ਮੌਤ ਨੂੰ ਗਲੇ਼ ਲਗਾਉਂਦੇ ਬੱਚੇ

ਅਨਾਮਿਕਾ ਯਾਦਵ, 16

ਅਨਾਮਿਕਾ ਆਪਣੀ ਦਾਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ‘ਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਐਨ.ਸੀ.ਸੀ. ਦੀ ਵਧੀਆ ਕੈਡੇਟ ਸੀ ਤੇ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਦੀ ਪਰੇਡ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਦੇ ਇੰਤਜ਼ਾਰ 'ਚ ਸੀ।

ਪਾਪਾ ਮੈਂ ਫੌਜ 'ਚ ਵੱਡੀ ਅਫ਼ਸਰ ਬਣਾਂਗੀ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਧਿਆਨ ਰਖਾਂਗੀ।

ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਭਰੀ ਉਦਿਆ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਬੋਰਡ ਹੈ। ਉਹ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨੰਬਰਾਂ ਦਾ ਜੋੜ ਕਰਨਾ ਕਿਵੇਂ ਭੁੱਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਬੋਰਡ ਵਿਰੁੱਧ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਕਰਾਵਾਂਗੇ।”

ਕੁੱਝ ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਉਦਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਦਿਆ ਇੰਨੇ ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਅਨਾਮਿਕਾ ਲਈ ਇੰਨਸਾਫ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਬੋਰਡ 'ਚ ਮੁੜ ਤੋਂ ਜਾਂਚ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਅਨਾਮਿਕਾ ਦੇ ਮਾਰਕਸ ’ਚ 28 ਨੰਬਰਾਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਪਾਸ ਵੀ ਸੀ।

ਅਨਾਮਿਕਾ ਦੀ ਦਾਦੀ ਉਮਾ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਜਿਸ ਦਿਨ ਪੁਲਵਾਮਾ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਦਿਨ ਅਨਾਮਿਕਾ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਟੀ.ਵੀ. ਅੱਗੇ ਬੈਠੀ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਰੋਂਦਿਆਂ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਹਮਲੇ 'ਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਨਾਮਿਕਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸੀ।" ਅਨਾਮਿਕਾ ਆਪਣੀ ਦਾਦੀ ਨਾਲ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀ ਭੀੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਗਲੀ 'ਚ ਮੌਜੂਦ ਦੋ ਕਮਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਘਰ 'ਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਮਾ ਅਲਮਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਪਈਆਂ ਟਰਾਫੀਆਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਨਾਮਿਕਾ ਦੀਆਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਟਰਾਫੀਆਂ ਹਨ।

ਉਮਾ ਅੱਗੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, "ਅਨਾਮਿਕਾ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੋਰ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 'ਚ ਵੀ ਵੱਧ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਅੰਮਾ, ਸਿਰਫ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੈਨੂੰ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਬਣਾਵੇਗੀ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪੜ੍ਹਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਪੜ੍ਹ ਲਵਾਂਗੀ। ਅਨਾਮਿਕਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਰਸੋਈ 'ਚ ਬੈਠ ਕੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦੀ ਸੀ।"

ਐਨ.ਸੀ.ਸੀ. ਦੀ ਵਰਦੀ 'ਚ ਅਨਾਮਿਕਾ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਅਲਮਾਰੀ 'ਤੇ ਪਈਆਂ ਟਰਾਫ਼ੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ 'ਚ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੈਦਰਾਬਾਦ 'ਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਸਮਾਗਮਾਂ 'ਚ ਅਨਾਮਿਕਾ ਬਤੌਰ ਐਨ.ਸੀ.ਸੀ. ਕੈਡੇਟ ਵਲੰਟੀਅਰ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਅਨਾਮਿਕਾ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਆਦਿਲਾਬਾਦ ਇਲਾਕੇ 'ਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਅਨਾਮਿਕਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਆਦਿਲਾਬਾਦ 'ਚ ਛੋਟਾ-ਮੋਟਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਪਿਤਾ ਗਣੇਸ਼ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਠਕੋਈ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਨਾਮਿਕਾ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਸ਼ਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪਾਹਜ ਹਾਂ। ਅਨਾਮਿਕਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਪਾਪਾ ਮੈਂ ਫੌਜੀ ਅਫ਼ਸਰ ਬਣਕੇ ਤੁਹਾਡੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਾਂਗੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਸ਼ੈਤਾਨ ਵੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਛੁੱਟੀਆਂ 'ਚ ਘਰ ਆਉਂਦੀ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਘਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਾਰਤਾਂ ਨਾਲ ਤੰਗ ਕਰਦੀ।"

