Wararkii ugu dambeeyay ee dagaalka xooggan ee Sudan gilgilay oo maalintii Saddexaad galay

Tebin toos ah

1. 17 Abriil 2023Xoghayaha guud ee Qaramada Midoobey oo cambaareeyay dagaalka ka socda Suudaan

   

   Xigashada Sawirka, Reuters

   Xoghayaha guud ee Qaramada Midoobey Antonio Guterres ayaa si adag u cambaareeyay dagaallada ka qarxay dalka Suudaan.

   Wuxuu ugu baaqay militeriga iyo ciidamada RSF inay joojiyaan colaadda isla markaana ay ka shaqeeyaan nabadda iyo inay dib ugu laabtaan wahadallada lagu joojinayo qalalaasaha.

   Wuxuu intaa ku daray in xaaladda banii’aadanimo ee Suudaan ‘ay markii hore aheyd mid halis ah haatana ay isu baddashay masiibo’.

2. 17 Abriil 2023Teleefishinka dowladda Suudan oo dib ugu soo laabtay hawada

   

   Xigashada Sawirka, Sudan TV

   Waxaa hawada dib ugu soo laabtay teleefishinka dowladda Suudaan kadib saacado uu hawada ka maqnaa.

   Waxaa laga baahinayay heesaha qaranka iyo kuwa lagu ammaanayo ciidanka.

   Ilo ka tirsan militeriga ayaa BBC u sheegay inay ku guuldareysteen in ciidamada RSF ay ka saaraan dhismaha teleefishinka dowladda.

3. 17 Abriil 2023Militeriga Suudaan oo beeniyay in ciidamada RSF ay la wareegeen goobo muhiim ah

   

   Xigashada Sawirka, Reuters

   Militeriga Suudaan ayaa beeniyay in cidamada gaarka ah ee RSF ay la wareegeen goobo muhiim ah oo ka tirsan caasimadda Khartoum.

   Labada dhinac waxay isku jeedinayeen eedeymo kala duwan iyagoo kala sheeganayay guulo kadig dagaal ka qarxay dalkaas.

   Bayaan kasoo baxay militeriga Suudaan waxay warka kasoo RSF ku tilmaameen waxbo kama jiraan.

   Militeriga ayaa sidoo kale xaqiijiyay in dagaal uu ka dhacay agagaarka saldhigga militeriga ee Khartoum isla markaana sheegay inay gacanta ku hayaan dhammaan saldhigyada.

   Ciidamada RSF ee uu hoggaamiyo Janaraal Maxmed Xamdaan Dagolo ayaa ku anddacooday inay qabsadeen goobo muhiim ah oo dhaca caasimadda.

4. 17 Abriil 2023Saddexda hoggaamiye ee loo xil saarey xalinta dagaalka ka socda Sudan

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Koox ka mid ah dalalka dhaca dhanka bari ee qaaradda Afrika, ayaa qorsheynaya inay saddex hoggaamiye u diraan dalka Suudaan, si ay u dhex dhexaadiyaan ciidamada isku haya dalkaas.

   Axaddii, urur goboleedka IGAD, ayaa wuxuu isku raaceen in madaxda dalalka Kenya, South Sudan iyo Djibouti loo diro caasimadda magaalada Khartoum ee dalka Sudan.

   Sidoo kale ururka, ayaa dalbaday xabbad joojin degdeg ah, oo la dhex dhigo dhinacyada isku haya Suudaan.

   Marka laga reebo xirnaanshaha garoonka caalamiga ah, lama hubo xilliga uu bilaabanayo qorshaha nabadda.

   Sida ay sheegayaan wararka, dagaalka ayaa weli socda, kaasoo u dhaxeeya ciidamada dowladda, iyo kuwa gurmad ah ee RSF, inkastoo beesha caalamka dalab u dirtay dhinacyada dagaallamaya.

   Madaxweynaha Kenya, William Ruto, ayaa ka codsaday madaxda Midowga Afrika inay u istaagaan soo celinta nabadda magaalada caasimadda ah ee Khartoum.

