احمد زيد آبادی تحليلگر مسايل خاورميانه

	در شرایط حاضر به نظر نمی‌رسد که هیچکدام از دو طرف مناقشه حاضر به عدول از مواضع خود باشند، اما وخامت عینی اوضاع ممکن است شرایط را تغییر دهد

آقای اولمرت اما در گفتگوی تلفنی با حسنی مبارک، رئیس جمهور مصر و دیدار با وزیر خارجه هلند ضمن تاکید براینکه نخواهد گذاشت شرایط انسانی در باریکه غزه به نقطه بحرانی برسد، تصریح کرده است که تا زندگی در شهرک‌های اسراییلی همجوار نوار غزه به حال عادی باز نگردد، امکان زندگی عادی برای ساکنان نوار غزه نیز وجود نخواهد داشت.

سخنان آقای اولمرت بدین معناست که ادامه محاصره نوار غزه و قطع منابع حیاتی آن تا زمانی که اعضای حماس شلیک موشک‌های قسام به شهرک‌های اسراییلی را متوقف نکنند، ادامه خواهد یافت.

با این همه، اسراییل از واکنش بین‌المللی نسبت به بروز فاجعه انسانی در نوار غزه نگران به نظر می‌رسد و از همین رو، ضمن نسبت دادن وخامت اوضاع نوار غزه به سیاست ستیزه جویانه جنبش حماس می‌کوشد تا خود را در برابر شرایط سخت زندگی فلسطینی‌ها، بی‌تفاوت نشان ندهد.

از این رو، با آنکه جنبش حماس اعلام کرده که اسراییل با بستن مرزهای نوار غزه و قطع ارسال سوخت به یک نیروگاه تولید برق، زمینه ساز بروز فاجعه انسانی بخصوص در شهر غزه شده است، اما دولت اسراییل اصرار دارد که سوخت رسانی به نیروگاه تولید برق در نوار غزه را قطع نکرده، بلکه کاهش داده است.

دولت اسراییل در عین حال، حماس را متهم کرده که با تعطیل کردن عمدی یک نیروگاه تولید برق و قطع جریان الکتریسته در شهر غزه، در صدد بر آمده است تا شرایط این منطقه را وخیم‌تر از شرایط واقعی آن جلوه دهد و بدین وسیله جامعه جهانی را علیه اسراییل بشوراند.

این در حالی است که نهادهای وابسته به سازمان ملل و نیز کمیسر خارجی اتحادیه اروپا اصولا هر نوع مجازات دسته جمعی علیه فلسطینی‌ها به منظور توقف شلیک موشک‌های قسام به خاک اسراییل را رد می‌کنند و خواهان حل این مشکل از راههای سیاسی هستند.

از نگاه اسراییل اما مشکل اصلی این است که راه حل سیاسی خاصی برای توقف شلیک موشک های قسام و بازگشت نوار غزه به شرایط عادی وجود ندارد.

نوار غزه در کنترل جنبش حماس است و این جنبش نیز دیدگاه روشنی در برابر حل سیاسی بحران نوار غزه ندارد.

البته اظهار نظرهای برخی از رهبران حماس از تمایل آنان به دستیابی به یک توافق سیاسی با اسراییل برای پایان دادن به بحران نوار غزه و به طور کلی بحران فلسطین حکایت دارد، اما در مجموع رهبران حماس هنوز یک راه حل سیاسی روشن را برای پایان دادن به بحران روابط خود با اسراییل ارائه نکرده‌اند.

	جایگاه های بنزین بسته شده اند

این مساله درباره اسراییل نیز مصداق دارد. رهبران اسراییل هنوز موضع روشنی بخصوص در مورد دستیابی به آتش بس با حماس ندارند و در حالی که برخی از آنان از آتش بس با این گروه در نوار غزه حمایت می‌کنند، برخی دیگر، هر گونه آتش بسی را مشروط به پذیرش شرایط سه گانه کمیته چهار جانبه بین‌المللی بخصوص شناسایی رسمی اسراییل از جانب حماس می‌دانند.

در واقع نبود یک راه حل سیاسی برای پایان دادن به منازعه بین دو طرف، وخامت فزاینده اوضاع نوار غزه را به صورت امری محتوم در آورده است.

در شرایط حاضر هر کدام از دو طرف منازعه می‌کوشد تا با اعمال فشار به طرف مقابل، آن را در برابر شرایط خود تسلیم کند.

از این جهت، اسراییل با حمله به پایگاههای شلیک موشک‌های قسام و فلج کردن زندگی عادی در نوار غزه در صدد است که حماس را به توقف بی قید و شرط حملات موشکی به شهرک‌های خود وادار سازد.

حماس نیز به نوبه خود ضمن ادامه شلیک موشک‌ها و برانگیختن افکار عمومی منطقه‌ای و جهانی علیه اقدامات اسراییل در نوار غزه، در مجموع اهداف چندگانه‌ای را دنبال می‌کند اهدافی که بین صرف ایجاد مشکل برای اسراییل تا وادار کردن آن به پذیرش بی قید و شرط این گروه به عنوان بخشی از واقعیت جامعه فلسطینی در نوسان است.

در شرایط حاضر به نظر نمی‌رسد که هیچکدام از دو طرف مناقشه حاضر به عدول از مواضع خود باشند، اما وخامت عینی اوضاع ممکن است شرایط را تغییر دهد.

با این حال، تغییر شرایط عینی نیز در صورتی بر اراده دو طرف تاثیرگذار است که نهادهای منطقه‌ای و بین‌المللی مانند اتحادیه عرب و یا شورای امنیت سازمان ملل به طور جدی در بحران مداخله کنند.

در این میان احتمال اینکه دخالت اتحادیه عرب تاثیر بیشتری در حل احتمالی مناقشه بگذارد، بیشتر است. در حال حاضر این اتحادیه طرحی را برای رفع بن بست سیاسی در لبنان پیشنهاد کرده است که به رغم کندی روند آن، به نظر می‌رسد در نهایت بی نتیجه نباشد.

طرح مشابهی برای حل بحران نوار غزه نیز ضروری به نظر می‌رسد. قاعدتا هر راه حل پیشنهادی از سوی اتحادیه عرب، رفع محاصره نوار غزه همراه با توقف حملات موشکی به اسراییل را به طور توامان در بر خواهد داشت و برای آشتی حماس و جنبش فتح نیز توصیه‌های مشخصی خواهد کرد.

تا رسیدن به چنان مرحله‌ای، به نظر می‌رسد بحران بین اسراییل و حماس در نوار غزه، نوسان همیشگی خود را البته در سطحی دشوارتر از گذشته خواهد داشت، اما اگر به هر دلیلی چنان مرحله‌ای فرا نرسد احتمال حمله همه جانبه اسراییل به نوار غزه و ساقط کردن دولت تحت رهبری این گروه، با وجود همه مخاطراتی که برای ارتش اسراییل و ساکنان منطقه در بر دارد، منتفی نخواهد بود.