Trump iyo Netanyahu oo isku raacay qorshaha nabadda ee Qasa

Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump iyo Ra'iisul Wasaaraha Israa'iil Benjamin Netanyahu ayaa sheegay inay ku heshiiyeen qorshe cusub oo nabadeed oo loo sameeyo Qasa, iyagoo uga digay Xamaas inay aqbasho.

Qorshahan ayaa soo jeedinaya in si degdeg ah loo joojiyo hawlgallada milatari, iyadoo Xamaas ay sii daysay 20 qof oo Israa'iiliyiin ah oo la haystayaal ah iyo haraaga in ka badan labaatan la haystayaal ah oo la rumaysan yahay inay ku dhinteen 72 saacadood gudahood, taas oo ay ku beddelanayaan boqollaal reer Qasa ah oo la xiray.

Ilo Falastiini ah oo wax ka og wada xaajoodka xabbad joojinta ayaa BBC u sheegay in saraakiisha Xamaas la siiyay soo jeedinta Aqalka Cad ee ka kooban 20 qodob.

Waxa lagu dalbanayaa in Xamaas aysan wax door ah ku yeelan doonin maamulka Qasa, waxayna ka dhigeysaa mid albaabku u furan yahay in la helo dowlad Falastiiniyiin ah.

Isagoo ka hadlayay shir jaraa'id oo uu ku qabtay Aqalka Cad, ayaa Trump waxa uu qorshahan ku tilmaamay "maalin taariikhi ah oo nabad ah".

Laakiin waxa uu sheegay in Netanyahu uu taageero Maraykan ka heli doono si uu u dhammeeyo shaqada burburinta khatarta Xamaas haddii aanay Xamaas aqbalin qorshaha.

Netanyahu ayaa markaa sheegay in Israa'iil "ay dhammayn doonto shaqada" haddii Xamaas ay diiddo qorshaha ama ay ku dhaqmi waydo.

Maamulka Falastiiniyiinta ee maamula Daanta Galbeed ee ay Israa'iil haysato ayaa ku tilmaamay dadaalka madaxweynaha Maraykanka mid daacad ah oo go'aan leh.

War qoraal ah oo ay daabacday wakaaladdeeda wararka ee WAFA, maamulku waxa uu ku sheegay in ay "dib u cusboonaysiinayso ballanqaadkeedii wadajirka ahaa ee ahaa in ay la shaqeeyaan Maraykanka, dawlad goboleedyada, iyo la-hawlgalayaasha" si loo soo afjaro dagaalka Qasa, loo xaqiijiyo in ku filan gargaarka bini'aadantinimo la gaarsiiyo Qasa, iyo sii deynta la haystayaasha iyo maxaabiista.

Soo jeedinta, haddii la raaco, waxay ku billaaban doontaa in si degdeg ah loo joojiyo hawlgallada militari. Waxaa kale oo ay leedahay "xadadka dagaalka" ee jira waa la hakin ilaa laga helayo shuruudaha ka bixista qorshaysan.

Qorshaha Trump, Xamaas waxay dhigi doontaa hubkeeda, waxaana la burburin doonaa godadkeeda iyo tas-hiilaadka hubka.

Qof kasta oo la haysto oo Israa'iili ah oo haraaga meydkiisa la sii daayo, Israa'iil waxay sii deyn doontaa haraadiga 15 qof oo reer Qasa ah oo dhintay, ayuu qorshuhu dhigayaa.

Qorshaha ayaa sidoo kale dhigaya in marka labada dhinac ay ku heshiiyaan soo jeedinta "gargaarka buuxa ayaa isla markiiba loo diri doonaa marinka Qasa".

Maraykanku wuxuu kaloo qeexayaa qorshihiisa mustaqbalka maamulka Qasa.

Waxay sheegtay in "guddi farsamo-yaqaan ah, guddi Falastiiniyiin ah" ay si ku meel gaar ah u maamuli doonaan "ilaaliye iyo kormeer ay sameynayaan hay'ad caalami ah oo ku-meel-gaar ah, oo loo yaqaan Guddiga Nabadda, oo uu madax u noqon doono" Trump.

Raiisul wasaarihii hore ee UK Sir Tony Blair ayaa ka mid noqon doona guddiga maamulka isaga iyo hoggaamiyeyaasha kale "in lagu dhawaaqo". Sir Tony ayaa qorshahan ku tilmaamay mid geesinnimo leh oo caqli ku dheehan yahay.

Ra'iisul Wasaaraha Britain Sir Keir Starmer ayaa soo dhaweeyay qorshahan, isagoo yiri, "Waxaan ugu baaqaynaa dhammaan dhinacyada inay isu yimaadaan oo ay la shaqeeyaan maamulka Mareykanka si loo dhammeystiro heshiiskan, loogana dhabeeyo.