5. 17 Abriil 2023Qaraxyo iyo rasaas xoogan oo laga maqlayo magaalada Khartoum

   

   Xigashada Sawirka, Reuters

   Xaaladda dhulka Suudaan ayaan aad u caddayn, iyadoo maalintii saddexaad ay socdaan dagaallo culus oo u dhexeeya ciidammada qalabka sida ee Sundan iyo ciidammada gurmadka degdegga ah ee RSF.

   Duqeymo cirka ah, rasaas xooggan iyo qaraxyo madaafiic ah, ayaa si weyn loogga maqlayaa magaalada Khartoum, iyadoo laga hadal hayo baraha bulshada, halka BBC-dana ay wareysiyo ka qaaday dadka deegaanka saacadihii la soo dhaafay.

   BBC-da ayaa waxay si adag uga shaqeysay inay hesho dareen cad oo ku saabsan waxa ka dhacaya meesha.

   Dhanka kale, waxaan halkaan idinkugu soo gudbineynaa warbixin deg deg ah oo ku saabsan qaar ka mid ah meelaha muhiimka ah ee aroorta hore ee saaka la isku dagaalay:

   Agagaarka Qasriga Jamhuuriga ee caasimadda Khartoum

   Xarunta taliska ciidanka Suudaan ee isla magaaladaas

   Oo ku yaalla ama u dhow isbitaalka al-Shaab ee Khartoum

   Qiiq ayaa ka muuqda muuqaal la duubay, kaasoo ka kacaya dhabbaha ay diyaaraduhu ku ordaan marka ay duulayaan, ee garoonka caalamiga ah ee magaalada

   Dagaalyahanada RSF, ayaa sheegtay in ay la wareegeen garoonka Merowe, oo qiyaastii 200 mayl (320 km) dhanka waqooyi ka xiga caasimadda – balse BBC-da ma aysan u suura galin inay xaqiijiso arrintan.

6. 17 Abriil 2023Mid kamid ah mucaaradka Madaxweyne Putin oo waqti dheer lagu xukumay

   

   Xigashada Sawirka, AFP

   Qof u dhaq dhaqaaqa mucaaradka Madaxweyne Vladimir, oo la yiraahdo Kara-Murza, ayaa lagu xukumay 25 sano oo xarig ah, kadib markii lagu helay qiyaano qaran iyo eedeymo kale oo la xiriira dhaleeceynta uu qabo dagaalka Ukraine.

   Ruuxan oo wada ah suxufi iyo siyaasi u dhashay Ruushka ee qaatay dhalashada Britishka, ayaa ah kii ugu dambeeyay ee tiro ka mid ah mucaaradka Putin oo la xiray, ama lagu qasbay inuu ka baxsado dalka Ruushka.

   Waa uu diiday eedeymaha loo soo jeediyay, waxaana uu si weyn u dhaliilay maxkamadeyntiisa.

   Toddobaadkii hore, ayaa wuxuu u sheegay maxkamad ku taalla magaalada Moscow: "Inuu diiwaan gelinayo kelmad kasta oo uu dhaho."

   41-jirkan ayaa door muhiim ah ka qaatay sidii dowladaha reer galbeedka loogga dhaadhicin lahaa inay cunaqabatayn ku soo rogaan saraakiisha Ruushka ee ku xad-gudbida xuquuqul insaanka, sidoo kalana ku kaca musuqmaasuqa.

   Xukunka 25-ka sano ah ee lagu xukumay, ayaa ahaa tirada ugu badan ee ay dalbadeen dacwad oogayaasha, waana xukunkii ugu dheeraa ee qof mucaarad ah lagu xukumo ilaa haatan.

   Mr Kara-Murza ayaa sanad ka hor lagu xiray magaalada Moscow, isagoo markii hore ka dhaga adeegay awaamiir ay soo saareen saraakiisha booliiska. Eedo ka sii daran, ayaa lagu soo oogay markii uu xabsiga ku jiray.