ਇਹ ਸਭ ਕੁੱਝ ਦੱਸਦੇ ਹੋਇਆਂ ਗਣੇਸ਼ ਮੁਸਕਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ ਤਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅੰਦਰ ਰੋ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।

ਉਮਾ ਅੱਗੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਨਾਮਿਕਾ ਉਸ ਨੂੰ 'ਯੰਗ ਲੇਡੀ' ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਉਮਾ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਅਨਾਮਿਕਾ ਜਲਦੀ ਹੀ ਦਿੱਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਐਨ.ਸੀ.ਸੀ. ਕੈਡੇਟ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਦੀ ਪਰੇਡ 'ਚ ਹਿੱਸਾ ਲੇਣ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਣੀ ਸੀ। ਅਨਾਮਿਕਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਲੈਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦਾ ਹੀ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਸੀ।"

ਉਮਾ ਆਪਣੀ ਪੋਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, "ਉਹ ਕਾਫੀ ਸਮਝਦਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਚਿਕਨ ਫ੍ਰਾਈ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਸੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸਬਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੀ ਰੋਟੀ ਖਾ ਲੈਂਦੀ ਸੀ। ਸ਼ਿਨ ਚੈਨ ਅਤੇ ਡੋਰੇਮੋਨ ਉਸ ਦੇ ਪਸੰਦੀਦਾ ਕਾਰਟੂਨ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵੀ ਕੱਢ ਲੈਂਦੀ ਸੀ।"

ਉਮਾ ਕੁੱਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਆਂਢ 'ਚ ਹੋਏ ਇੱਕ ਹਾਦਸੇ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, "ਗੁਆਂਡ 'ਚ ਇੱਕ ਬੱਚੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਝਿੜਕ ਲਗਾਉਣ 'ਤੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਨਾਮਿਕਾ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਚੁੱਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਤਾਂ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਝਿੜਕ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ।"

ਉਸ ਮਨਹੂਸ ਦਿਨ ਅਨਾਮਿਕਾ ਦੀ ਦਾਦੀ ਦੇ ਘਰ ਕਈ ਮਹਿਮਾਨ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਅਨਾਮਿਕਾ ਗਲੀ 'ਚ ਹੀ ਆਪਣੀ ਚਾਚੀ ਦੇ ਘਰ ਗਈ ਹੋਈ ਸੀ।

ਦਾਦੀ ਉਮਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, "ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਤਾ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਇੱਥੇ ਜਗ੍ਹਾ ਘੱਟ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਉਧਰ ਸੋਣ ਲਈ ਗਈ ਹੈ। ਮੈਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹ ਪੀਣ ਲਈ ਬਲਾਉਣ ਵੀ ਗਈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕੁੱਝ ਮਿੰਟਾਂ 'ਚ ਆ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਪਰ ਉਹ ਨਾ ਆਈ।"

ਥੋਟਾ ਵੇਂਨੇਲਾ, 18

ਹਝੂੰਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪਰ ਚੇਹਰੇ 'ਤੇ ਮੁਸਕਾਨ ਰੱਖਦਿਆਂ ਵੇਂਕਟੇਸ਼ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਂਨੇਲਾ ਨੂੰ ਮੋਟਰ ਸਾਈਕਲ ਚਲਾਉਣਾ ਸਿਖਾਇਆ ਸੀ। "ਮੈਂ ਸਿਰਫ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਬੁਨਿਆਦੀ ਗੱਲਾਂ ਹੀ ਦੱਸੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਘੁਮਾਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਸ ਨੇ ਪਾਪਾ ਦੀ ਬਾਈਕ ਕੱਢੀ ਅਤੇ ਰਾਈਡ 'ਤੇ ਨਿਕਲ ਗਈ। ਮੈਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰਾਈਡ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਮੈਨੂੰਉਸ ਦੀ ਫਿਕਰ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬਾਈਕ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਰਾਈਡ 'ਤੇ ਲੈ ਗਈ।"

"ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਹਿਜ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਾਈਕ ਚਲਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਖੇਤਾਂ 'ਚ ਬਣੇ ਸੌੜੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਵੀ ਬਾਈਕ ਚਲਾ ਲੈਂਦੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਦੇ ਵਿਆਹ 'ਚ ਵੀ ਬਾਈਕ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੀ ਪਾਪਾ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿਵਾਈ ਸੀ।"

ਵੇਂਕਟੇਸ਼, ਵੇਂਨੇਲਾ ਤੋਂ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵੱਡੇ ਸਨ। ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਕਮਰਸ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਪਾਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰ ਪਾਏ।

ਵੇਂਕਟੇਸ਼ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਭੈਣ, ਇਸ ਸਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕਠੇ ਹੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਦੋਸਤ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਔਖੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਸਰਲ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਦੀਆਂ ਤਰਕੀਬਾਂ ਦੱਸਦੀ ਸੀ।"

ਵੇਂਨੇਲਾ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੇਜੁਏਸ਼ਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ।

ਨਿਜ਼ਾਮਾਬਾਦ ਦੀ ਖ਼ਪਤਕਾਰ ਅਦਾਲਤ 'ਚ ਬਤੌਰ ਅਟੇਂਡੈਂਟ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੇਂਨੇਲਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਟੀ. ਗੋਪਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਗੱਲ ਛੇੜਦਾ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਝਿੜਕਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜੀਵਨ 'ਚ ਬਹੁਤ ਕੁੱਝ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਮਾਜ 'ਚ ਰੁਤਬਾ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੇਂਨੇਲਾ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਸੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ਲਈ ਪੈਸੇ ਬਚਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ 'ਤੇ ਖਰਚ ਕਰਾਂ।"

ਵੇਂਕਟੇਸ਼ ਆਪਣਾ ਪਰਸ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵਿਖਾ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਫੋਟੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਵੇਂਕਟੇਸ਼ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਭੇਣ-ਭਰਾ ਲੜਦੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਬਾਈਕ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲੜਦੀ ਸੀ। ਕਦੇ ਵੀ ਮੈਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਕੁੱਝ ਖਾਣ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਗੋਲ ਗੱਪੇ ਉਸ ਦੇ ਪਸੰਦੀਦਾ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਗੋਲ ਗੱਪੇ ਖਾਣ ਜਾ ਪਾਵਾਂਗਾ।”

ਵੇਂਨੇਲਾ ਦੀ ਕਜ਼ਨ ਅਮੁਲਿਆ ਨੇ ਦਸਵੀਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅਮੁਲਿਆ ਦਾ ਜਦੋਂ ਰਿਜ਼ਲਟ ਆਇਆ ਸੀ ਤਾਂ ਵੇਂਨੇਲਾ ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਸੀ।

ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਅੱਕਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ 'ਚ ਹਿਸਾਬ ਵਿਸ਼ਾ ਲੈਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰਾ ਗਣਿਤ ਵਧੀਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਲੈਣ ਨਾਲ ਭਵਿੱਖ 'ਚ ਮੈਨੂੰ ਫਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਜਦੋਂ ਵੀ ਸਾਡੇ ਘਰ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਪਸੰਦੀਦਾ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਹਾਸਰੱਸ ਸ਼ੋਅ ਵੇਖਦੇ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹਸਾਉਣ ਲਈ ਚੁਟਕਲੇ ਸੁਣਾਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ।"

ਜਿਸ ਦਿਨ ਵੇਂਨੇਲਾ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਆਇਆ, ਉਹ ਦਿਨ ਵੀ ਬਾਕੀ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸੀ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ 'ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਤੀਜਾ ਵੇਖਿਆ। ਵੇਂਨੇਲਾ ਦੀ ਮਾਂ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਤੀਜਾ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਰਿਹਾ।

