احمد زيدآبادی تحلیلگر مسایل خاورمیانه

آقای سلیمان که رایزنی‌های خود را برای معرفی نخست وزیر جدید لبنان آغاز کرده است، رئیس جمهور مورد اجماع دو جناح اکثریت و اقلیت رقیب در لبنان است، مساله‌ای که می‌تواند به نقطه ضعف یا نقطه قوت وی تبدیل شود.

معمولا رهبرانی که به علت بی‌طرفی سیاسی خود، مورد سازش دو جناح رقیب یا متخاصم قرار می‌گیرند، هم ممکن است به افراد فاقد اراده و اقتدار لازم برای حل منازعات اصلی کشور تبدیل شوند و به سرعت موقعیت تشریفاتی پیدا کنند و هم ممکن است با عملکردی ظریف و زیرکانه، اقتداری فراتر از یک رهبر متکی به اکثریت به دست آورند و بن‌بست‌های سیاسی را بگشایند.

هنوز به طور قاطع نمی‌توان مشخص کرد که آقای سلیمان به چه نوع رهبر سیاسی تبدیل خواهد شد، اما نشانه‌هایی از اینکه او ممکن است به یک رئیس جمهور مقتدر و تعیین کننده تبدیل شود، وجود دارد.

در واقع، جامعه لبنان با چهار مساله اصلی روبروست و نوع مواجهه میشل سلیمان با این چهار مساله، میزان قدرت او را در ساختار سیاسی و حکومتی لبنان تعیین خواهد کرد.

مساله نخست جامعه لبنان که به نحوی می‌توان آن را ریشه منازعات داخلی این کشور دانست، بسط حاکمیت دولت بر سراسر کشور است. این مساله در واقع، صورتبندی ملایمتری از همان ریشه اصلی منازعه داخلی یعنی موضوع "سلاح های حزب‌الله" است.

مساله دوم، تنظیم رابطه لبنان با سوریه است. در حقیقت، بحرانی که از سال ۲۰۰۵ دامن لبنان را گرفته است، به ادامه یا قطع نفوذ سوریه در لبنان مربوط می‌شود.

جامعه لبنان با چهار مساله اصلی روبروست و نوع مواجهه ميشل سليمان با اين چهار مساله، ميزان قدرت او را در ساختار سياسی و حكومتی لبنان تعيين خواهد كرد

مساله سوم، پیگیری تشکیل دادگاه بین‌المللی برای محاکمه متهمان به قتل رفیق حریری نخست وزیر فقید لبنان است که با مساله دوم لبنان، ارتباط نزدیکی دارد.

مساله چهارم نیز جلوگیری از بروز جنگ داخلی بین جناح‌های سیاسی و حفظ ثبات کشور است که این نیز البته تابعی از مسائل فوق است.

قاعدتا اگر آقای سلیمان نسبت به مسائل فوق بی‌طرف باشد و حل آنها را به کابینه‌ای که ائتلاف ۱۴ مارس در آن دارای اکثریت و ائتلاف مخالفان دارای حق وتو است، بسپارد، به سرعت به یک رئیس جمهور تشریفاتی تبدیل خواهد شد.

از این رو، رئیس جمهور جدید لبنان برای کسب اقتدار لازم ناگزیر است که بخصوص در باره سلاح حزب‌الله، رابطه با سوریه و دادگاه بین‌المللی موضع روشن و قاطعی بگیرد به گونه‌ای که البته این موضع گیری منجر به فروپاشی کابینه و بروز درگیری‌های داخلی نشود.

روشن است که چنین وظیفه‌ای بی نهایت دشوار است، اما آقای سلیمان در عرصه منطقه‌ای و بین‌المللی دارای اهرم های قدرتی است که احتمالا در هنگام پذیرش ریاست جمهوری استفاده از آنها را در نظر داشته است.