   Kiiskiisu wuxuu qayb ahaan ku salaysan yahay khudbad uu u jeediyay siyaasiyiin Maraykan ah sannadkii hore, halkaas oo uu ku sheegay in Ruushku uu dembiyo dagaal ka geysanayo Ukraine, oo ay wehliyaan bambooyinka meelaha la deggan yahay lagu garaaco, iyo "duqeymaha isbitaallada hooyada iyo dhallaanka".

7. 17 Abriil 2023Toogasho ka dhacday Mareykanka oo ay dad badani ku dhinteen

   

   Xigashada Sawirka, Reuters

   Ugu yaraan afar qof, ayaa lagu dilay toogasho wadareed ka dhacday goob ay ka socotay xaflad sanad guuro 16-aad, oo ka dhacday gobolka Alabama ee dalka Mareykanka.

   28 qof ayaa ku dhaawacantay, oo qaarkood ay aad u liitaan, ka dib markii rasaas lagu furay istuudiyaha qoob lagu ciyaaro oo ku taalla magaalada Dadeville Sabtidii.

   Madaxa dugsiga sare Phil Dowdell, oo ah ciyaartoy caanka ah, ayaa warbaahinta maxalliga ahi ay sheegtay inuu kamid yahay dhibanayaasha.

   Madaxweyne Joe Biden, ayaa cusboonaysiiyay dalab kiisii ​​ahaa in sharciga hubka la adkeeyo dhacdadan ka dib.

   "Muxuu ku fadhiyaa qarankeennu haddii carruurtu aanay ka qaybgeli karin xafladda dhalashada cabsi la'aan?" Mr Biden ayaa isku waydiiyay, bayaan uu kasoo saaray Aqalka Cad Axadii.

   Toogashadan ayaa Mareykanka gaarsiineysa heer aad u xun, oo ah inay ka dhaceen in ka badan 160 toogasho wadareed - oo afar ama in ka badan dad lagu toogtay - ilaa iyo intii uu bilawday sanadkan, sida uu sheegayo liiska kaydka rabshadaha ee hubka.

   Iyada oo ay ku nool yihiin dad gaaraya 3,200 oo qof, Dadeville waa magaalo yar oo miyi ah, oo aan loogga baran muuqaalada la xiriira dhibaatada dhibka oo heerkan gaariisan.

   Dhanka kale ma jiro wax faah faahin ah oo ka soo baxay qaabka loo soo afjaray israsaaseyntaasi, iyo in qof la tuhunsan yahay uu laftiisa dhintay ama uu xabsiga ku jiro.

8. 17 Abriil 2023Somali ku sugan Khatuum oo BBC-da uga warramay xaaladda dagaalka ku qabsaday Sudan

   Dagaalka Sudan ayaa galay maalintii saddexaad waxaana laga soo sheegayaa khasaaro aad u ballaaran oo dhimasho iyo dhaacba leh.

   Ku dhawaad ​​100 qof ayaa la dilay, sida ay sheegeen ururka dhakhaatiirta, waxaana sidoo kale la qiyaasayaa in tirada dhaawaca ay gaareyso 1,100 qof.

   Labada dhinac ayaa sheegay inay gacanta ku hayaan goobo muhiim ah oo ku yaalla caasimadda Khartoum, halkaas oo ay dadku ka gabbadeen qaraxyada iyo hubka cul- culus ay adeegsanayaan dhincyada isku haya awoodda Suudan.

   Dhanka kale dagaalka ayaa ku u muuqda in uu kusii fidayo qaybha kala ee magaalada caasimadda ah ee Khartoum iyadoo gudaha magaalada laga maqlayo dhawaqa hubka noocyadiisa kala duwan ee dhinacyadu ay isku adeegsanayaan. Waxaa jirta Soomaali badan oo ku sugan dalka Suudan kuwaas oo arday u badan. BBc-da ayaa waxay la xiriirtay Cabdiraxmaan Shaangax oo ka mid ah Soomaalida ku nool dalka Sudan.

9. 17 Abriil 2023Kenya oo kasoo daadgureyneysa 3,000 oo qof dalka Suudaan

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Ugu yaraan 3,000 oo Kenyan ah, ayaa ku xayiran dagaalka ka socda dalka Suudaan, sida uu sheegay wasiirka arrimaha dibadda ee Kenya, Alfred Mutua Axadii.