ਵੇਨੇਲਾ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ, “ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਫੇਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾ ਸਕਦੀ ਹੋ। ਜੇਕਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕੁੱਝ ਨਾ ਬਣਿਆ ਤਾਂ ਮੁੜ ਇਮਤਿਹਾਨ ਦੇ ਦੇਣਾ। ਮੈਂ ਰਾਤ ਦਾ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਰਸੋਈ 'ਚ ਚਲੀ ਗਈ। ਅਗਲੇ ਹੀ ਮਿੰਟ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਥਰੂਮ 'ਚੋਂ ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਚੂਹੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਪੀ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਹਸਪਤਾਲ 'ਚ ਵੀ ਉਹ ਇੱਕ ਹੀ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦੀ ਰਹੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਸ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਸਤਾ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਜਿੰਨਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਚ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਵੀ ਉਹ ਪਾਸ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਈ।”

ਮੋਦੇਮ ਭਾਨੂੰ ਕਿਰਨ , 18

"ਅਸੀਂ ਏਥਿਕਲ ਹੈਕਰ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਯੂਟਿਊਬ 'ਤੇ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਵੀਡਿਓ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਕਰਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਸੀ।" ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਭਾਨੂ ਦੇ ਸਹਿਪਾਠੀ ਅਤੇ ਕਜ਼ਨ ਯੁਗੇਸ਼ ਦਾ।

ਯੁਗੇਸ਼ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਸਾਡਾ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਕੁੱਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ 'ਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕਠੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸੀ। ਭਾਨੂੰ ਮੇਰੇ ਹਰ ਕੰਮ 'ਚ ਸਾਥੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੋਸਤ ਵੀ ਸੀ। ਇਕੱਠਿਆਂ ਕਾਲੇਜ ਜਾਣਾ। ਸਾਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਗਣਿਤ ਵਿਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਸੀ। ਭਾਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵੀ ਵਧੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਮੈਂ ਵੀ ਇਸ ਖੇਤਰ 'ਚ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।"

ਭਾਨੂੰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਾਰੰਗਪਾਨੀ ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਦੋ ਕਮਰਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਇੱਕ ਕੋਨੇ 'ਚ ਪਈ ਗਿਟਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਸੀ। ਕਮਰੇ ‘ਚ ਇੱਕ ਫੋਟੋ 'ਚ ਭਾਨੂੰ ਗਿਟਾਰ ਲੈ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਵਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਭਾਨੂੰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਵੀਡਿਓ ਵੇਖ-ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਗਿਟਾਰ ਵਜਾਉਣਾ ਸਿਖਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਕੂਲ-ਕਾਲੇਜ ਦੇ ਸਮਾਰੋਹਾਂ 'ਚ ਗਿਟਾਰ ਵਜਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਤੇਲੁਗੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ 5-6 ਗਾਣਿਆਂ ਦੀ ਉਹ ਧੁੰਨ ਵਜਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।”  

ਭਾਨੂੰ ਦੀ ਮਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਦਮੇ 'ਚ ਹੈ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਭਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੰਸਕਾਰੀ ਮੁੰਡਾ ਸੀ। ਭਾਨੂੰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ ਆਵਾਜ਼ 'ਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖਿੱਚਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਕ ਸੀ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੋਜ਼ ਬਣਾ ਕੇ ਉਹ ਫੋਟੋਆਂ ਖਿੱਚਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਬਸ ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ।”

ਯੁਗੇਸ਼ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਤੇਲੁਗੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵੇਖਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਅਲੂ ਅਰਜੁਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਸੰਦੀਦਾ ਅਦਾਕਾਰ ਸਨ।