تاکنون آقای سلیمان در صحنه داخلی لبنان به گونه‌ای اظهار نظر کرده که باعث رنجش هیچکدام از دو جناح اکثریت و اقلیت نشود، با این همه در عبارات کلی او می‌توان خطوطی از برنامه‌های آینده وی ترسیم کرد.

	فواد سنیوره (چپ)، میشل سلیمان، نبیه بری

میشل سلیمان در نطق پس از ادای سوگند ریاست جمهوری خود در مجلس لبنان،بر حفظ رابطه نزدیک و دوستانه با سوریه تاکید کرد، نکته‌ای که البته اغلب رهبران ائتلاف ۱۴ مارس با آن مخالف نیستند ولی به شرطی که سوریه استقلال لبنان را از طریق برقراری رابطه دیپلماتیک و تعیین خطوط مرزی دو کشور به رسمیت بشناسد.

آقای سلیمان هم در روزهای اخیر بر ضرورت برقراری روابط دیپلماتیک به سوریه تاکید کرده است، اما او قاعدتا نمی‌خواهد که این موضوع را با اظهارات تحریک آمیز علیه دمشق دنبال کند.

به نظر می‌رسد آقای سلیمان بیشتر ترجیح می دهد که سوریه با اعمال فشار کشورهای عرب و جامعه جهانی به تجدید نظر در رابطه خود با بیروت اقدام کند و نه از طریق اظهار نظرهای ضد سوری از جانب مقام‌های لبنانی.

در حقیقت کنفرانس دوحه نشانه‌ای از دخالت عمیق جامعه عرب در بحران داخلی لبنان بود و آقای سلیمان به ادامه این دخالت برای اعمال فشار بر سوریه امیدوار است.

افزون بر این، سوریه با آغاز مذاکرات غیر مستقیم با اسرائیل عملا در حال فاصله گرفتن از سیاست مقابله‌جویی خود با کشورهای عرب محافظه کار است و این نیز می‌تواند نقطه امیدی برای آقای سلیمان تلقی شود، بخصوص اینکه سوری‌ها برای موفقیت کنفرانس دوحه همکاری موثری کردند.

كنفرانس دوحه نشانه‌ای از دخالت عميق جامعه عرب در بحران داخلی لبنان بود و آقاي سليمان به ادامه اين دخالت برای اعمال فشار بر سوريه اميدوار است

در این میان، موضوع برگزاری دادگاه بین المللی برای محاکمه متهمان به قتل آقای حریری که میشل سلیمان در نطق پس از سوگند ریاست جمهوری بر آن تاکید کرد، می‌تواند نه به عنوان یک مساله مستقل بلکه تابعی از نوع روابط سوریه و دمشق باشد.

در مورد سلاح حزب‌الله، آقای سلیمان در نطق خود به صراحت گفت که باید این مساله مورد گفتگوی جناح‌های لبنانی قرار گیرد، هر چند که او این درخواست را با ستایش از نقش حزب‌الله در مقابله با اسرائیل همراه کرد.

در حقیقت، خطوط کلی برنامه آقای سلیمان نشان می‌دهد که او در پی وحدت ملی لبنان و بسط اقتدار دولت در سراسر این کشور است، اما او این موضوع را با زیرکی ویژه‌ای دنبال می‌کند.

شاید به همین علت است که ائتلاف ۱۴ مارس از همان ابتدای مطرح شدن نام آقای سلیمان برای ریاست جمهوری با آن موافقت کرد، اما ائتلاف ۸ مارس (مخالفان دولت به رهبری حزب‌الله) پذیرش ریاست جمهوری او را عملا به تعیین تکلیف ترکیب کابینه و اصلاح قانون انتخابات مشروط کرد.

به هر حال، میشل سلیمان راه به غایت دشواری پیش روی خود دارد. وضعیت لبنان در سال آینده میلادی که هنگام برگزاری انتخابات پارلمانی است، نشان خواهد داد که آیا آقای سلیمان رئیس جمهور مقتدر و توانایی بوده است یا خیر.