18/09/2022

Dohajydh da, ha dynnargh dhe dhyllans a’n seythen ma ‘An Nowodhow’ war BBC Radyo Kernow.

An seythen ma, ni a vir orth hwarvosow dres Kernow wosa mernans Hy Meuredh an Vyghternes, hag ascendyans an Myghtern nowydh.

*

Myghternes Elizabeth an Nessa, sovran an hirra hy reyn, a verwis yn Balmoral, hwetek bloodh ha peswar ugens hy oos, wosa reyna deg bledhen ha tri ugens.

Dhe bols a vernans an vyghternes, tremenys veu an kurun dh’y mab hag er, Charles – neb a gemmer an hanow reynel Charles an Tressa.

Genys veu an Vyghternes Elizabeth Alexandra Mary Windsor yn Mayfair, Loundres dhe gynsa warn ugens a vis Ebrel mil naw kans hwegh warn ugens [1926].

Dhe bols may feu hi genys, nyns o gwaytys hi hedhes an tron, mes yn mil naw kans hwetek warn ugens, hy ewnter, Myghtern Edward an Ethves, a hepkoras an tron. Ena hy thas a dheuth ha bos Myghtern George an Hweghves, ha pan verwis ev yn mil naw kans dewdhek warn ugens, [1952], hi a dheuth ha bos Myghternes Elizabeth an Nessa.

Hy thermyn avel penn an stat a gomprehendyas dibalster wosa bresel, chanj a emperoureth dhe Les an Kemmyn, diwedh Bresel Yeyn, hag entrans ha kwytyans dhyworth an Unyans Europek.

Hy reyn a gomprehendyas pymthek pennvenyster, hy hynsa o Winston Churchill, ha’n diwettha o Liz Truss, an pennvenyster a-lemmyn, neb na veu appoyntys saw dew dhydh kyns mernans an Vyghternes.

*

Tus dres Kernow re wodhyons meur ras dhe’n Vyghternes tremenys.

Epskop Truru, Philip Mountstephen, a leveris y provia an Vyghternes “faster ha gwias”.

Ev a leveris “Nyns o hi yn unnik penn yn hanow yn hy soodh avel chif meur Eglos Pow Sows, mes nebonan gans fay krev, fyrv, elvennek ha personel.”

Lyvrow keskolonekter re beu gwrys kavadow dhe dylleryow varys dres Kernow hag ynwedh war bub enys anedhys Syllan.

Kaderyer Konsel Enesek Syllan, Robert Francis y hanow a leveris “Meur ras Ben’vas – kemeneth Enesek Syllan a’th salus”

Diwettha vysytyans an Vyghternes dhe Gernow o dhe’n Ragdres Eden yn mis Metheven warlena, pan vetyas hi hembrenkysi an bys owth attendya an kuntelles G7.

Dres hy vysytyans, hi a vetyas gans Lewydh Statys Unys Joe Biden, aga hynsa metyans a-ban gemeras ev y soodh.

Sodhek porpos chif dhe Ragdres Eden, Peter Stewart y hanow, a leveris, “pan o Hy Meuredh omma, ow leverel Duw Genes, ha gweles hy diberth, ny wodhyen ni bos henna agan leverel Duw Genes dhyworth Kernow oll.

*

Dy’Sadorn degves a vis Gwynngala, mab hag er an Vyghternes a veu afydhys avel an myghtern nowydh yn solempnita gwarnyans dhe Lys Sen Jamys yn Loundres.

Solempnitys Gwarnyans erel re hwarva a-dhia nena, dres an Ruvaneth Unys.

Gwarnyans Konteth rag Kernow a veu synsys a-rag Penneglos Truru dhe unn eur dohajydhweyth dy’Sul eus passys. Redys veu yn kynsa yn Sowsnek gans Sherif Ughel Kernow Andrew Williams, ha wosa henna, yn Kernewek gans Bardh Meur an Orsedh, Pol Hodge.

Gwarnyans rag Truru hy honan a veu synsys diwettha dhe hwegh eur gorthugherweyth, keffrys yn Sowsnek ha Kernewek.

Konsels pluw ha tre yn Kernow re synsis gwarnyansow ynwedh, ow komprehendya Kelliwik, Aberfala, Lannstevan, Lannwedhenek, ha Pennsans, nebes anedha yn Kernewek keffrys ha Sowsnek.

*

An Ynkleudhyans Stat rag an Vyghternes a vydh synsys dhe Abatti Sen Stefan a-vorow.

Logel an Vyghternes a vydh degys a Hel Sen Stefan dhe Abatti Sen Stefan may hwra hwarvos an ynkleudhyans dhe unnek eur.

Yma Penneglos Truru ow trehevel skrin bras rag diskwedhes an ynkleudhyans stat.

An jydh a’n ynkleudhyans re beu deklarys avel dy’gol kemmyn, may fydh deges lies skol ha negys.

Penneglos Truru a wra synsi gonis kowethyans dhe naw eur y’n myttin ha bos ygor rag an bobel a dheg eur.

Eglos Vethodek Truru, hag usi ryb an benneglos, a wra ynwedh skrinya an ynkleudhyans dres an jydh.

An ynkleudhyans a-vorow yw gwaytys bos an brassa oberyans diogeledh ordenys y’n Ruvaneth Unys yn degvledhynnyow, ha sodhogyon dhyworth Kreslu Dewnans ha Kernow a wra gweres ow kwitha an ynkleudhyans stat yn Loundres.

*

Mernans an Vyghternes, hag ascendyans Charles dhe’n tron, a styr ynwedh an Dhuketh Kernow dhe bassya dhe’n mab a’n myghtern nowydh. Rakhenna, Pennsevik William ha’y wreg Catherine yw lemmyn Duk ha Dukes Kernow nowydh.

Henwys vons ynwedh Pennsevik ha Pennseviges Kembra gans an Myghtern nowydh yn y gynsa areth dhe’n genedhel dhe’n jydh wosa an huni may ferwis an Vyghternes.

*

Yth esowgh hwi ow koslowes orth ‘An Nowodhow’ war BBC Radyo Kernow. An dowlen an seythen ma a veu skrifys genev vy Duncan McIntosh, an pennskrifer o Steve Harris. Bys dy’Sul nessa, dohajydh da dhywgh hwi oll.