26/06/2022

An Nowodhow

Sunday 26 June 2022

Dohajydh da, ha dynnargh dhe dhyllans a’n seythen ma ‘An Nowodhow’ war BBC Radyo Kernow.

Y’n seythen eus passys re beu gwelys gonisyow hyns horn yn Kernow goderrys yn feur gans gwrians diwysyansek.

Trethysi y’n Soth West re beu nasyes yn poos gans astel ober, ma nag esa gonisyow vytholl west a Aberplymm, war dhew dhydh astel, dy’Meurth ha dy’Yow.

Hag an dowlen ma rekordyes, y fedha tressa astel ober gwaytys dy’Sadorn.

Gonisyow re beu goderrys keffrys war dhydhow heb astel.

An gwrians diwysyek a omvysk gweythoryon Network Rail ha gweythoryon dhyworth tredhek oberor tren.

Yma ow pesya keskows ynter Unyans RMT ha Network Rail, rag may fo digelmys kedrynn a-dro dhe’n pyth a dheskrif avel “rol negys argasus” a droghow orth sodhow, kesstudhyow, pe ha gober omdennans.

James Davis, dhyworth GWR a leveris “yn Dewnans ha Kernow, ni a fydh war sineloryon Network Rail dhe vovya trenow, ha rakhenna Dewnans ha Kernow yw moy nasyes es rannow erel a’n rosweyth, ha hemm yw praga nag o possybyl oberi trenow west a Aberplymm.

Mester Davis a leveris gwrians astel ober dhe nasya servisyow dres an seythen.

*

Y halsa bos kowbalow nowydh rag Enesek Syllan yn argol a dhelatyans a vri awos snod rudh governans, dell lavasas kaderyer an konsel.

Konselor Robert Francis a lavasas Asran rag Karyans dhe dhelatya delivrans a’n ragdres, eth milyon ha dew ugens y gost.

Yn metyans dhe’n seytegves a vis Metheven, Mester Francis a leveris deklaryans arghasans dhe vos dynerghys yn tomm, mes bos kudynnow herdhya an dowlen yn-rag.

Ev a elwis orth konseloryon hag orth eseli senedh dhe weres ow surhe an ragdres bos delivrys.

An arghans a vydh devnydhys dhe dhrehevel tri lester nowydh rag an enesek.

An kowbal trethysi a-lemmyn, Scillonian III, a veu drehevys rag an porpos yn 1977, hag ev re beu devnydhys a-dhia nena.

Ynwedh, an arghans a vydh devnydhys dhe wellhe isframweyth porth.

An dowlen o an unnik profyans arghasans ughelhe nivel profys gans Kernow ha Syllan y’n kynsa tro a brofyans.

Ev a leveris “yma an rewlys a-dro dhe waynyans yn Asran rag Karyans orth y wul kales dres eghen dhe gowlwul.”

Delatyansow pella y’n ragdres a allsa herdhya an dowlen diwettha, awos kavadowder oberoryon kevambosys dhe dhrehevel an lestri nowydh, dell dhisplegyas Mester Francis.

Ev a geworras, “yth eson ni ow kwaytya yn tigolon y hwren ni kavos nebes movyans lemmyn dres an seythennyow a dheu rag bos an ragdres ma delivrys.

“Mar ny yllyn ni gul henna, bledhen aral a vydh kellys, ha nyns eus edhom dhymm leverel dhis fatel yw posek an servis ma rag Syllan. Yth yw plit diantel y’n eur ma a-dro dhe’n gorholyon ma.”

Mester Francis a govhas konseloryon an ragdres dhe dhri sodhow ha chons erbysek dhe Gernow keffrys ha Syllan.

Derek Thomas, esel senedh rag Porthia, hag a gomprehend Enesek Syllan, a leveris kynth eus kudynnow dhe dhigelmi, na brederis ev bos arhasans yn argol.

Mester Thomas a leveris bos an kudyn an termyn kevys, ha bos an delatyans ‘gans an governans’.

Ev a leveris y hwaytir y fydh an tri lester oll parys rag 2025, mes mar ny ve diogelys kyns penn mis Gortheren, y fia herdhys dhe 2026.

*

Ha wortiwedh hedhyw, akademi gwrians nowydh re beu furvys dhe lenwel “aswa hujys a sleyneth” y’n diwysyans.

Bagas Gwrians Kernow ha Bagas Kollji Kernow re furvyas keskowethyans hag a fydh “pons” ynter an rannas hag adhyskans pella.

An akademi a wra gweres dyskyblon dhyworth skolyow teythyek ow kowlwul diplomen yn gwrians hag ynjynorieth.

An ragdres re beu arghesys gans Bagas Gwrians Kernow ha Keskowethyans Aventur Teythyek.

Jon Hurrel, pennweythresek an bagas a leveris “y’n eur ma, yma dhyn aswa sleyneth hujys – kansow a sodhow kavadow yn gwrians ha ny yllyn aga lenwel vytholl.

“Ytho,” y leveris ev, “dhe dhigelmi an kudyn na dres an termyn hir, ni re junyas gans Kollji Kernow dhe dhri tus yowynka dhe wrians mar skon avel possybyl, rag ma’s awenir, bos omvyskys gans gwrians, ha wortiwedh dos ha bos gwrier a dermyn a dheu.”

Eric Nicholls, kaderyer Bagas Gwrians Kernow, a geworras bos hemma chons splann ha pons yntra diwysyans hag adhyskans pella.

Chifys a leveris y hwra studhoryon oll neb a jun an akademi, diberth gans sleyneth gwiw dhe besya aga studhyow, po hedhes kynserneth.

*

Yth esowgh hwi ow koslowes orth ‘An Nowodhow’ war BBC Radyo Kernow. An dowlen an seythen ma a veu skrifys genev vy Duncan McIntosh, an pennskrifer o Steve Harris. Bys dy’Sul nessa, dohajydh da dhywgh hwi oll.