ਜਿਸ ਦਿਨ ਨਤੀਜਾ ਅਇਆ ਯੁਗੇਸ਼ ਅਤੇ ਭਾਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਹੀ ਕਮਰੇ 'ਚ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਯੁਗੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਤ ਦੀ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਮੌਕੇ ਭਾਨੂੰ ਕੁੱਝ ਤਣਾਅ 'ਚ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਯੁਗੇਸ਼ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਹ ਕਦੋਂ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਰਿਜ਼ਲਟ ਬਾਰੇ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਵਧੇਰੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਭਾਨੂੰ ਦਾ ਮ੍ਰਿਤਕ ਸ਼ਰੀਰ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਪਿਆ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭਾਨੂੰ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਚੱਲਦੀ ਰੇਲਗੱਡੀ ਅੱਗੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇਗੀ।

ਧਰਮਾ ਰਾਮ ਪਾਤੁਰੂ, 18

"ਅਸੀਂ ‘ਗੇਮ ਆਫ਼ ਥ੍ਰੋਨਜ਼’ ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ-8 ਇਕੱਠਿਆਂ ਵੇਖਣਾ ਸੀ। ਜਾਨ ਸਨੋ ਉਸ ਦਾ ਪਸੰਦੀਦਾ ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ।"

ਧਰਮਾ ਦੀ ਕਰੀਬੀ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢ 'ਚ ਰਹਿੰਦੀ ਨਿਵੇਦਿਤਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਅਸੀਂ ਇਕੱਠਿਆਂ ‘ਐਵੇਂਜਰਜ਼ ਐਂਡ ਗੇਮਜ਼’ ਵੇਖਣ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਦੀਪੂ ਮਾਰਵਲ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਫੈਨ ਸੀ।”

ਧਰਮਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਮਾਹਿਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਵੱਡੀ ਸੀ ਦੀਪੂ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦੀ ਸੀ।

ਮਾਹਿਤਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਦੀਪੂ ਕਿਹਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਵਰਗੇ ਹੋ, ਮਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ ਹੋ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੀਪੂ ਕਹਿ ਕੇ ਪੁਕਾਰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਇਹ ਨਾਂਅ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤ 6 ਸਾਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 70 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੇ ਸਨ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਘੁੰਮਣ ਜਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਜਿਸ ਵੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਉਠਦਾ ਬੈਠਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ।”

ਮਾਹਿਤਾ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੇ ਹੱਲ ਕੱਢਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਕਾਰਨ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੀਪੂ ਦੇ ਕਾਲੇਜ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਤਾਂ ਸੀ ਪਰ ਪੜ੍ਹਾਈ 'ਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਸੀ।

ਦੀਪੂ ਦੀ ਹਮ-ਜਮਾਤ ਹਰਸ਼ੀਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, “ਅਸੀਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਹੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਚੰਗੇ ਦੋਸਤ ਕਾਲੇਜ 'ਚ ਆ ਕੇ ਬਣੇ। ਕਈ ਵਾਰ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਕਹਾ-ਸੁਣੀ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਇਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ।”

ਦੀਪੂ ਨੂੰ ਕੇ.ਐਫ.ਸੀ. ਦਾ ਚਿਕਨ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਸੀ। ਉਹ ਆਮ ਹੀ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂਂ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਜਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

ਦੀਪੂ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਭੀਰਾਮ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਦੀਪੂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮੌਜ-ਮਸਤੀ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਗਾਈਡੰਸ ਮੰਗਦਾ ਸੀ। ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ 'ਚ ਕਿਹੜੇ ਵਿਸ਼ੇ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਵੀ ਪੁੱਛਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਪਸੰਦ ਸੀ।”