"Xamas hadda waa inay aqbashaa qorshaha oo ay soo afjaraan dhibaatada haysata, iyagoo hubka dhigaya oo sii deynaya dhammaan la haystayaasha haray," ayuu Sir Keir hadalkiisa ku daray.

Madaxweynaha Golaha Yurub Antonio Costa ayaa sheegay in uu "dhiiri galiyay jawaabta wanaagsan ee Ra'iisul Wasaare Netanyahu" ee soo jeedinta. Waxa uu intaa ku daray "Dhammaan dhinacyadu waa inay ka faa'iidaystaan ​​xilligan si ay nabadda fursad dhab ah ugu helaan".

Madaxweynaha Faransiiska Emmanuel Macron ayaa bogaadiyay soo jeedinta, isagoo yiri: "Faransiisku wuxuu diyaar u yahay inuu gacan ka geysto" dadaallada lagu joojinayo dagaalka iyo sii deynta la haystayaasha.

"Qodobbadani waa inay u gogol-xaaraan wada-hadallo qoto-dheer oo lala yeesho dhammaan hay'adaha ay khusayso si loo dhiso nabad waarta oo ka dhacda gobolka, taas oo ku salaysan xalka labada waddan," ayuu yiri Macron.

Qorshuhu wuxuu intaa ku daray in Xamaas aysan wax door ah ku yeelan maamulka, "si toos ah, si dadban, iyo nooc kasta oo ay tahay".

Inta badan qorshaha waxa uu diiradda saarayaa waxa uu Maraykanku ugu yeeray "qorshe horumarineed oo dhaqaale" oo dib loogu dhisayo Qasa. Waxa uu sidoo kale leeyahay "Israa'iil ma qabsan doonto, mana qabsan doonto Qasa" ciidamadeeduna waa ay si isdaba joog ah uga baxaan dhulkaas muddo ka dib.

In laga bedelo hadalladii hore ee Trump, Falastiiniyiinta laguma qasbi doono inay ka baxaan Qasa. Taa baddalkeeda, dukumeentigu wuxuu yiri: "Waxaan ku dhiirigelin doonnaa dadka inay joogaan oo aan siinno fursad ay ku dhistaan ​​Qasa tan ka wanaagsan."

Qorshuhu wuxuu sidoo kale albaabka u furayaa dawlad Falastiini ah oo ugu danbeyn ah oo dadka maamusha.

Ilo Falastiini ah oo wax ka og wada xaajoodka xabbad joojinta ayaa BBC u sheegay "Saraakiisha Qadar iyo Masar waxay qorshaha Aqalka Cad ee lagu soo afjarayo dagaalka Qasa ku wareejiyeen mas'uuliyiinta Xamaas ee Dooxa".

Mar sii horreysay, sarkaal sare oo ka tirsan Xamaas ayaa BBC-da u sheegay in kooxdu ay weli u furan tahay inay daraaseyso hindise kasta oo soo afjari kara dagaalka Qasa, balse wuxuu carrabka ku adkeeyay in heshiis kasta uu yahay inuu ilaaliyo danaha Falastiiniyiinta, lana xaqiijiyo in Israa'iil ay si buuxda uga baxdo Qasa, dagaalkana la soo afjaro.

Sarkaalkan oo la weydiiyay hubka ay wateen kooxdan ayaa yiri: "Habka iska caabinta waa khad cas, inta ay sii socoto qabsashada.

"Arrinta hubka waxaa kaliya oo looga hadli karaa qaab dhismeedka xal siyaasadeed oo dammaanad qaadaya dhismaha dowlad madax-bannaan oo Falastiiniyiin ah oo ku taal xuduudaha 1967."

Ku dhawaaqista qorshahan ayaa ku soo aadaya maalmo un ka dib markii Netanyahu uu weeraray aqoonsiga ay dalal badan oo reer galbeed ahi siiyeen dawlad Falastiiniyiintu leeyihiin xilli uu khudbad dagaal ka jeedinayay Golaha Guud ee Qaramada Midoobay.

Netanyahu ayaa ku tilmaamay aqoonsiga tallaabo "calaamad ceeb ah" oo diraysa fariinta ah "dilka Yuhuuda inuu faa'iido leeyahay".

Tobaneeyo qof oo isugu jira mas'uuliyiin iyo dublamaasiyiin ayaa bannaanbax ahaan uga soo baxay hoolka, iyadoo qeybo badan oo ka mid ah hoolka shirarka ay faaruqiyeen.