullah ah.

   Hadalkaan ayaa imaanaya ka dib markii Xisbullah ay 150 gantaal ku garaacday Israa'iil Axaddii, sida ay sheegeen ciidamada IDF, taasoo Xisbuullaah-na ay ku sheegeen in ay uga aargoosanayso weerarradii dhawaan lagu bartilmaameedsaday.

10. 23 Sebtembar 2024Madaxweynaha Ukraine oo reer galbeedka ka raadsanaya gantaallo uu Ruushka ku garaaco

    

    Xigashada Sawirka, EPA

    Madaxweynaha Ukraine Volodymyr Zelensky ayaa booqasho ku jooga Maraykanka wajigii u dambeeyay ee ololaha Kyiv si uu uga dhaadhiciyo quwadaha reer galbeedka inay ogolaadaan adeegsiga gantaalada riddada dheer si loo duqeeyo bartilmaameedyada gudaha Ruushka.

    Gelinka dambe ee Isniinta maanta ah waxa uu khudbad ka jeedin doonaa shir madaxeedka madaxda adduunka oo ka dhacaya xarunta Qaramada Midoobay ee New York, ka hor inta uusan ka qeybgalin shirka golaha ammaanka ee Qaramada Midoobay oo Talaadada looga hadlayo xaaladaha Ukraine.

    Mr Zelensky ayaa sidoo kale lagu wadaa inuu u safro magaalada Washington si uu ugu bandhigo qorshaha Kyiv ee lagu soo afjarayo dagaalka Ruushla, madaxweyne Joe Biden, waxa uu ku tilmaamay "qorshe guul ah ". Axaddii shalay, Mr Zelensky waxa uu booqday warshad hubka samaysa oo ku taal Pennsylvania taas oo soo saarta madaafiicda Ukraine ay sida degdeg ah ugu baahan tahay waxana uu u mahadceliyay shaqaalaha halkaas jooga.

11. 23 Sebtembar 2024Daadad iyo dhul go' ka dhacay dalka Japan oo dad ku dhinteen

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Lix qof ayaa ku dhintay 10 kalena waa la la’yahay ka dib markii roobab mahiigaan ah ay ka dhasheen daadad iyo dhul go’ kuwaas oo saameeyay degaanno ka tirsan gobolka Ishikawa ee dalka Japan.

    Magaalooyinka Wajima iyo Suzu, oo weli ka soo kabanaya dhulgariirkii ballaarnaa ee 1-dii Janaayo baabi’iyay deegaanka, ayaa ka mid ah magaalooyinka ay sida weyn u saameeyeen fatahaadaha, kuwaasoo bilowday Sabtidii shalay ilaa Isniinta maanta ahna socda.

    Axadii, labada magaaloba waxa waxaa kordhay laba jibaar xadiga roobka ka da’ay. Wararka ayaa intaasi ku daraya in wabiyo badan ay qarka jabsadeen, iyaga oo jaray waddooyin islamarkaana go’doomiyay inta badan dadweynaha halkaa ku dhaqan.

    Labo ka mid ah dadka dhintay ayaa meydkooda laga helay meel u dhow jeexooyin uu dhul ku soo go’ay oo ku yaalla Wajima. Mid ka mid ah wuxuu ahaa shaqaale dhisme oo dayactir ku samaynayey waddooyinka.

12. 23 Sebtembar 2024Israa'iil iyo Xisbullah oo isku gooddinaya iyo baaqyo loo dirayo

    

    Xigashada Sawirka, Reuters

    Israa'iil iyo uurka Xisbullaah ee dalka Lubnaan ayaa labaduba hawada isku marinaya hanjabaado ku saabsan in ay kordhiyaan weerarada xuduudaha ah, inkastoo ay soo baxayaan dalabyo caalami ah oo la xiriira dejinta xiisadda.

    Millateriga Isra'iil ayaa sheegay in qiyaastii 150 gantaal lagu riday xagga Isra'iil habeenkii Axadda iyo subaxnimadii Axadda, kuwaas oo intooda badan laga soo ganay gudaha Lubnaan.

    Qaar ka mid ah gantaallada aya gaaray meelo fog, taas oo keentay in kumanaan Israa'iiliyiin ah ay ka baxaan guryahooda agagaarka magaalada Haifa.

    Isra'iil ayaa iyana qaadday weeraro ka dhan ah bartilmaameedyada Koonfurta Lubnaan, waxayna sheegtay in ay burburisay kumanaan gantaalaha Xisbullaah ah.