ਦੀਪੂ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਦਾਖਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ‘ਚ 84% ਅੰਕ ਹਾਸਿਲ ਹੋਏ ਸਨ। ਮਾਹਿਤਾ ਦੀਪੂ ਦੇ ਕਮਰੇ ਦੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇ ਟਾਈਮ ਟੇਬਲ ਸਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਮਾਹਿਤਾ ਅੱਗੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦੀਪੂ ਨੂੰ ਏਵੀਏਸ਼ਨ 'ਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਏਅਰ ਫੋਰਸ 'ਚ ਪਾਈਲਟ ਬਣਨ ਦੀ ਵੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਐਨ.ਡੀ.ਏ. ਦੇ ਇਮਤਿਹਾਨ ਦੀ ਵੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਮਾਹਿਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਦੀਪੂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਵੀ ਸੀ ਕਿ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਖ਼ਰਾਬ ਨਤੀਜੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਮਾਹਿਤਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, “ਦੀਪੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਵੀ ਫੋਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਦੋਂ ਤੋਂ ਟਿਊਸ਼ਨ ਲਈ ਆਵੇ। ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ 'ਤੇ ਲੱਗ ਗਏ। ਦੀਪੂ ਵੀ ਉੱਠ ਕੇ ਬਾਥਰੂਮ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ। ਅਸੀਂ ਵੇਖ ਕੇ ਹੱਕੇ ਬੱਕੇ ਰਹਿ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੀਪੂ ਨੇ ਬਾਲਕਨੀ 'ਚੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।”

ਵੋਡਨਾਲੀ ਸ਼ਿਵਾਨੀ, 16

ਉਹ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ।

ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਲਗਭਗ 15 ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਲੀ ਲਈ ਮੁੜੇ ਤਾਂ ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ 'ਚ ਖਪਰੈਲ ਵਾਲੇ ਘਰ 'ਚ ਅਸੀਂ ਪਹੁੰਚੇ ਜਿਸ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਘਰ ਸਨ। ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪਿਛਲੇ ਅੱਠ ਸਾਲ ਤੋਂ ਇਸ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਘਰ 'ਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਦੀ ਮਾਂ ਲਾਵਣਿਆ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਬੇਟੀ ਦੀ ਲੈਮੀਨੇਟਿਡ ਤਸਵੀਰ ਵਾਲਾ ਪੋਸਟਰ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, “ਮੈਂ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।”

ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਭੂਮਾ ਰੈੱਡੀ, ਜਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਕੋਲ ਬੈਠ ਕੇ ਸਮਝਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੀ ਧੀ ਬਹੁਤ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਸੀ।”

ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਹੱਲ ਕਰਨ 'ਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਸੀ।

ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਦੀ ਦੋਸਤ ਅਨੀਤਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣਾ ਬਿਲਕੁੱਲ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਅਸੀਂ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਆਇਆ ਕਰਦੇ ਸੀ।”

ਘਰ 'ਚ ਰਸੋਈ ਹੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਤੇ ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਦੀਆਂ ਫੋਨ 'ਚ ਮੌਜੂਦ ਫੋਟੋਆਂ ਵਿਖਆਈਆਂ।

ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਛੋਟੀ ਅਨੁਸ਼ਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਦੀਦੀ ਨੂੰ ਚੂੜੀਆਂ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਸਨ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਖ੍ਰੀਦਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਹਿਣ ਕੇ ਫੋਟੋਆਂ ਖਿੱਚਵਾਉਂਦੀ ਸੀ।”

ਕਮਰੇ ਦੀ ਦੀਵਾਰ 'ਤੇ ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਦੇ ਪੇਪਰਾਂ ਦੀ ਡੇਟਸ਼ੀਟ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਵੇਰੇ 4 ਵਜੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਉੱਠ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਚਰਾਉਣ ਨਾ ਜਾਇਆ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸ਼ਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪਾਹਜ ਹਨ। ਉਹ ਹੱਸ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਪੰਜ ਸਾਲ ਰੁਕ ਜਾਓ ਫਿਰ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਬਦਲ ਜਾਵੇਗੀ।”

ਸਾਡੀ ਇਸ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਕੁੱਝ ਗੁਆਂਢੀ ਵੀ ਉੱਥੇ ਆ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਰਮੀਲੀ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਸੀ।

ਅਨੁਸ਼ਾ ਨੇ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਫੋਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੰਦੀ। “ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇ, ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ 'ਤੇ ਸਮਾਂ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਉਸ ਦਿਨ ਦੀਦੀ ਨੇ ਆਪ ਫੋਨ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੋਂ ਫੋਨ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ।”

ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਅਨੁਸ਼ਾ ਨੇ ਹੀ ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਨੂੰ ਲਟਕਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ। ਅਨੁਸ਼ਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਮੈਂ ਅੱਜ ਵੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਂ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ ਹਾਂ।”