08/08/2021

Dohajydh da, ha dynnargh dhe dhyllans an seythen ma ‘An Nowodhow’ war BBC Radyo Kernow.

Dyghtyoryon yeghes re amyttyas i dhe “fyllel yn trog dres eghen” gasa tus dhe wodhvos unses shyndyansow byghanna (MIU) yn Lannstevan dhe dhegea dres pols. An unses a dheageas diwedh mis Gortheren awos fowt a vayni, dell dherivas Gonis Derivas Gwerinieth Teythyek. An bagas governa, Bagas Ambosow Klynykel (CCG) NHS Kernow, a glewas yn kuntelles dy’Meurth fatel eth godhevyas dhe unses MIU rag gweres, ha’y gavos deges, ha pan eth dh’y vedhegva vayni, y tiskudhas “ny wodhvons an pyth esa ow hwarvos”. Medhogyon vayni a dherivas ynwedh mayni unsesow MIU dhe berthi ynniow dres eghen awos gorholeth kressyes hag awos kas godhevysi. Petisyon may tasygorro unses MIU Lannstevan re gemeras moy es 1,500 a sinansow. Dell dhesevir, ev a vydh deges bys Kalan Hedra.

Deklaryes veu an seythen ma kasys Koronavirus yn Kernow ha Syllan dhe lehe arta y’n seyth dydh bys an 31ves a vis Gortheren dhiworth 299 dhe 245 orth 100,000 a dus. Tamm isella yw hemma es an kresek a 284 rag Pow Sows ha Kernow. An Gonis Yeghes Kenedhlek re gesoberas gans Awtorita Yeghes Porth Kernow dhe brofya bryghlinyow kovid dhe vayniow gorhel a dheuth yn dowrow Kernow, ny vern aga henedhlogeth. Bryghlinys re beu eseli mayni gorhel hwithrans penneghlek, RRS Ser David Attenborough, avel rann an ragdres. Timothy Bage, a-barth Awtorita Yeghes Porth Kernow, a leveris an ragdres dhe “synsi ynno lavar Kernow ‘onen hag oll’”.

Yma dasarenebi Pons Tamar ow kisya negysyow teythyek, dell lavasas. Perghennek koffiji, Emma Ball hy hanow, a leveris bos prenoryon ownek dhe lewya dhe’n koffiji “drefen bos stag yn daromres dres Duw a wor pes termyn”. Sarah Martin, kador Chi Kenwerth Essa, a leveris y fia pygansow nasyes, mes an ewnansow dhe besya ugens dhe bymp warn ugens a vledhynnyow. Kowlwrys mis Hedra vydh an dasarenebi a hwegh mis hag a hwegh milvil a beunsow, dell waytir. Yn-medh Martin Worth, keskador Keskessedhek Pons Tamar ha Kowbal Penntorr, “Res yw dhe’n ober bos gwrys y’n hav. Yma edhom dhyn a’n gewer tomma hag a’n fowt glaw rag may hyllyn ni dasarenebi an pons.”

Wally an vorvugh re asas Syllan, ha gwelys re beu y’n tu a Bow Port Láirge yn Repoblek Iwerdhon. An vorvugh, peswar bloodh y oos, dell grysir, re viajyas a-dro dhe dhew vil pymp kans a vildir (peswar mil gilometer) a-hys yn arvor Europa a’n West, y’ga mysk Spayn, Kembra ha Kernow, a-dhia vis Meurth. Dell wayt konygyon wodhvewnans, ymava ow tehweles bys yn Arktek.

Paloresow re dhinythis niver ughella es bythkweyth a ydhnigow yn Kernow. Dell leveris Ragdres Palores Kernow, genys re beu hwegh paloresik ha tri-ugens dhiworth tri warn ugens a goplow ow maga – an moyha a-dhia ban dhastrevesigas an eghen Kernow yn 2001. Gwelys yn fenowgh yw paloresow, ydhyn du diblans gans gelvin ha diwar rudh, yn Kernow a’n West hag yn arvor kledh. Yma poblansow keworransel yn Kembra, Iwerdhon ha Breten Vyghan ha, dell waytir, an bagasow a yll kesjunya y’n termyn a dheu.

Yth esowgh hwi ow koslowes orth ‘An Nowodhow’ war BBC Radyo Kernow. An dowlen an seythen ma a veu skrifys ha presentys genev vy, Wella Morris. Steve Harris o an pennskrifer. Bys dy’Sul nessa, dydh da dhywgh hwi oll.