   Mutua ayaa sheegay in dowladdu ay la xiriirtay shirkadda diyaaradaha ee Kenya Airways, si ay isugu daydo oo ay usoo daadgureyso dadkaasi "marka ay xaaladda dagaalka qabowdo".

   "Waxaan la xiriirnay safaaradda aan ku leenahay Suudaan, waxaanan caawin doonnaa Keenyaanka halkaas ugu xayiran dagaallada socda awgood," ayuu yiri Mr Mutua.

   Madaxweynaha Kenya, William Ruto, ayaa ka codsaday madaxda gobolka in ay mowqif adag ka qaataan xiisadda Suudaan, si loo soo celiyo xasiloonidii dalkaasi.

   Dagaalka u dhaxeeya ciidamada dowladda iyo kuwa RSF, ayaa socda illaa iyo maanta oo Isniin ah, inkastoo beesha caalamka ay ka codsadeen dhinacyada dagaallamaya inay xabadda joojiyaan.

10. 17 Abriil 2023Daawo siyaasi Axmed Atiiq iyo walaalkii oo si toos ah loo tooganaya

    Contains disturbing scenes.

    Contains disturbing scenes. Play video, "Moments before former Indian MP shot live on TV", Muddada 0,51

    00:51

    

    Siyaasi hore oo u dhashay dalka Hindiya, oo lagu helay fal afduub ah, ayaa si toos ah loo toogtay, isagoo TV-ga ka hadlayey isaga iyo walaalkii.

    Atiq Axmed, oo ay booliisku galbinayeen, ayaa isagoo la hadlayay warfidiyeenada, waxaa loogga toogta bistoolad madaxa, xilli uu ku sugnaa Prayagraj, oo loo yaqaano Allahabad.

    Kadib markii uu falku dhacay habeenimadii sabtida, ayaa waxaa si deg deg ah isku soo dhiibay saddex nin oo wariyaal iska soo dhigay, kuwaasi oo xabsiga la dhigay.

    Wiil dhalinyaro ah oo uu dhalay Axmed, ayay booliisku toogteen maalmo ka hor.

    Daraasiin kiisas ah, oo ay ku jiraan afduub, dil iyo baad, ayaa la diiwaan geliyay ee uu ku kacay Atiq Axmed labaatankii sano ee la soo dhaafay.

11. 17 Abriil 2023Wararkii ugu dambeeyay ee dagaalka xooggan ee Sudan gilgilay oo maalintii Saddexaad galay

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Iska hor imaad ba’an ayaa laga soo sheegayaa guud ahaan dalka Suudaan iyadoo dagaalka dhaxeeya kooxaha hubeysan ee iska soo horjeeda uu sii fidayo.

    Rabshadaha u dhexeeya ciidanka iyo koox dabley ah oo lagu magacaabo Ciidanka Taageerada Degdegga ah ee loo yaqaan RSF ayaa socda ilaa habeenimadii xalay kaas oo galay maalintii saddexaad.

    Ku dhawaad ​​100 qof ayaa la dilay, sida ay sheegeen ururka dhakhaatiirta, waxaana sidoo kale la qiyaasayaa in tirada dhaawaca ay gaareyso 1,100 qof.

    Labada dhinac ayaa sheegay inay gacanta ku hayaan goobo muhiim ah oo ku yaalla caasimadda Khartoum, halkaas oo ay dadku ka gabbadeen qaraxyada iyo hubka cul- culus ay adeegsanayaan dhincyada isku haya awoodda Suudan.

    Gelinkii hore ee Axadii shalay ahayd ayaa waxay sameeyeen xabad joojin ku meel gaar ah si dhaawacyada la daadgureeyo, inkastoo aysan cadeyn sida ay u adeeceen xabad joojintaas.

    Dhakhaatiirta ayaa ka digay in xaalada isbitaalada magaalada Khartoum ay tahay mid aad u adag, isla markaana dagaalku uu yahay mid joojinaya shaqaalihii iyo agabkii caafimaadkaba in la gaarsiiyo dadka dhaawaca ah.