Muxuu yahay nooca cusub ee cudurka sokorta ee ku dhaca dadka caatada ah?

Dad badan ayaa qaba fikrad khaldan oo ah in cudurka macaanku ama sokorta uu saameeyo kaliya dadka cayilan ama buuran. Si kastaba ha ahaatee, khubarada caafimaad ee ka qayb-galaya shirka cudurka macaanka ee adduunka oo dhawr bilood ka hor lagu qabtay magaalada Bangkok ayaa shaaca ka qaaday in xitaa dadka caatada ah ee jirkoodu hooseeyo (BMI) ay ay dhici karto cudurka macaanka.

Laakiin kani maaha nooca koowaad ama nooca labaad ee sokorta, laakiin waa nooc cusub oo loo yaqaanno nooca shanaad ee macaanka.

BMI waxa lagu xisaabiyaa iyadoo lagu salaynayo saamiga miisaanka jirka ilaa dhererka. Dadka qaba BMI ee 25 ama ka badan waxay ku dhacaan qaybta cayilka ama cayilka.

Khubarada caafimaadku waxa kale oo ay sheegeen in cudurkan macaanka ahi uu si gaar ah ugu badan yahay waddamada dhaqaalahoodu hooseeyo.

Professor Peter Schwarz oo madax ka ah ururka caalamiga ah ee u qaabilsan cudurka macaanka ayaa sheegay in dadka aan buurneyn balse jirkoodu uusan soo saarin insulin ku filan uu yahay xanuunkooda nooca 5-aad ee xanuunka macaanka.

Waxay khubarada imika xoogga saarayaan dardargelinta cilmi-baarista ku wajahan noocan cusub ee sokorta ku dhacda dadka caatada ah.

Koox cilmi baaris caalami ah ayaa la sameeyay si ay u fahmaan xaaladdan caafimaad, waxayna baaritaan ku sameyn doonaan cidday ku dhacdo nooca 5-aad ee xanuunka macaanka, sida uu ay ku timaado, iyo qaabka lagu xakameyn karo.

Maqaalkan, waxaan kaga hadli doonaa ogaanshaha iyo halista nooca 5 ee sonkorowga.

Waa maxay nooca shanaad ee sonkorta?

Professor Dr. Felix Jeebasing waxaa uu madaxa ka yahay Waaxda cudurada sida sokorta iyo xubnaha jirka ee, Vellore Christian Medical College.

Isagoo la hadlayay BBC, wuxuu yiri, "Bukaannada qaba cudurka macaanka ee nooca 2-aad ee cayilan, in kasta oo jirkoodu soo saaro insulin, kuma filna in heerka sonkorta dhiigga lagu ilaaliyo xasilloon, sababtoo ah dareenka jirkooda ee insulinta ayaa kordheysa."

Si kastaba ha ahaatee, nooca 5-aad ee macaanku waxa uu ku dhacaa dadka aan buurnayn, taas oo ah, kuwa leh jir wayn ama caato ah oojirkoodu cabirkiisu ka yar-yahay 19 oo aan lahayn insuliinta jirkooda.

Waxa uu intaa ku daray in 'si ka duwan irbado la siiyo si loo xakameeyo nooca labaad ee sonkorowga, heerka sonkorta nooca shanaad ee macaanka waxaa lagu xakameyn karaa kaniiniyo.'

Yaa halis ugu jira nooca 5 ee Macaanka?

Sida laga soo xigtay cilmi-baaris ay samaysay Vellore Christian Medical College, dadka calaamadahan leh waxay u badan tahay inay qaadaan nooca 5 ee sonkorowga:

Calaamadaha cudurkaan

Sanadkii 1955, Hugh Jones wuxuu ogaaday dadka Jamaica oo lahaa oo miisaanka jirkoodu hooseeyo ama waxa loo yaqaano BMI uu hooseeya. Waxa uu ogaaday in dadkani aanay qabin nooca 1-aad ama nooca 2-aad ee macaanka, balse ay qabaan nooc ka duwan kan cudurka macaanka kaas oo markii dambe loo yaqaanay diabetes mellitus (MRDM).

Intaa ka dib, bukaan ayaa sidoo kale laga helay wadamo ay ka mid yihiin Hindiya, Pakistan, Bangladesh, Korea, Thailand, Nigeria, Ethiopia, Uganda, iyo dalal kale.

Cudurkan waxaa si rasmi ah Ururka Caafimaadka Adduunka ee WHO u aqoonsaday nooc ka duwan nooca sonkorowga, ka dib markii si rasmi ah loo aqoonsaday inuu yahay NRDM.

Laakiin 1999, Ururka Caafimaadka Adduunka ayaa liiska ka saaray MRDM sababtoo ah ma jirin wax caddaynaya in nafaqo-xumo ama borotiin la'aantu ay sababtay sonkorowga.

Daraasad 2022 ah oo lagu sameeyay Valore Christian College ayaa lagu ogaaday in nooca 1 iyo nooca 2 ee sonkorowga aan laga helin dadka miisaankoodu hooseeyo iyo kuwa nafaqo darradu hayso.

Isla Daraasadda ayaa sidoo kale daaha ka qaaday in shakhsiyaadkaas laga yaabo inay qabaan nooc kale oo sonkorow ah ama MRD.

Isla sanadkaas, daraasad lagu sameeyay Hindiya ayaa baaris ku samaysay 73 rag ah oo miisaankoodu hooseeyo kana tirsan qoysaska saboolka ah. Kuwaas, 20 ka mid ah waxaa la ogaaday inay qabaan cudurka macaanka oo ay sababtay nafaqo-xumo.

"Waxaa guud ahaan la rumeysan yahay in dadka nafaqo-darradu hayso aysan ku dhicin cudurka macaanka, in dadka noocaas ah la siiyo isla daweyn la mid ah kuwa loo isticmaalo nooca 1 ama nooca 2aad ee macaanku waxyeelo ayay u geysan kartaa," ayuu yiri Dr. Felix.

"Waxaa muhiim ah in cilmi-baarista noocan oo kale ah ay sii socoto si loo helo daaweynta ku habboon kuwa uu saameeyay nooca 5-aad ee sonkorowga iyo in la baro dadweynaha iyo dhakhaatiirta."