احمد زیدآبادی تحلیلگر مسایل خاورمیانه

طبق توافق امضا شده، میشل سلیمان فرمانده ارتش لبنان حداکثر تا روز یکشنبه آینده به عنوان رئیس جمهور جدید این کشور توسط مجلس انتخاب می‌شود و بدین ترتیب بن بست سیاسی ناشی از عدم انتخاب رئیس جمهور می‌شکند.

مورد دیگر توافق، تشکیل یک دولت وحدت ملی است که در آن ائتلاف ۱۴ مارس ( جناح حاکم بر لبنان) ۱۶ وزارتخانه و ائتلاف ۸ مارس (جناح مخالف دولت) ۱۱ وزارتخانه از مجموع ۳۰ وزارتخانه دولت آتی را در کنترل خواهند داشت و انتخاب سه وزیر باقیمانده هم با آقای سلیمان خواهد بود.

دو طرف همچنین در مورد اصلاح قانون انتخابات و تقسیم بیروت به سه حوزه انتخاباتی به توافق رسیده‌اند.

نشست دوحه؛ مقدمه‎ای برای پایان بحران لبنان

بر این اساس می‌توان گفت که ائتلاف ۸ مارس به دو خواسته اصلی خود یعنی کنترل بیش از یک – سوم کابینه که به آن امکان وتوی مصوبات دولت را می‌دهد، و نیز اصلاح قانون انتخابات دست یافته است و از این جهت می‌تواند طرف پیروز توافقنامه دوحه معرفی شود.

با این حال، توافقنامه دوحه دو بند دیگر هم دارد که می‌تواند وزنه تعادلی به سود ائتلاف ۱۴ مارس باشد.

در این دو بند، پایبندی به قانون و احترام به آن در سراسر لبنان و نیز انحصار امنیت در دست دولت به گونه‌ای که تضمین کننده امنیت برای همه شهروندان لبنانی باشد، مورد تاکید قرار گرفته است.

هر چند که دو بند مذکور می‌تواند مورد تفسیرهای متعدد قرار گیرد، اما کاملا روشن است که هدف تدوین کنندگان توافقنامه، اشاره به حوزه اقتدار حزب‌الله در لبنان و لزوم پایان یافتن آنچه ائتلاف ۱۴ مارس "دولت در دولت" می‌نامد، بوده است.

به همین علت، هیچکدام از دو طرف منازعه در لبنان توافقنامه دوحه را پیروزی آشکاری برای خود ندانسته‌اند و فقط لبنان را برنده اصلی این توافق معرفی کرده‌اند.

در هر صورت، توافقنامه دوحه که ائتلاف ۸ مارس آن را با مقداری تردید و مقاومت پذیرفت، بن بست سیاسی لبنان را در این مرحله می‌شکند، اما اینکه آیا راهگشای یک ثبات بلند مدت در لبنان خواهد بود یا خیر، چندان روشن نیست.

	مخالفان چادرهای خود را از مرکز لبنان جمع کردند

به واقع اگر دو طرف درگیر در لبنان توافقنامه دوحه را به عنوان یک تاکتیک و به منظور متهم نشدن به ایستادگی در مقابل اجماع دنیای عرب امضاء کرده باشند، در آن صورت نباید تردید داشت که به مجرد تشکیل دولت وحدت ملی، اختلاف بین دو جناح بار دیگر بالا می‌گیرد و جناح ۸ مارس با وتوی مصوبات اصلی دولت، لبنان را وارد بن بست سیاسی تازه‌ای می‌کند، بن بستی که البته با حضور میشل سلیمان در مقام ریاست جمهوری، تا اندازه‌ای با بن بست ۱۸ ماهه اخیر متفاوت خواهد بود.

اما اگر دو طرف با نگاهی استراتژیک و بر مبنای توافق‌های کلی‌تری از سوی قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی صاحب نفوذ در لبنان به توافق رسیده باشند، در آن صورت، راه برای کارآمد شدن دولت لبنان و بسط قدرت آن در سرتاسر این کشور از جمله منطقه تحت نفوذ حزب‌الله، هموار خواهد شد و لبنان به ثبات خواهد رسید.

به عبارت روشن‌تر، آینده توافقنامه دوحه به نوع تصمیم سوریه برای ورود به معادلات جدید خاورمیانه و میزان رضایت کشورهای میانه‌رو عرب و متحدان غربی آنها بخصوص آمریکا و فرانسه از این تصمیم بستگی دارد.

دولت سوریه با ورود به مذاکرات غیر مستقیم با اسرائیل عملا نشان داده است که می‌خواهد از صف اردوگاه ضد اسرائیلی در منطقه به نحوی جدا شود

دولت سوریه با ورود به مذاکرات غیر مستقیم با اسرائیل عملا نشان داده است که می‌خواهد از صف اردوگاه ضد اسرائیلی در منطقه به نحوی جدا شود و در صورت لزوم پیمان صلح با دولت عبری امضاء کند.

اما تغییر موضع سوریه از جانب آمریکا ظاهرا فقط در صورتی برای دولت آمریکا قابل قبول است که این کشور پیش از آن موضع خود را نسبت به لبنان تغییر داده باشد.

این احتمال وجود دارد که توافق دوحه بر اساس یک توافق کلی تر بین سوریه و سایر کشورهای عرب برای ایجاد ثبات در لبنان و قطع نفوذ ایران در آن کشور صورت گرفته باشد.

اگر سوریه به واقع چنین توافقی کرده باشد، توافقنامه دوحه بدون دردسر جدی به اجرا گذاشته خواهد شد، در غیر این صورت توافقنامه دوحه را صرفا باید خروج از یک بن بست برای ورود به بن بست دیگر در لبنان تلقی کرد.